Bitki Bakım Takvimi
İlinizi ve ayı seçin; o ay hangi bitkide ne yapılacağını, neyin ertelenmesi gerektiğini görün.
Türkiye geneli için Eylül ayında yapılacaklar
Ev bitkileri90 bitki
Orkide- Orkide gübresini az ve düzenli verin; her dördüncü sulamayı gübresiz yapın.
- Yapmayın: Saksıyı tabakta su içinde bırakmayın, suyu yaprakların ortasına kaçırmayın.
Monstera- Ayda bir, nemli toprağa dengeli sıvı gübre verin.
- Paşa Kılıcı
- Ayda bir, nemli toprağa sıvı ev bitkisi ya da kaktüs gübresi verin.
Barış Çiçeği- Birkaç haftada bir seyreltik sıvı gübre verin; arada toprağı bol suyla yıkayın.
- Solan çiçek saplarını ve sararan yaprakları dipten kesin.
Aloe Vera- Gece sıcaklıkları 10 °C'ye inmeden saksıyı içeri alın.
- Rozetin dibinde unlu bit, yapraklarda kabuklu bit arayın.
- Yapmayın: Balkondaki saksıyı yağmur alan açık bir yere koymayın.
Salon Sarmaşığı- Ayda bir, nemli toprağa genel amaçlı sıvı ev bitkisi gübresi verin.
Benjamin- Yaprak altlarında kırmızı örümcek ağı ve kabuklu bit arayın.
- Yapmayın: Bitkinin yerini değiştirmeyin; kalorifer ve cereyandan uzak tutun.
Antoryum- İki haftada bir, nemli toprağa orkide gübresi verin.
Bu gruptaki diğer 82 bitki
- Dracaena
Ayda bir, nemli toprağa dengeli sıvı gübre verin.
- Difenbahya
Ayda bir, nemli toprağa dengeli sıvı gübre verin.
- Calathea
Ayda bir, nemli toprağa dengeli sıvı gübre verin.
- Afrika Menekşesi
Rozetin ortasındaki yeni yapraklarda buruşma ve sıkışma olup olmadığına bakın.
- Kalanşo
Ayda bir, sulanmış toprağa dengeli ev bitkisi gübresi verin.
- Areka Palmiyesi
Saksıdan bolca su geçirerek biriken gübre tuzlarını yıkayın.
- Yucca
Nemli toprağa dengeli sıvı gübre verin.
- Rebutia
Büyüme döneminde ayda bir kaktüs gübresi verin.
- Para ağacı
Büyüme döneminde seyreltilmiş sıvı gübreyi ara ara verin; yeni saksılanan bitkiyi dört ay gübrelemeyin.
- Kurdele çiçeği
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı ev bitkisi gübresi verin; fazla gübre yavru bitki oluşumunu azaltır.
- Gümüş meşale
Beyaz dikenlerin arasında saklanan unlu bitleri gövde diplerinde arayın.
- Ferokaktus
Yalnız büyüme döneminde kaktüs ya da sukulent gübresi verin.
- Filodendron
Mart'tan Ekim'e ayda bir sıvı yaprak bitkisi gübresi verin; Kasım–Şubat arasında gübrelemeye ara verin.
- Şans bambusu
Suda yetişen bitkinin suyunu haftada bir klorsuz suyla değiştirin; bu sivrisinek üremesini de önler.
- Rhipsalis
Büyüme döneminde ayda bir seyreltilmiş, azotu düşük sıvı gübre verin.
- Aglaonema
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre verin, kışın gübrelemeyi kesin.
- Echinopsis
Kaburgalar arasında kırmızı örümcek ve unlu bite bakın.
- Şeflera
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre verin.
- Pachira
Büyüme döneminde dengeli gübreyi etiketteki orana göre verin.
- Yıldız kaktüsü
Gövde üzerindeki benekler arasında unlu bit, kabuklu bit ve kırmızı örümceğe bakın.
- Yaşlı adam kaktüsü
Büyüme döneminde ayda bir dengeli gübre verin; kışın gübre ve suyu kesin.
- Çöl gülü
Dış sıcaklık 13 °C'ye inmeden içeri alın ve sulamayı azaltın.
- Boston eğreltisi
Mart–Ekim arasında ayda bir hafif sıvı gübre verin.
- Mum çiçeği
Solan çiçeklerin kısa saplarını kesmeyin; bitki yeni çiçeği aynı yerden verir.
- Kroton
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre verin.
- Gardenya
Yaprak altlarını beyaz sinek ve unlubit için düzenli kontrol edin.
- Paskalya kaktüsü
Yazı dışarıda gölgede geçirdiyse sonbaharda içeri alın ve geceleri yapay ışıktan uzak bir yere koyun.
- Salon palmiyesi
Büyüme döneminde ara ara gübreleyin, kışın hiç gübre vermeyin.
- Maranta
Mart–Ekim arasında ayda bir, etiketteki miktarın altında kalan sıvı gübre verin; fazlası yaprak kenarlarını yakar.
- Ficus ginseng
Mart–Ekim arasında düzenli gübreleyin; incirler gübreyi çok kullanan bitkilerdir.
- Bromelya
Rozetin ortasındaki suyu boşaltıp taze, yumuşak suyla yeniden doldurun.
- Dracaena marginata
Nisan–Ekim arasında seyreltik sıvı gübre verin; fazlası kökleri yakar.
- Amarilis
Yapraklar sararınca sulamayı kesin, saksıyı 8–10 hafta serin ve karanlık bir yerde dinlendirin.
- Delikli monstera
Yaprak altlarında kırmızı örümcek, unlu bit ve kabuklu bit arayın.
