İçeriğe geç
Filizim

Kasımda Bitki Bakımı

Kasım, ülkenin büyük bölümünde don takviminin ilk sayfasıdır. İç Anadolu'da ve Güneydoğu'da ilk don gecesi bu ay gelebilir; Ankara'da, Konya'da ya da Gaziantep'te bir sabah balkondaki fesleğeni kararmış bulmak şaşırtıcı değildir. Bu ayın önceliği bu yüzden korumadır. Saksıdaki bitki bahçedekinden çok daha açıktadır: kökleri yalnızca ince bir saksı duvarıyla soğuktan ayrılır ve toprağa gömülü köklerden önce donar. Dışarıda kalacak saksıları duvar dibine toplayın, altlarına tahta ya da strafor koyun, soğuk gecelerde üstlerini hava geçiren bir bahçe örtüsüyle kapatın.

Evin içinde de mevsim değişir. Kaloriferler yanmaya başlar ve oda havası kurur, aynı haftalarda gün kısalıp ışık zayıflar. Kuru hava yaprak uçlarını kahverengileştirir, zayıf ışık bitkiyi pencereye doğru uzatır. Bitkileri radyatörün önünden alın, cama yakın ama cama değmeyen bir yere koyun. Bahçede lale dikiminin son uygun haftaları da bu aydadır. RHS laleyi özellikle Kasım'a önerir; soğumuş toprakta lale yanıklığı daha az görülür. Akdeniz kıyısında tablo tersidir: don yoktur ve marul, bakla, ıspanak için yılın en verimli ekim zamanlarından biri başlar.

Son kontrol: Eylül 2026Nasıl hazırlıyoruz?

Bu ayın 3 önceliği

  1. 1

    Saksı köklerini koruyun

    Dışarıda kalan saksıları duvar dibine toplayın, yerden yükseltin ve soğuk gecelerde örtün. Saksıdaki kök, dal ve gövdeden daha çabuk üşür.

  2. 2

    Kaloriferden uzak, ışığa yakın

    Ev bitkilerini radyatör önünden alıp en aydınlık pencereye yaklaştırın. Sulamayı toprağın kuruluğuna göre seyreltin.

  3. 3

    Son soğanlar toprağa

    Toprak donmadan laleleri dikin. Dikim yerinin üstünü yaprak ya da kompostla örtmek soğuğun etkisini yumuşatır.

Bölgeye göre farklar

Kaymalar vejetasyon döneminin başlangıç ve bitişinden, don riski MGM'nin il bazlı don sıklığından (%5 ve üstü) hesaplanır.

  • Akdeniz

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~4 hafta geç
    Don riski:
    Yok

    Don beklenmez; marul, roka, ıspanak ve bakla ekimi için yılın en verimli dönemlerinden biridir. Erkenci mandalina hasadı başlar.

  • Ege

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~2 hafta geç
    Don riski:
    Yok

    Don riski Ocak ile Şubat'tadır; lale dikimini bu ay tamamlayın. Siyah ve yağlık zeytin hasadı sürer.

  • Marmara

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul ile aynı dönemde
    Don riski:
    Yok

    Don Aralık'ta başlar; lale dikimini ve hassas saksıların içeri taşınmasını bu ay bitirin. Dökülen yaprakları çimin üstünde bırakmayın.

  • Karadeniz

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~1 hafta geç
    Don riski:
    Yok

    Kıyıda kış görece ılık geçer, nergis ve lale dikimi ay boyunca sürebilir. Yağışlı günlerde saksıların su tutup tutmadığını kontrol edin.

  • İç Anadolu

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~4 hafta erken
    Don riski:
    Var: Kasım

    Don ayıdır; dışarıda kalan saksıları duvar dibine alın, köklerini çuval bezi ya da balonlu naylonla sarın. Toprak donmuşsa soğan dikimini bahara bırakın.

  • Doğu Anadolu

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~7 hafta erken
    Don riski:
    Var: Kasım

    Kış yerleşmiştir; dış mekân saksılarını boşaltın ya da donmayan bir depoya taşıyın. İçerideki bitkiler için en aydınlık pencereyi ayırın.

  • Güneydoğu Anadolu

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul ile aynı dönemde
    Don riski:
    Var: Kasım

    İlk don riski bu aydadır; gündüz ılık olsa da gece hassas saksıları örtün. Biber ve patlıcanın son meyvelerini dondan önce toplayın.

Kasım ayında yapılacaklar

Liste bitkilerin bakım kurallarından hesaplanır; ilinizi seçince bölgenize göre kayar.

Türkiye geneli · Kasım

Ev bitkileri71 bitki

  • Orkide
    • Yeni çiçek sapı için bitkiyi birkaç hafta geceleri serin kalan bir odaya alın.
    • Yapmayın: Saksıyı tabakta su içinde bırakmayın, suyu yaprakların ortasına kaçırmayın.
  • Monstera
    • Yapmayın: Büyüme yavaşladığı için gübre vermeyin.
  • Paşa Kılıcı
    • Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.
  • Barış Çiçeği
    • Yapmayın: Büyüme yavaşladığı için gübre vermeyin.
  • Aloe Vera
    • Gece sıcaklıkları 10 °C'ye inmeden saksıyı içeri alın.
    • Bitkiyi serin ve aydınlık bir pencere önünde, kaloriferden uzakta dinlendirin.
    • Yapmayın: Kış dinlenmesinde gübre vermeyin.
  • Salon Sarmaşığı
    • Yapmayın: Toprak hâlâ nemliyken sulamayın, tabakta su bırakmayın.
  • