İçeriğe geç
Filizim

Sonbaharda Bitki Bakımı

Sonbahar, bitkileri kışa hazırlama mevsimidir. Eylülden kasıma günler kısalır, geceler serinler ve çoğu bitkinin büyümesi yavaşlar. Bu dönemin stratejisi yazın alışkanlıklarını yavaş yavaş bırakmaktır. Toprak eskisi kadar çabuk kurumaz; yaz düzeninde sulamayı sürdürmek kök çürümesinin en sık başlangıç noktasıdır. Sulamadan önce toprağı parmağınızla yoklayın ve aralıkları kendiliğinden uzamaya bırakın. Gübrelemeyi de mevsim ilerledikçe azaltın, çoğu ev bitkisinde tamamen kesin. Geç verilen besin, bitkinin kışa yumuşak ve zayıf sürgünlerle girmesine neden olur.

İkinci büyük iş, dona hassas bitkileri zamanında içeri almaktır. Yazı balkonda geçiren tropikal ev bitkileri, turunçgiller, sardunya ve begonyalar ilk soğuk geceden önce, hava henüz ılıkken taşınmalıdır. İçeri almadan önce yaprak altlarını ve toprak yüzeyini zararlılara karşı kontrol edin; balkondan gelen bir koloni evdeki diğer bitkilere de geçer. Sonbahar aynı zamanda bir dikim mevsimidir. Lale, nergis ve sümbül soğanları, hercai menekşe gibi kışlık çiçekler ve çok yıllık çalılar serin ama henüz donmamış toprağa bu dönemde yerleştirilir. Yazlıklardan boşalan saksıları marul ve roka ile değerlendirebilirsiniz.

Son kontrol: Eylül 2026Nasıl hazırlıyoruz?

Bu mevsimin 3 önceliği

  1. 1

    Sulamayı ve gübrelemeyi azaltın

    Serinleyen havada toprak daha geç kurur. Sulamadan önce üst 2–3 cm'yi yoklayın, kuru değilse bekleyin. Ev bitkilerinde gübrelemeyi eylülden itibaren seyrekleştirin ve ilkbahara kadar bırakın; kışın da açacak bitkileri etiketteki sıklıkla beslemeye devam edebilirsiniz.

  2. 2

    Dona hassas bitkileri zamanında içeri alın

    Turunçgil, sardunya, begonya ve yazı balkonda geçiren ev bitkilerini bölgenizdeki ilk don riskinden önce içeri taşıyın. Yaprak altlarını ve toprak yüzeyini zararlıya karşı kontrol edin, gerekirse tazyikli su ile yıkayın. İçeride en aydınlık pencereyi onlara ayırın; ani ışık kaybında birkaç yaprak dökülmesi normaldir.

  3. 3

    Soğanlı çiçekleri ve serin mevsim bitkilerini dikin

    Baharda açan lale, nergis ve sümbül soğanlarını toprak soğumaya başladığında, donmadan önce dikin. Balkonda boşalan saksılara hercai menekşe, marul ve roka yerleştirin. Çok yıllık çalı ve meyve fidanları da sonbahar dikiminde kışı köklenerek geçirir.

Bölgeye göre farklar

Kaymalar vejetasyon döneminin başlangıç ve bitişinden, don riski MGM'nin il bazlı don sıklığından (%5 ve üstü) hesaplanır.

  • Akdeniz

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~4 hafta geç
    Don riski:
    Yok

    Sonbahar geç gelir ve don beklenmez; domates ve biber kasıma kadar ürün vermeyi sürdürebilir. Marul, roka ve hercai menekşe için asıl ekim ve dikim zamanı burada ekim ve kasımdır.

  • Ege

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~2 hafta geç
    Don riski:
    Yok

    Kasıma kadar ılık geçen günlerde sulamayı toprağa bakarak azaltın; dona hassas saksılar için aralık sonuna kadar korunaklı bir köşe hazırlayın. Soğanlı çiçekleri kasımda dikebilirsiniz.

  • Marmara

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul ile aynı dönemde
    Don riski:
    Yok

    Kasımda don beklenmese de aralık don riskli olduğundan turunçgil ve sardunyayı kasım içinde içeri alın. Lale ve nergis soğanlarını ekim ile kasım arasında dikin.

  • Karadeniz

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~1 hafta geç
    Don riski:
    Yok

    Sonbahar ılık ve yağışlıdır; saksı toprağının sürekli ıslak kalmaması için yağmur alan bitkileri saçak altına çekin. Dona hassas bitkileri aralık içinde içeri almaya hazır olun.

  • İç Anadolu

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~4 hafta erken
    Don riski:
    Var: Kasım

    Kasım don riskli olduğundan dona hassas saksıları ekim içinde içeri alın. Soğanlı çiçekleri toprak donmadan, ekimde dikin ve balkonda kalacak çok yıllıkların saksılarını kış için sarmaya hazırlayın.

  • Doğu Anadolu

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~7 hafta erken
    Don riski:
    Var: Eylül, Ekim, Kasım

    Eylül de don riskli aylardandır; dona hassas bitkileri eylül başında içeri alın ve sebzeleri ilk soğuk geceden önce toplayın. Soğanları toprak donmadan, eylül sonu ile ekim başı arasında dikin.

  • Güneydoğu Anadolu

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul ile aynı dönemde
    Don riski:
    Var: Kasım

    Eylül ve ekim hâlâ sıcak geçebilir, sulamayı birden kesmeyin. Kasım don riskli olduğu için turunçgil ve begonvil gibi hassas saksıları ekim sonunda içeri almaya başlayın.

Sonbahar boyunca yapılacaklar

Liste bitkilerin bakım kurallarından hesaplanır; ilinizi seçince bölgenize göre kayar.

Türkiye geneli · Sonbahar (Eylül, Ekim, Kasım)

Ev bitkileri106 bitki

  • Orkide
    • Orkide gübresini az ve düzenli verin; her dördüncü sulamayı gübresiz yapın.
    • Yeni çiçek sapı için bitkiyi birkaç hafta geceleri serin kalan bir odaya alın.
    • Yapmayın: Saksıyı tabakta su içinde bırakmayın, suyu yaprakların ortasına kaçırmayın.
  • Monstera
    • Ayda bir, nemli toprağa dengeli sıvı gübre verin.
    • Yapmayın: Büyüme yavaşladığı için gübre vermeyin.
  • Paşa Kılıcı
    • Ayda bir, nemli toprağa sıvı ev bitkisi ya da kaktüs gübresi verin.
    • Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.
  • Barış Çiçeği
    • Birkaç haftada bir seyreltik sıvı gübre verin; arada toprağı bol suyla yıkayın.
    • Solan çiçek saplarını ve sararan yaprakları dipten kesin.
    • Yapmayın: Büyüme yavaşladığı için gübre vermeyin.
  • Aloe Vera
    • Gece sıcaklıkları 10 °C'ye inmeden saksıyı içeri alın.
    • Rozetin dibinde unlu bit, yapraklarda kabuklu bit arayın.
    • Yapmayın: Balkondaki saksıyı yağmur alan açık bir yere koymayın.
  • Salon Sarmaşığı
    • Ayda bir, nemli toprağa genel amaçlı sıvı ev bitkisi gübresi verin.
    • Yapmayın: Toprak hâlâ nemliyken sulamayın, tabakta su bırakmayın.
  • Kauçuk
    • Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.
  • Zamioculcas
    • Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.