- Gece kraliçesi
İlkbahar başından sonbahara kadar iki haftada bir az miktarda kaktüs gübresi verin.
- Singonyum
Ok ucu yapraklı çalı görünümünü korumak için uzamaya başlayan sürgünleri kesin.
- Peperomia
Mart–Ekim arasında ayda bir hafif sıvı gübre verin.
- Gümüş sarmaşık
Kabuklu bit, akar, unlu bit ve tripsi yaprak altlarında arayın.
- Cereus
Yazın bitkiyi korunaklı, güneşli bir balkona çıkarabilirsiniz; güneşe birkaç haftada alıştırın.
- Alokazya
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre verin.
- Pilea
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre verin.
- Telgraf çiçeği
Düz yeşile dönen sürgünleri ve uç tomurcukları koparın; bitki sıklaşır.
- Filodendron selloum
Saksıya bol suyu akıtıp toprakta biriken tuzu yıkayın.
- Mor yonca
Yapraklar topluca solarsa sulamayı kesin, ölü yaprakları alıp saksıyı yaklaşık bir ay serin ve karanlık bir yerde dinlendirin.
- Damkoruru
Çiçek açıp kuruyan ana rozeti dipten alın; yerini yavrular doldurur.
- Kalp zinciri
Kalabalık saksıyı sever; gerekmedikçe saksı değiştirmeyin.
- Mammillaria
Büyüme döneminde iki üç haftada bir seyreltilmiş dengeli sıvı gübre verin.
- Kentia palmiyesi
Yaprak altlarında kırmızı örümcek, unlu bit ve kabuklu bit arayın.
- Ay kaktüsü
Dışarıdaki bitkiyi gece sıcaklığı 10 °C'nin altına inmeden içeri alın.
- Taş bitkisi
Yapraklar arasındaki yarık açılmaya başlayınca sulamaya yeniden başlayın.
- Kordilin
Yaprak altlarını kırmızı örümcek, unlubit ve thrips için kontrol edin.
- Kuşkonmaz eğreltisi
Dikenli gövdeleri ve meyveleri çocuklar ile evcil hayvanların ulaşamayacağı yerde tutun.
- Kalp hoya
Uzun ve yapraksız sürgünleri kesmeyin; yeni yaprak ve çiçekler bu sürgünlerde oluşur.
- Venüs saçı
Mart–Ekim arasında ayda bir, yarı yarıya seyreltilmiş sıvı gübre verin.
- Fitonya
Sürgün uçlarını çimdikleyin; bitki daha sık ve dolgun kalır.
- Silindirik paşa kılıcı
Nisan–Eylül arasında ayda bir sıvı kaktüs gübresi verin.
- Gloksinya
Yapraklar kuruyunca kesin, yumruyu saksısında 13–16 °C'lik karanlık bir yerde 2–3 ay dinlendirin.
- Polka bitkisi
Boy atan sürgünlerin uçlarını çimdikleyin, çiçek başaklarını kesin.
- Mini monstera
Kırmızı örümcek ve kabuklu biti yaprak altlarında, mantar sineğini toprak yüzeyinde arayın.
- Aeonium
Gece sıcaklığı 4 °C'ye yaklaşmadan saksıyı içeri alın; kışı yaklaşık 10 °C'lik aydınlık bir yerde geçirin.
- Portulakaria
Büyüme döneminde saksıdaki bitkiyi ayda bir gübreleyin.
- Aralya
Kış dışında düzenli gübreleyin; Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre yeterlidir.
- Frenk inciri
Saksıdaki bitkiye kış dinlenmesinde su ve gübre vermeyin, yağmurdan korunan bir yere alın.
- Kuş yuvası eğreltisi
Aktif büyüme döneminde ayda bir seyreltik sıvı gübre verin.
- Kahve bitkisi
Büyüme döneminde iki haftada bir dengeli sıvı gübre verin.
- Zümrüt kuşkonmaz
İlkbahardan itibaren ayda bir gübre verin; kışın gübrelemeyi kesin.
- Dracaena reflexa
Kırmızı örümcek, unlu bit, kabuklu bit ve tripsi yaprak diplerinde arayın.
- Cüce hurma palmiyesi
Yaprak ve yaprakçık diplerinde kabuklu bit arayın.
- Graptopetalum
İlkbahar ve yazda azotu düşük, seyreltilmiş sıvı gübreyi ayda bir verin.
- Stromanthe
Nisan–Eylül arasında iki üç haftada bir azotu düşük sıvı gübre verin; Ekim–Mart arası gübrelemeyin.
- Cymbidium orkide
Haziran–Eylül arasında saksıyı korunaklı, hafif gölgeli bir balkona çıkarın; gece serinliği çiçek sapını başlatır.
- Kayınvalide koltuğu
Kaburga diplerinde ve tepedeki yünlü kısımda unlu bit, kabuklu bit ve beyazsineğe bakın.
- Jöle fasulyesi
Büyüme döneminde yarım dozda sıvı gübreyi ayda bir verin.
- Hasır palmiye
Büyüme döneminde dengeli, yavaş salınımlı bir gübre kullanın.
- Ananas
Büyüme döneminde dengeli gübreyi seyrek ve etiketteki orana göre verin.
- Zebra bitkisi
Yeni sürgünler görününce birkaç haftada bir seyreltilmiş gübre verin.
- Bebek gözyaşı
Saksıdan taşan ya da yanındaki bitkileri örten kısımları makasla kısaltın.
- Yelpaze palmiyesi
Yalnız tamamen kurumuş yaprakları kesin; yarı sarı yapraklar bitkiye besin sağlamayı sürdürür.
- Gasteria
Büyüme döneminde kaktüs gübresiyle hafifçe besleyin.
