Yasemin Bakımı

Yasemini sıcak, güneşli ve rüzgâr almayan bir yere, sağlam bir desteğin dibine dikin. İlk yıl kökler yerleşene kadar düzenli sulayın; sonra bitki büyük ölçüde kendi başının çaresine bakar. Sürgünleri gençken desteğe yönlendirip gevşekçe bağlayın. Her sonbahar kök bölgesine iyi yanmış kompost serin, ama gövdenin hemen dibinde yaklaşık 7–8 cm boşluk bırakın. Asıl bakım işi yılda bir kez, çiçeklenme bittikten sonra yapılan seyreltme budamasıdır. Saksıda yetiştiriyorsanız büyüme döneminde düzenli sulama ve gübreleme gerekir.

RHS yeni dikilen yasemini en az ilk yıl, kökler iyice yerleşene kadar düzenli sulamayı önerir. Toprağa yerleşmiş bitki genellikle ek su istemez; yalnız yazın uzun süren kuraklıkta derin bir sulama yapın. Saksıdaki bitki ise büyüme dönemi boyunca düzenli su ister, çünkü saksı toprağı bahçe toprağından çok daha çabuk kurur. Parmağınızı toprağa batırın: toprağın büyük kısmı kuruysa saksının altından su gelene kadar sulayın. Kışın saksıda toprağı yalnız uzun kuru dönemlerde kontrol edin ve saksıyı ıslak toprakta bekletmeyin.

RHS yasemini tam güneşte ya da yarı gölgede yetiştirmeyi, en iyi sonuç için güneye ya da batıya bakan, korunaklı bir yer seçmeyi önerir. NC State tam güneşi günde 6 saat ve üzeri, yarı gölgeyi 2–6 saat doğrudan güneş olarak tanımlar ve bitkinin ikisine de uyduğunu belirtir. Koku ve çiçek bolluğu en çok güneşli, sıcak bir duvar dibinde ortaya çıkar; duvar bitkiyi soğuk rüzgârdan da korur. Gün boyu gölgede kalan bir köşede bitki yeşil kalır ama çiçeği azalır.

Yasemin verimli ve suyu iyi süzen toprağı sever. RHS bitkinin kireçli, killi, tınlı ve kumlu topraklarda yetişebildiğini, asidik, nötr ve alkali toprağa uyum sağladığını belirtir. NC State organik maddece zenginleştirilmiş, hafif ve nemli ama suyu tutmayan toprağı tercih ettiğini, ortalama toprağa da dayandığını ekler. Dikim çukuruna bir miktar iyi yanmış kompost karıştırın. Ağır killi ve su birikintisi yapan yerlerde drenajı iyileştirin. Saksıda iyi drene olan bir saksı harcı ve drenaj delikli, geniş bir saksı kullanın.

RHS yasemini H5 dayanıklılık sınıfında sayar: sert kışlarda bile yaklaşık −15 ile −10 °C arasına kadar dışarıda kalabilir. İki üç yılda toprağa yerleşmiş bitkiler kışı dışarıda sorunsuz geçirir. Bitki soğuk ve don çukuru olan yerlerden hoşlanmaz; soğuk havanın biriktiği çukur yerler yerine sıcak bir duvar dibini seçin. NC State bitkinin daha soğuk iklimlerde saksıda yetiştirilip kışın içeride korunabileceğini belirtir. Türkiye'de Doğu Anadolu'nun yüksek kesimleri gibi kışı çok sert geçen yerlerde bu yolu izleyin.

Bahçede, toprağa dikilmiş yasemin gübre istemez. RHS her yıl sonbaharda kök bölgesine serilen kompost malcının yeterli olduğunu belirtir. Saksıdaki bitki ise sınırlı toprakta yaşadığı için büyüme döneminde düzenli beslenmelidir. RHS çiçeklenmeyi desteklemek için potasyumu yüksek bir sıvı gübre, örneğin domates gübresi önerir; miktar ve sıklık için paketteki talimata uyun. Gübreyi kuru toprağa vermeyin; önce sulayın, sonra gübreleyin.

Yasemini çiçeklenme bittikten hemen sonra, yaz sonu ya da sonbahar başında budayın. RHS'ye göre ilk çiçekler önceki yılın sürgünlerinde, sonrakiler o yılın sürgün uçlarında açar; bu yüzden ilkbaharda yapılan sert kesim çiçeği azaltır. Çiçek açmış sürgünleri daha aşağıdaki güçlü bir yan sürgüne kadar kısaltın. Sıklaşmış, zarar görmüş, yönünü kaybetmiş, ince ve zayıf sürgünleri dipten çıkarın. Çok büyümüş bir bitkiyi tabandan yaklaşık 60 cm yüksekliğe kadar sert budayıp güçlü sürgünlerden yeni bir iskelet kurabilirsiniz; RHS bu durumda çiçeklenmenin iki üç yıl sonra yeniden başladığını belirtir.

Yasemin güçlü büyüdüğü için saksıda yetiştirilecekse geniş ve derin bir kap seçin. RHS çoğu saksı bitkisinin üç beş yılda bir yenilenmesini, en uygun zamanın bitkinin büyümeye başladığı ilkbahar olduğunu belirtir. Kökler drenaj deliğinden çıkıyorsa, saksının çevresinde dönüyorsa ya da toprak sürekli ıslak kalıyorsa zamanı gelmiştir. Yeni saksı eskisinden en fazla üçte bir büyük olsun. Saksıyı büyütmek mümkün değilse kök topunun dışından bir miktar kök kesip taze toprak ekleyin. İşlem bitince suyu drenaj deliğinden akana kadar verin.

Yasemin daldırma ve çelikle kolayca çoğalır. Daldırmada uzun, esnek bir sürgünü toprağa doğru eğin, toprağa değen kısmını hafifçe gömüp sabitleyin; köklendikten sonra ana bitkiden kesip yerine dikin. RHS dış mekân yaseminlerini en iyi kışın alınan odun çelikleriyle çoğaltmayı önerir; olgunlaşmış bir yıllık sürgünlerden kestiğiniz parçaları korunaklı bir yerde, iyi drene olan toprağa dikin. RHS yarı odunsu çeliklerin de köklenebildiğini belirtir. Çelikler yavaş kök salar; toprağı nemli ama ıslak olmayacak şekilde tutun.

RHS yaseminin yaz ve sonbahar başında çiçek açtığını belirtir. Çiçekler beyaz, yaklaşık 2 cm çapında ve çok kokuludur; üç ile on arasında kümeler halinde sürgün uçlarında açar. NC State çiçeklerin kelebek ve güveleri çektiğini yazar. Çiçeklenme önceki yılın sürgünlerinde başlar, o yılın sürgün uçlarında sürer; bol çiçek için budamayı yalnız çiçeklenme bittikten sonra yapın. Gölgede kalan bitkide çiçek az olur. Sert gençleştirme budamasından sonra çiçeklenmenin geri gelmesi iki üç yıl sürebilir.

İlkbaharda yeni dikimleri yapın, saksıdaki bitkinin toprağını yenileyin ve sürgünleri desteğe yönlendirin. Yazın uzun kuraklıkta sulayın, saksıdaki bitkiyi potasyumu yüksek gübreyle besleyin ve sürgün uçlarında yaprak bitine bakın. Çiçeklenme bitince, yaz sonu ya da sonbahar başında seyreltme budamasını yapın. Sonbaharda kök bölgesine kompost serin; bu mevsim yeni dikim için de uygundur. Kışın odun çeliği alın ve saksıdaki bitkiyi soğuk rüzgârdan korunaklı bir duvar dibine çekin.