Balkon ve çiçekler85 bitki

  • Gül
    • Çıplak köklü gülleri toprak donmuş ya da çamur değilken dikin.
    • Yapraklarda mor-siyah lekeye ve beyaz pudralı küfe bakın; lekeli yaprakları koparıp atın.
    • Yapmayın: Yaprakları ıslatarak ya da akşamları sulamayın; suyu gövde dibine verin.
  • Sardunya
    • Çiçeklenme boyunca iki haftada bir potasyumu yüksek sıvı gübre verin.
    • İlk dondan önce bitkiyi saksısıyla aydınlık ve donsuz bir yere alın; yer darsa dalları 10 cm'ye kısaltın.
  • Ortanca
    • Toprak donmuş ya da çamur değilken dikin, dikimden sonra bol sulayıp malçlayın.
    • Lekeli dökülen yaprakları toplayıp atın.
    • Yapmayın: Dalları kısaltmayın; ertesi yılın çiçek gözleri bu dallarda.
  • Begonvil
    • Düzenli aralıklarla fosforu yüksek çiçeklendirici gübre verin; azotlu gübreden kaçının.
    • Dışarıda kışlayacaksa güneye bakan korunaklı duvar dibinde tutun; don gecelerinde örtün.
    • Yapmayın: Sonbaharda sert budama yapmayın; bir sonraki çiçeklenme azalır.
  • Begonya
    • İki haftada bir potasyumu yüksek sıvı gübreyi nemli toprağa verin.
    • Gece sıcaklığı 13 °C'ye inmeden bitkiyi kısaltıp saksısıyla aydınlık bir odaya alın.
  • Petunya
    • Ayda bir, nemli toprağa dengeli gübre verin.
    • Uzayıp çiçeği azalan sürgünleri yarı boylarına kadar kesin, ardından gübre verip sulayın.
  • Lale
    • Soğanları boylarının üç katı derinliğe, sivri ucu yukarıda dikin; toprak serinledikten sonra dikim yapın.
  • Hercai menekşe
    • Yaz sıcağı kırılıp havalar serinleyince fideleri dikin.
    • Solan çiçekleri koparın; tohum bağlamayan bitki daha uzun açar.

Sebzeler39 bitki

  • Domates
    • Sırık domateste yaprak koltuklarından çıkan sürgünleri 4–5 cm boydayken koparın.
    • İlk meyveler irileşince 10–14 günde bir potasyumca zengin sıvı gübre verin.
    • Yapmayın: Toprağı kupkuru bırakıp birden bol su vermeyin; nem dalgalanması meyveyi çatlatır.
  • Biber
    • Çiçeklenme başlayınca haftada bir potasyumca zengin sıvı gübre verin.
    • Parlak ve dolgun meyveleri düzenli toplayın; bitkide bekleyen meyve yeni meyveyi yavaşlatır.
    • Yapmayın: Toprağı kurumaya bırakmayın; susuz kalan biber tomurcuklarını döker.
  • Salatalık
    • 10–14 günde bir sıvı gübre verin; çiçeklenmeden sonra potasyumca zengin gübreye geçin.
    • Meyveleri sararmadan, bıçakla keserek birkaç günde bir toplayın.
    • Yapmayın: Yaprakları ıslatarak sulamayın; suyu bitkinin dibine verin.
  • Çilek
    • Taze fideyi kökleri 8–10 cm'ye kısaltıp kök boğazı toprak seviyesinde kalacak şekilde dikin, can suyu verin.
    • Meyve için yetiştirdiğiniz bitkide kolları görür görmez keskin makasla kesin.
  • Patlıcan
    • İlk çiçekler görününce iki haftada bir potasyumca zengin sıvı gübre verin.
    • Meyveyi parlaklığını kaybetmeden, sapıyla birlikte makasla kesin.
    • Yapmayın: Hasattan sonra sulamayı atlamayın; düzensiz sulama meyveyi acılaştırır.
  • Kabak
    • Kabakları 10–12,5 cm boydayken, çiçeği ucundayken bıçakla kesin; gün aşırı kontrol edin.
    • İlk meyveler irileşince 10–14 günde bir potasyumca zengin sıvı gübre verin.
    • Yapmayın: Yaprakları ıslatarak sulamayın; suyu bitkinin dibine verin.
  • Fasulye
    • Baklaları taneler belirginleşmeden, kolayca kırılırken birkaç günde bir toplayın.
  • Marul
    • Sonbahar ve kış hasadı için tohumu akşam serinliğinde ekin, soğuk suyla sulayıp gölgeleyin.
    • Sonbahar ve kış ürünü için fideleri Ağustos–Ekim arasında dikin.
    • Yapmayın: Yaz sıcağında marulu tam güneşe dikmeyin; öğle gölgesi olmayan yerde tohuma kaçar.