- Streptokarpus
Bir saptaki tüm çiçekler solunca sapı dibinden kesin.
- Pachyphytum
İlkbahar ve yazda azotu düşük gübreyi altı sekiz haftada bir verin.
- Yılbaşı kaktüsü
Eylül ortasından tomurcuk görünene kadar bitkiyi 12–15 °C'lik bir odaya alın, suyu azaltın ve geceleri yapay ışıktan uzak tutun.
Balkon ve çiçekler83 bitki
Gül- Çıplak köklü gülleri toprak donmuş ya da çamur değilken dikin.
- Yapraklarda mor-siyah lekeye ve beyaz pudralı küfe bakın; lekeli yaprakları koparıp atın.
- Yapmayın: Yaprakları ıslatarak ya da akşamları sulamayın; suyu gövde dibine verin.
- Yapmayın: Yaz sonundan sonra solan çiçekleri kesmeyi bırakın; bitki kışa hazırlansın.
Sardunya- Çiçeklenme boyunca iki haftada bir potasyumu yüksek sıvı gübre verin.
- İlk dondan önce bitkiyi saksısıyla aydınlık ve donsuz bir yere alın; yer darsa dalları 10 cm'ye kısaltın.
Ortanca- Toprak donmuş ya da çamur değilken dikin, dikimden sonra bol sulayıp malçlayın.
- Yapmayın: Dalları kısaltmayın; ertesi yılın çiçek gözleri bu dallarda.
Begonvil- Düzenli aralıklarla fosforu yüksek çiçeklendirici gübre verin; azotlu gübreden kaçının.
- Yapmayın: Sonbaharda sert budama yapmayın; bir sonraki çiçeklenme azalır.
Begonya- İki haftada bir potasyumu yüksek sıvı gübreyi nemli toprağa verin.
- Gece sıcaklığı 13 °C'ye inmeden bitkiyi kısaltıp saksısıyla aydınlık bir odaya alın.
- Yapraklarda beyaz pudralı lekelere bakın; hastalıklı yaprakları koparıp havalandırmayı artırın.
- İçeri almadan önce yaprak koltuklarında unlu bit ve trips arayın.
Petunya- Ayda bir, nemli toprağa dengeli gübre verin.
- Uzayıp çiçeği azalan sürgünleri yarı boylarına kadar kesin, ardından gübre verip sulayın.
- Büyük ve katmerli çiçekli çeşitlerde solan çiçekleri koparın.
- Lale
- Soğanları boylarının üç katı derinliğe, sivri ucu yukarıda dikin; toprak serinledikten sonra dikim yapın.
- Hercai menekşe
- Yaz sıcağı kırılıp havalar serinleyince fideleri dikin.
- Solan çiçekleri koparın; tohum bağlamayan bitki daha uzun açar.
Bu gruptaki diğer 75 bitki
- Kasımpatı
Bitki 15–20 cm olunca sürgün uçlarını alın; ağustos ortasından sonra uç almayı bırakın.
- Karanfil
Solan çiçekleri düzenli koparın; bitkinin ortasını uçlayarak dallanmasını sağlayın.
- Gerbera
Gece sıcaklığı 5 °C'nin altına düşmeden saksıyı donsuz, aydınlık bir yere alın.
- Sarkan sardunya
Solan çiçek saplarını hemen koparın, uzayan sürgünlerin uçlarını alın.
- Nergis
Soğanları yaklaşık 20 cm derinliğe, gruplar hâlinde dikin.
- Astilbe
İlkbaharda ya da eylül sonu–ekim ortasında hafif gölgeye dikin ve dibine bol yanmış organik madde serin.
- Yasemin
Çiçeklenme bitince ince, yaşlı sürgünleri seyreltin.
- Şakayık
Kökleri gözlerin ucu en fazla 2,5 cm toprak altında kalacak şekilde dikin; bölmeyi de bu aylarda yapın.
- Zambak
Soğanları yaklaşık 20 cm derinliğe dikin, pulları kırmadan elleyin ve üstüne malç serin.
- Katalpa
İri yaprakları rüzgârda yıprandığı için fidanı rüzgâra kapalı, aydınlık bir yere dikin.
- Sümbül
Soğanları 10 cm derinliğe, aralarında en az 7–8 cm bırakarak dikin; toprak serinlemeden dikmeyin.
- Gaillardia
Yaz ortasında çiçeklenme azalırsa bitkiyi kısaltın; sonbaharda yeniden açar.
- Camgüzeli
Ayda bir suda çözünen gübre verin; ağaç altındaki bitkilerin suya ve gübreye ihtiyacı daha fazladır.
- Ayçiçeği
Uzun gövdeleri sağlam bir kazığa ya da duvara bağlayın.
- Mor salkım
Temmuz–ağustosta uzun, kamçı gibi sürgünleri 5–6 yaprak kalacak şekilde kısaltın.
- Kadife çiçeği
Solan çiçekleri hemen koparın; ağır çiçek başları sapı kırabilir.
- Koreopsis
Solan çiçek saplarını hemen kesin; yeni çiçeklenmeyi uzatır ve istenmeyen tohumlanmayı önler.
- Forsitya
İlkbaharda ya da sonbaharda dikin; yazın dikerseniz toprağı kurutmayın.
- Aslanağzı
Fideleri ilkbahar başında ya da havalar serinlerken sonbaharda dikin.
- Rudbekya
Solan çiçekleri düzenli kesin; kış görünümü için son çiçeklerin tohum başlarını bırakabilirsiniz.
- Kokulu sardunya
Sürgün uçlarını koparıp bitkiyi dolgun tutun; solan çiçek saplarını kesin.