Meyve ağaçları29 bitki

  • Limon Ağacı
    • Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
    • Kuru rüzgârlı günlerde ağacın dibindeki toprağı 30–40 cm derinden yoklayın; avuçta dağılıyorsa sulayın.
    • Yapmayın: Aşırı azotlu gübre vermeyin; taze sürgünler odunlaşmadan kışa girer ve hastalığa açık olur.
  • Zeytin Ağacı
    • Zeytinleri sırıkla dal dövmeden, elle ya da tarakla sıyırarak toplayın.
    • Fidanı güneşli, süzek ve taban suyu derinde olan bir yere dikin; iri fidanı kazığa bağlayın.
    • Yapmayın: Ağustos'tan sonra budamayın; yeni sürgün kışa kadar odunlaşmaz.
  • Portakal Ağacı
    • Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
    • Meyve saplarında ve birbirine değen meyvelerin arasında unlu bit, dallarda kabuklu bit arayın.
    • Yapmayın: Azotlu gübre vermeyin; taze sürgünler odunlaşmadan kışa girer.
  • Mandalina Ağacı
    • Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
    • Bahçedeki ağacın dibinden 30–40 cm derinden toprak alıp sıkın; avuçta dağılıyorsa sulayın.
    • Yapmayın: Azotlu gübre vermeyin; taze sürgünler kışa odunlaşmadan girer.
  • Elma Ağacı
    • Tele ya da duvara eğitilmiş ağaçlarda bu yılın uzun sürgünlerini kısaltın.
    • Fidanı aşı yeri toprağın 10 cm üstünde kalacak şekilde dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
    • Yapmayın: Kışı sert geçen yerlerde yaz sulamasını sonbahara uzatmayın; sürgünler odunlaşmadan kışa girer.
  • İncir Ağacı
    • Kabuğu yumuşayıp dalından sarkan incirleri sabah çiğ kalkınca, sapını burkarak koparın.
    • Soğuk yerlerde genç ağacın dallarını samanla doldurup örtüyle sarın, ilkbaharda yavaş yavaş açın.
  • Kiraz Ağacı
    • Hasat biter bitmez kuru bir günde budayın; hastalıklı dalı sağlam kısmın 25–30 cm altından kesin.
    • Fidanı söküldüğü derinlikte dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
    • Yapmayın: Kışın budamayın; kesik yerlerinden gümüş yaprak ve bakteriyel kanser girer.
  • Kayısı Ağacı
    • Hasattan sonra da toprağı kurumaya bırakmayın; gelecek yılın çiçek gözleri bu dönemde oluşur.
    • Fidanı aşı yeri topraktan en az 10 cm yukarıda kalacak şekilde, soğuk hava birikmeyen bir yere dikin.
    • Yapmayın: Yağışlı sonbahar ve kış günlerinde budamayın; yaralardan bakteriyel kanser girer.

Aromatikler21 bitki

  • Lavanta
    • Çiçekler solunca solmuş sapları ve yaklaşık 2,5 cm yapraklı sürgünü kesin.
    • Yapmayın: Kışın dikim yapmayın; genç bitki soğuk ve ıslak toprakta çürür.
  • Kekik
    • Çiçeklenme bitince solmuş çiçekli uçları kırpın.
    • Yapmayın: Yerleşmiş bitkiye gübre vermeyin.
  • Fesleğen
    • Çiçek tomurcuklarını görür görmez koparın, uzayan sürgünlerin ucunu bir yaprak çiftinin üstünden alın.
    • Her bitkiden birkaç sürgün ucu alarak hasat edin, bitkiyi çıplak bırakmayın.
    • Yapmayın: Akşam yapraklara su dökmeyin; sabah, doğrudan toprağa sulayın.
  • Nane
    • Köklü sürgünleri ya da bölünmüş kök parçalarını sonbaharda nemli toprağa dikin.
    • Genç sürgün uçlarını düzenli kesin; kurutmalık için çiçeklenme başlarken biçin.
    • Yapmayın: Naneyi bahçe toprağına saksısız dikmeyin; tabansız bir kaba koyup kenarını topraktan taşırın.
  • Maydanoz
    • Sonbahar ve kış hasadı için tohumu yaz sonunda yeniden ekin.
    • Dış saplardan birkaçını toprağın 1–2 cm üstünden kesin, ortadaki genç yaprakları bırakın.
    • Yapmayın: Saksıyı öğleden sonra güneşinde bırakmayın; sıcak günlerde yarı gölgeye çekin.
  • Dereotu
    • Sonbahar hasadı için yaz sonunda yeniden ekin.
    • Ekimden altı hafta sonra yaprak kesmeye başlayın, bitkinin en az üçte birini bırakın.
  • Biberiye
    • Yapmayın: Kışın saksıyı tabakta su içinde bırakmayın; ıslak toprakta kökler çürür.
  • Adaçayı
    • Solan çiçek saplarını yaz sonunda dipten kesin.
    • Kış yağmurları kökleri çürütebilir; saksıyı saçak altı ya da duvar dibi gibi yağmur almayan bir yere çekin.
Bütün bitkilerin listesi: Bakım Takvimi