- Süsen
Çiçeklenmeden altı hafta sonra ile eylül arasında rizomu üst yüzü toprağın hemen altında kalacak şekilde dikin.
- Mavi Ladin
Fidanı açık, güneşli ve havadar bir yere dikin; sıcak ve kapalı köşelerden kaçının.
- Yüksük otu
Toprak nemli ve ılıkken ilkbaharda ya da sonbaharda dikin; fideleri 30–35 cm arayla yerleştirin.
- Dalya
İlk don yaprakları yakınca yumruları sökün, yıkamadan kurutun ve donsuz, serin yerde saklayın.
- Kurtbağrı
Çiti büyüme mevsimi boyunca iki üç kez budayın; kuş yuvası varsa bekleyin.
- İpek Ağacı
Döktüğü çiçek, yaprak ve bakla nedeniyle ağacı teras ve araba yolunun üstüne gelmeyecek biçimde dikin.
- Fuşya
Büyüme döneminde iki–dört haftada bir sıvı gübre verin; içeri almadan iki hafta önce kesin.
- Zinya
Solan çiçekleri kesin; kesme çiçek alırken yapraklı sap bırakın ki yeni tomurcuk gelsin.
- Hosta
Sonbaharda kendiliğinden solan yaprakları ve eski çiçek saplarını dipten kesin.
- Kamelya
Toprak henüz ılıkken sonbaharda, yarı gölgeli ve kış rüzgârından korunan bir yere dikin.
- Kardelen
Soğanı fidanlıkta üretilmiş olarak alın; doğadan toplanmış soğan almayın. Geceler 4–10 °C'ye inince 7–8 cm derinliğe dikin.
- Ekinezya
Solan çiçek başlarını kesin, ama kuşlar tohum yesin diye birkaçını yerinde bırakın.
- Ateş Dikeni
Güneşli ya da yarı gölgeli, su birikmeyen bir yere dikin.
- Glayöl
Yapraklar solmadan kormları sökün, kurutup eski kormu ayırın ve serin, donsuz yerde saklayın.
- Akdeniz Servisi
Kökler aktif büyürken, nisan ya da eylülde dikin veya yerini değiştirin.
- Koleus
Genç sürgünlerin uçlarını sık sık koparın; yaz sonunda çıkan çiçek başaklarını kesin.
- İngiliz çimi
Yaz sıcakları geçerken, toprak nemliyken ekin; tohumun üstünü 3–4 mm'den kalın toprakla örtmeyin.
- Agapantus
Solan çiçek saplarını dipten kesin.
- Japon Akçaağacı
Fidanı öğleden sonra gölge alan, rüzgâra kapalı bir yere dikin.
- Mine çiçeği
Solan çiçek demetlerini koparın; yaz ortasında çiçek azalırsa bitkiyi dörtte bir oranında kısaltıp sulayın.
- Kozmos
Solan çiçekleri koparın; uzun çeşitlere rüzgârlı yerde destek verin.
- Ağaç Hatmi
Yaprak dökümünden kış sonuna kadar, güneşli bir yere dikin.
- Süs Kirazı
Fidanı su birikmeyen, havadar ve güneşli bir yere dikin.
- Frezya
Kışı dışarıda geçiremeyeceği yerlerde yumruları söküp kuru ve korunaklı bir yerde saklayın.
- Afrika papatyası
Solan çiçekleri koparın; çiçeklenme süresi uzar.
- Gül hatmi
Çiçekleri solan başakları dipten kesin, sezon sonunda ölü yaprakları toplayın.
- Gazanya
Solan çiçekleri koparın; yeni çiçeklenmeyi teşvik eder.
- Alev Çalısı
Toprak donmuş ya da çamur değilken, hava dolaşımı iyi bir yere dikin.
- Anemon
Yumruları sonbaharda 5–8 cm derine, 10–15 cm arayla, süzek toprağa dikin ve yatağı malçla örtün.
- Amerikan sarmaşığı
Yerinden taşan sürgünleri düzenli kesin; bitki hızlı büyür.
- Kalibrakoa
Çiçeklenme boyunca birkaç haftada bir seyreltilmiş sıvı gübre verin.
- Ranunkulus
Yumruları bir gün suda bekletin, pençeleri aşağı bakacak şekilde 5 cm derine ve 10 cm arayla dikin.
- Sürünen kekik
Çiçeklenme bitince solan çiçekleri hafifçe kırpın.
- Erguvan
Genç bir fidan seçip kalıcı yerine dikin; erguvan sonradan yer değiştirmeyi sevmez.
- Alisum
Yaz sıcağında çiçek azalınca bitkiyi yarısına kadar kesin; sulayıp hafif gübreleyin.
- Kana
İlk dondan sonra gövdeleri kısaltın; soğuk yerlerde rizomları söküp kuru ortamda, dondan uzakta saklayın.
- Gümüşi Ihlamur
Olgun boyu 20 metreyi aşabileceği için fidanı bol alanı olan bir yere dikin.
- Lobelya
Büyüme mevsimi boyunca iki haftada bir sıvı gübre verin.
- Bermuda çimi
Tohumdan yetişen bermudayı 2,5–4 cm yükseklikte sık biçin; her biçimde yaprağın üçte birinden fazlasını almayın.
- Gelincik
Ekim yapılan yerde kışın su birikmediğinden emin olun; gerekiyorsa drenajı iyileştirin.
- Manolya
Toprak donmuş değilse sonbahar ile ilkbahar arasında, kaplı fidan olarak dikin; yayılan kökler çıplak köklü fidanda zor tutar.
- Leylak
Toprak çok ıslak ya da donmuş değilken sonbahar ile kış sonu arasında dikin.
- Şimşir
Sonbaharda ya da ilkbaharda dikin; kökler dikimden önce kurumamalı.