Sık Sorulan Sorular

Balkondaki bitkileri içeri ne zaman almalıyım?
Bölgenizde don riskli aylar başlamadan ve geceler belirgin biçimde serinlemeden önce alın. Tropikal ev bitkileri don olmasa da soğuk gecelerde zarar görebilir, bu yüzden onları sardunya ve turunçgillerden daha erken taşıyın. Bitkiyi içeri almadan önce yaprak altlarına ve toprak yüzeyine bakın, zararlı varsa tazyikli su ile yıkayın. İçeride en aydınlık pencereyi seçin ve kalorifer peteğinin hemen yanından uzak tutun.
İçeri aldığım bitki yapraklarını döküyor, hasta mı?
Çoğu zaman hayır. Balkondan içeri alınan bitki birden çok daha az ışık alır ve fazlalık yapraklarından bir kısmını döker; özellikle benjamin ve turunçgillerde bu tepki belirgindir. Bitkiyi en aydınlık yere koyun, yerini sık değiştirmeyin ve sulamayı azaltın. Dökülme birkaç hafta içinde durmalıdır. Yapraklarda yapışkanlık, ağ ya da benekler görüyorsanız sorun ışık değil zararlı olabilir.
Lale ve nergis soğanlarını saksıya nasıl dikerim?
Drenaj deliği olan, derin bir saksı ve süzek bir toprak karışımı seçin. Soğanları sivri uçları yukarı bakacak şekilde, kendi boylarının yaklaşık iki ila üç katı derinliğe dikin; saksıda birbirine yakın dizebilirsiniz. Dikimden sonra bir kez iyice sulayın, sonra toprak kurudukça sulayın. Kış boyunca saksıyı dışarıda, yağmurdan korunaklı bir yerde tutun; soğanlar çiçeklenmek için soğuk bir dönem ister.
Sardunyayı kışa nasıl hazırlarım?
Sardunya dona dayanmaz. İlk dondan önce saksıyı içeri alıp aydınlık ve serin bir pencere önüne koyun. Uzamış ya da hastalıklı dalları kısaltabilir, solmuş çiçekleri ve sararmış yaprakları temizleyebilirsiniz. Kış boyunca toprak iyice kuruduktan sonra az sulayın ve gübre vermeyin; ıslak ve soğuk toprak kök çürümesine yol açar. İlkbaharda yeni sürgünler başlayınca sulamayı artırıp bitkiyi yeniden büyütebilirsiniz.
Sonbaharda saksı değiştirmek doğru mu?
Çoğu ev bitkisi için en iyi dönem ilkbahardır, çünkü sonbaharda büyüme yavaşlar ve kök kaybını telafi etmek zorlaşır. Toprağı çürümüş, kötü kokan ya da hiç kurumayan bir saksı varsa beklemeyin; bitkiyi hemen taze ve süzek toprağa alın. Kışın çiçek açan siklamen gibi bitkiler ise genellikle yaz sonunda, dinlenmeden çıkarken saksı değiştirir. Onun dışında sonbaharı yeni bitki dikmek ve çoğaltmak için kullanın.
Kaynaklar (18)

Dikim