- Cezayir menekşesi
İlkbaharda ya da sonbaharda 25–30 cm aralıkla, şaşırtmalı dikin.
- Doğu Çınarı
Fidanı geniş bir alana, binalardan ve dar yollardan uzak dikin; kök bölgesini malçla örtün.
- Ateş çiçeği
Saksıdaki bitkileri büyüme döneminde potasyumca zengin sıvı gübreyle besleyin.
- Defne
Uzayan sürgünleri yazın kısaltarak formunu koruyun.
- Bakopa
Büyüme döneminde çok amaçlı sıvı gübre verin.
- Dikondra
Aktif büyüme döneminde gübreleyin; yazın en sıcak aylarında gübreyi azaltın.
- Zakkum
Rüzgâr almayan, güneşli ve dondan korunaklı bir yere dikin.
- Kaya sedumu
Yer örtücü olarak 30–45 cm aralıkla, taşlı ve süzek bir yere dikin.
- Skaevola
Çiçeklenmeyi sürdürmek için düzenli gübreleyin; fosforu yüksek gübrelerden kaçının.
- Çin gülü
Gece sıcaklığı 12 °C'nin altına inmeden saksıyı aydınlık bir iç mekâna alın.
- Mayasıl otu
Kümeler sıklaştığında ilkbaharda ya da sonbaharda bölüp seyreltin.
Sebzeler38 bitki
Domates- Sırık domateste yaprak koltuklarından çıkan sürgünleri 4–5 cm boydayken koparın.
- İlk meyveler irileşince 10–14 günde bir potasyumca zengin sıvı gübre verin.
- Tam renk almış meyveleri sapıyla birlikte birkaç günde bir toplayın.
- Ilık ve yağışlı günlerden sonra yaprak ve meyvelerde mildiyö lekelerine bakın.
- Yaprak altlarında yaprak biti, beyaz sinek ve kırmızı örümcek arayın.
- Yapmayın: Toprağı kupkuru bırakıp birden bol su vermeyin; nem dalgalanması meyveyi çatlatır.
Biber- Çiçeklenme başlayınca haftada bir potasyumca zengin sıvı gübre verin.
- Parlak ve dolgun meyveleri düzenli toplayın; bitkide bekleyen meyve yeni meyveyi yavaşlatır.
- Sürgün uçlarında ve yaprak altlarında yaprak biti, trips ve kırmızı örümcek arayın.
- Yapmayın: Toprağı kurumaya bırakmayın; susuz kalan biber tomurcuklarını döker.
- Yapmayın: Sulama suyunu gövdeye ve kök boğazına değdirmeyin.
Salatalık- 10–14 günde bir sıvı gübre verin; çiçeklenmeden sonra potasyumca zengin gübreye geçin.
- Meyveleri sararmadan, bıçakla keserek birkaç günde bir toplayın.
- Yaprak üstünde beyaz unsu lekelere ve alt yüzde gri küfe bakın.
- Kuru havada yaprak altlarında kırmızı örümcek ağı arayın.
- Yapmayın: Yaprakları ıslatarak sulamayın; suyu bitkinin dibine verin.
Çilek- Taze fideyi kökleri 8–10 cm'ye kısaltıp kök boğazı toprak seviyesinde kalacak şekilde dikin, can suyu verin.
- Meyve için yetiştirdiğiniz bitkide kolları görür görmez keskin makasla kesin.
- Saksıdaki çileğe iki haftada bir sıvı gübre verin; tomurcuklarda potasyumlu gübreye geçin.
Patlıcan- İlk çiçekler görününce iki haftada bir potasyumca zengin sıvı gübre verin.
- Meyveyi parlaklığını kaybetmeden, sapıyla birlikte makasla kesin.
- Yaz sonundan sonra bağlayan yeni meyveleri koparın; olgunlaşmaya yetişmezler.
- Yaprak altlarında yaprak biti, beyaz sinek ve kırmızı örümcek arayın.
- Yapmayın: Hasattan sonra sulamayı atlamayın; düzensiz sulama meyveyi acılaştırır.
Kabak- Kabakları 10–12,5 cm boydayken, çiçeği ucundayken bıçakla kesin; gün aşırı kontrol edin.
- İlk meyveler irileşince 10–14 günde bir potasyumca zengin sıvı gübre verin.
- Yapraklarda beyaz unsu lekelere bakın; lekeli yaprakları dipten kesin.
- Yapmayın: Yaprakları ıslatarak sulamayın; suyu bitkinin dibine verin.
- Fasulye
- Baklaları taneler belirginleşmeden, kolayca kırılırken birkaç günde bir toplayın.
Marul- Sonbahar ve kış hasadı için tohumu akşam serinliğinde ekin, soğuk suyla sulayıp gölgeleyin.
- Sonbahar ve kış ürünü için fideleri Ağustos–Ekim arasında dikin.
- Baş sıkılaşınca, sapa kalkmadan toprağa yakın yerden bıçakla kesin.
- Genç fidelerde salyangoz, sümüklü böcek ve yaprak bitine bakın.
- Saksıdaki marula iki haftada bir genel amaçlı sıvı gübre verin.
- Yapmayın: Yaz sıcağında marulu tam güneşe dikmeyin; öğle gölgesi olmayan yerde tohuma kaçar.
- Yapmayın: Toprağı kurumaya bırakmayın; susuz kalan marul erken tohuma kaçar.
Bu gruptaki diğer 30 bitki
- Roka
Sonbahar hasadı için tohumu yeniden, doğrudan yerine ekin.
- Bezelye
Sonbahar çeşitlerinin tohumunu Kasım'da doğrudan yerine ekin.
- Üzüm
Fidanı yaprak dökümünden sonra ya da kış sonunda, don olmayan bir günde güneşli, korunaklı yere dikin.
- Soğan
Kışlık taze soğan için tohum ya da fideyi yaz sonu ve sonbaharda yerine ekin.
- Patates
Yapraklar kuruyup yumru kabuğu tırnakla soyulmayacak kadar sertleşince hasat edin.
- Karpuz
Sapın yanındaki kulakçık kuruyup meyveye vurunca tok ses gelince bıçakla kesin.
- Havuç
Tohumu iyi işlenmiş toprağa sıraya ekin, üzerini ince bir harçla kapatıp bastırın.
- Kavun
Sap dibindeki kulakçıklar kuruyup dip kısım kokmaya başlayınca meyveyi sabah serinliğinde kesin.
- Sarımsak
İri ve sağlam dişleri ayırıp sivri ucu yukarı bakacak şekilde, ucu toprak yüzeyine yakın kalacak derinlikte dikin.
- Ispanak
Sonbahar ürünü için tohumu 2–3 cm derine sıraya ya da serpme ekin.
- Lahana
5–10 yapraklı, sağlam ve fazla boylanmamış fideleri dikip can suyu verin.
- Pırasa
Toprağı nemli tutun ama ıslak bırakmayın; sürekli yaş toprakta kökler çürür.
- Karnabahar
7–8 yapraklı, düzgün gövdeli fideleri topraklı olarak dikin ve can suyu verin.
- Mısır
Koçanlar dolgunlaşıp püsküller kuruyunca, taneler sütlü kıvamdayken toplayıp bekletmeden tüketin.
- Böğürtlen
Meyveleri haftada 2–3 kez, sabahın serin saatlerinde toplayın.
- Kivi
Meyveleri ilk sert dondan önce toplayın, oda sıcaklığında olgunlaştırın.
- Turp
Kışlık turpu yaz sonunda sıraya ekin; ilkbaharda toplanacak fındık turpunu ekimde ekin.
- Brokoli
Sonbahar hasadı için fideleri yaz ortasında dikin; sıra üzeri 30–50 cm aralık bırakın.
- Bal kabağı
Yapraklar ve meyve sapı kuruyunca meyveleri sapıyla kesin; sonbahar yağmurları başlamadan toplayın.
- Ahududu
Yaz meyveli çeşitlerde hasattan hemen sonra meyve vermiş gövdeleri toprak hizasından kesin.
- Bamya
Meyveleri küçükken her gün ya da gün aşırı eldivenle toplayın; geciken bamya sertleşir.
- Semizotu
Taze tüketim için körpe sürgün uçlarını makasla kesin.
- Yaban mersini
Olgunlaşan meyveleri kuşlardan korumak için bitkiyi file ile örtün ve tamamen mavileşenleri toplayın.
- Pazı
Önce en dıştaki iri yaprakları dipten koparın; ortadaki genç yapraklar büyümeye devam eder.
- Kereviz
Hava soğuyup yapraklar sararmaya başlayınca yumruları koflaşmadan sökün.
- Kırmızı pancar
Kökler 4–7 cm çapa gelince sökün; iri ve bekleyen kökler odunlaşır.
- Tere
Tohumu tava ya da sıraya 1 cm'yi geçmeyecek derinlikte ekin, üzerine ince toprak serip bolca sulayın; sıcak yaz aylarında ekmeyin.
- Frenk üzümü
Çıplak köklü fidanı kış boyunca, toprak donmuş ya da çamur değilken dikin.
- Altın çilek
Zarfı kuruyup meyve turuncuya dönünce toplayın; yeşil meyveleri yemeyin.
- Bektaşi üzümü
Kalan meyveleri tam olgunlaşınca sapıyla birlikte dikkatle toplayın.
Meyve ağaçları29 bitki
Limon Ağacı- Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
- Kuru rüzgârlı günlerde ağacın dibindeki toprağı 30–40 cm derinden yoklayın; avuçta dağılıyorsa sulayın.
- Yaprak altlarında, meyve saplarında ve birbirine değen meyvelerin arasında unlu bit, kabuklu bit ve kırmızı örümcek arayın.
- Meyvelerin iriliğini ve kabuk rengini kontrol edin; olgunları kuru havada makasla kısa sapıyla kesin, dondan önce toplayın.
- Sürgün uçlarını boylarının üçte biri kadar kısaltın; kuru, hastalıklı ve gövdeden çıkan obur dalları dipten alın.
- Yapmayın: Aşırı azotlu gübre vermeyin; taze sürgünler odunlaşmadan kışa girer ve hastalığa açık olur.
- Zeytin Ağacı
- Zeytinleri sırıkla dal dövmeden, elle ya da tarakla sıyırarak toplayın.
- Yapmayın: Ağustos'tan sonra budamayın; yeni sürgün kışa kadar odunlaşmaz.
Portakal Ağacı- Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
- Meyve saplarında ve birbirine değen meyvelerin arasında unlu bit, dallarda kabuklu bit arayın.
- Olgun meyveleri yağmursuz, çiğ kalkmış saatlerde makasla kesin; önce alt dallardan başlayın.
- Yapmayın: Azotlu gübre vermeyin; taze sürgünler odunlaşmadan kışa girer.
Mandalina Ağacı- Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
- Bahçedeki ağacın dibinden 30–40 cm derinden toprak alıp sıkın; avuçta dağılıyorsa sulayın.
- Taze sürgünlerde yaprak biti, meyve sapında unlu bit, yaprak altında kırmızı örümcek arayın.
- Olgunlaşan meyveleri bekletmeden, kuru havada makasla kesin; Satsuma ağaçta bekletilirse puflaşır.
- Yapmayın: Azotlu gübre vermeyin; taze sürgünler kışa odunlaşmadan girer.
- Yapmayın: Sonbaharda budamayın; çıkan taze sürgünler kış soğuğuna hassaslaşır.
Elma Ağacı- Tele ya da duvara eğitilmiş ağaçlarda bu yılın uzun sürgünlerini kısaltın.
- Fidanı aşı yeri toprağın 10 cm üstünde kalacak şekilde dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
- Meyveyi avucunuza alıp hafifçe çevirin; sapıyla kolayca geliyorsa toplayın, zedelemeden kasaya koyun.
- Yapmayın: Kışı sert geçen yerlerde yaz sulamasını sonbahara uzatmayın; sürgünler odunlaşmadan kışa girer.
İncir Ağacı- Kabuğu yumuşayıp dalından sarkan incirleri sabah çiğ kalkınca, sapını burkarak koparın.
- Soğuk yerlerde genç ağacın dallarını samanla doldurup örtüyle sarın, ilkbaharda yavaş yavaş açın.
- Saksıdaki inciri ilk dondan önce ısıtılmayan, donsuz bir yere alın.
Kiraz Ağacı- Hasat biter bitmez kuru bir günde budayın; hastalıklı dalı sağlam kısmın 25–30 cm altından kesin.
- Fidanı söküldüğü derinlikte dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
- Yapmayın: Kışın budamayın; kesik yerlerinden gümüş yaprak ve bakteriyel kanser girer.
Kayısı Ağacı- Hasattan sonra da toprağı kurumaya bırakmayın; gelecek yılın çiçek gözleri bu dönemde oluşur.
- Fidanı aşı yeri topraktan en az 10 cm yukarıda kalacak şekilde, soğuk hava birikmeyen bir yere dikin.
Bu gruptaki diğer 21 bitki
- Şeftali Ağacı
Kendi rengini alan, sapa yakın eti yumuşayan meyveleri avucunuza alıp kaldırarak toplayın.
- Nar Ağacı
Rengini alan, taç uçları dışa açılan narları makasla, birkaç seferde toplayın.
- Ceviz
Hasattan yaklaşık iki hafta önce ağacı derin sulayın; kurak geçen bir yazın sonunda meyve daldan zor kopar.
- Armut
Fidanı aşı yeri toprağın üstünde kalacak şekilde dikin; tozlanma için yakına aynı dönemde çiçek açan başka bir armut çeşidi dikin.
- Erik
Ağacı kış uykusunda ya da sonbaharda budamayın; bu dönemde açılan kesiklerden gümüş yaprak hastalığı ve bakteriyel kanser girer.
- Dut
Budamayı sonbahar sonunda ya da kışın yapın; büyüme döneminde kesilen dallardan bol süt özsuyu akar.
- Vişne
Hasat biter bitmez budayın; meyve veren yaşlı dalların bir kısmını genç bir sürgünün hemen üstüne kadar geri alın.
- Fındık
Sonbaharda budayın; ocak içindeki kurumuş, sıklaşmış dalları ve dipten çıkan kök sürgünlerini kesin.
- Ayva
Fidanı aşı yeri toprağın üstünde kalacak şekilde kış dinlenmesinde dikin; toprağı yüzeyden fazla derin işlemeyin.
- Badem
Kışı ılık geçen yerlerde fidanı sonbaharda dikin; tüplü fidan tercih edin ve birbirini dölleyen iki çeşidi yakın dikin.
- Trabzon hurması
Meyve rengi yeşilden sarıya döndükten sonra sulamayın; olgunluğa yakın su meyveyi çatlatır.
- Avokado
Yazın toprağı yoklayarak sulayın, sabah erken ya da akşamüstünü seçin; ağır toprakta su birikmesine izin vermeyin.
- Kestane
Dikenli kabuklar açılıp döküldüğünde yere düşen kestaneleri toplayın.
- Antep fıstığı
Son sulamayı Ağustos içinde yapın; hasat Ağustos sonu–Eylül başında başlar.
- Greyfurt
Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı içeri alın; kış boyunca 10 °C'nin altına inmeyen aydınlık bir yerde tutun.
- Kumkuat
Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı içeri alın; kışı 7 °C'nin altına inmeyen aydınlık ve serin bir yerde geçirsin.
- Kızılcık
Meyveler koyu kırmızıya döndüğünde toplayın.
- Muşmula
Meyveleri Ekim–Kasım'da sertken toplayın; serin bir yerde koyu kahverengi ve yumuşak olana kadar birkaç hafta bekletin.
- Turunç
Soğuk bölgelerde saksıdaki ağacı gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca aydınlık, serin bir iç mekâna alın.
- İğde
Meyveler gümüşi renkten kırmızıya döndüğünde toplayın.
- Hünnap
Meyveleri yeşilden kırmızı-kahverengiye dönmeye başladığında toplayın; açık yeşil renge dönmeden koparmayın.
Aromatikler19 bitki
Lavanta- Çiçekler solunca solmuş sapları ve yaklaşık 2,5 cm yapraklı sürgünü kesin.
- Yapmayın: Kışın dikim yapmayın; genç bitki soğuk ve ıslak toprakta çürür.
- Yapmayın: Odunlaşmış, yapraksız gövdeye kesim yapmayın; her dalda yeşil kısım bırakın.
Kekik- Çiçeklenme bitince solmuş çiçekli uçları kırpın.
- Yapmayın: Yerleşmiş bitkiye gübre vermeyin.
Fesleğen- Çiçek tomurcuklarını görür görmez koparın, uzayan sürgünlerin ucunu bir yaprak çiftinin üstünden alın.
- Her bitkiden birkaç sürgün ucu alarak hasat edin, bitkiyi çıplak bırakmayın.
- Saksıdaki fesleğene iki üç haftada bir dengeli sıvı gübre verin, azotu abartmayın.
- Damarlar arasında sararma ve yaprak altında gri-mor küf arayın; hastalıklı bitkiyi söküp atın.
- Geceler 10 °C'nin altına inmeden son hasadı yapın ya da saksıyı içeri alın.
- Yapmayın: Akşam yapraklara su dökmeyin; sabah, doğrudan toprağa sulayın.
Nane- Köklü sürgünleri ya da bölünmüş kök parçalarını sonbaharda nemli toprağa dikin.
- Genç sürgün uçlarını düzenli kesin; kurutmalık için çiçeklenme başlarken biçin.
- Çiçeklenme bitince bitkinin tamamını dipten 5 cm kalacak şekilde kesin.
- Saksıyı dolduran kök kümesini bölün, genç bir parçayı taze toprakla geri dikin.
- Yaprak altlarında turuncu pas kabarcıklarına bakın, lekeli sürgünleri kesip atın.
- Yapmayın: Naneyi bahçe toprağına saksısız dikmeyin; tabansız bir kaba koyup kenarını topraktan taşırın.
Maydanoz- Sonbahar ve kış hasadı için tohumu yaz sonunda yeniden ekin.
- Dış saplardan birkaçını toprağın 1–2 cm üstünden kesin, ortadaki genç yaprakları bırakın.
- Saksıdaki maydanoza birkaç haftada bir dengeli sıvı gübre verin.
- Yaşlı yapraklarda küçük kahverengi lekeler görürseniz bu yaprakları toplayıp atın.
- Soğuk gecelerden önce saksıyı aydınlık, serin ve dondan korunaklı bir yere alın.
- Yapmayın: Saksıyı öğleden sonra güneşinde bırakmayın; sıcak günlerde yarı gölgeye çekin.
Dereotu- Sonbahar hasadı için yaz sonunda yeniden ekin.
- Ekimden altı hafta sonra yaprak kesmeye başlayın, bitkinin en az üçte birini bırakın.
- Kahverengileşen tohum tepelerini kesip kese kâğıdında ters asarak kurutun.
- Adaçayı
- Solan çiçek saplarını yaz sonunda dipten kesin.
- Kişniş
- Birkaç haftada bir az miktarda tohum ekin; sürekli taze yaprak alırsınız.
- Bitkiler 10–15 cm olunca her birinden birkaç yaprak alın, sonra iki hafta toparlanmasını bekleyin.
- Sıcak ve kuru günlerde toprağı kontrol edin; kuruma çiçeğe kalkmayı hızlandırır.
Bu gruptaki diğer 11 bitki
- Papatya
Yeni açmış çiçek başlarını toplayın; düzenli toplama çiçeklenmeyi uzatır.
- Melisa
Birkaç yılda bir kümeyi kökünden bölerek küçültün.
- İzmir kekiği
Bitki yarı yarıya çiçeklendiğinde sürgünleri toprak yüzeyinden 10–15 cm yukarıdan kesin.
- Rezene
Kendi kendine yayılmasını istemiyorsanız çiçek başlarını tohum bağlamadan kesin.
- Frenk soğanı
Yaprakları dipten birkaç santim yukarıdan makasla kesin; sık kestikçe yenisi gelir.
- Isırgan otu
Toplarken ve keserken eldiven giyin; yakıcı tüyler deriyi dakikalarca yakar.
- Mercanköşk
Soğuklar başlamadan saksıyı içeri alın; mercanköşk soğuğa hassastır.
- Limon otu
Büyüme döneminde iki haftada bir sıvı gübre verin; kışın seyreltin.
- Stevya
Büyüme döneminde 4–6 haftada bir gübreleyin.
- Anason
Tozlaşmadan yaklaşık bir ay sonra olgunlaşan tohum şemsiyelerini kesip kurutun.
- Zahter
Gölgede ya da sürekli ıslak kalan toprakta yetiştirmeyin; doğada kurak, güneşli yamaçlarda yaşar.
Tarihler nasıl hesaplanıyor?
Her bitkinin ekim, dikim, budama, gübreleme ve hasat ayları; ziraat fakülteleri ve üniversitelerin tarım yayım servisleri, İl Tarım ve Orman Müdürlükleri ve RHS gibi bahçecilik kuruluşlarının yayımladığı takvimlerden alınır. Bu takvimlerin çoğu Marmara kıyısını ya da ılıman bir iklimi esas alır. “Türkiye geneli” seçiliyken gördüğünüz aylar bunlardır.
İl seçtiğinizde ilin iklim bölgesi devreye girer. Her bölge için ilkbaharın ve sonbaharın İstanbul'a göre kaç gün erken ya da geç geldiğini, günlük ortalama sıcaklığın 8 °C'yi geçtiği ve altına indiği tarihlerden hesapladık. Dışarıda yetişen bitkilerin ilkbahar işleri bu farka göre kayar; sonbahar işleri sonbahar farkıyla. Tek yıllık sebzelerde bütün sezon ilkbahar farkıyla kayar, böylece soğuk bölgelerde hasat dikimden önceye düşmez.
Ayrıca Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün il bazlı don verilerinden, don görülme sıklığı yüzde 5 ve üstü olan aylar belirlendi. Bu aylarda dışarıya ekim ve dikim önerilmez; iş ilk donsuz aya ertelenir. İç mekân bitkilerinde bölge farkı uygulanmaz.
Hesabın ayrıntılarını ve kaynak listesini Metodoloji sayfasında, eylül ayının öncelikli işlerini Eylül bitki bakımı rehberinde bulabilirsiniz.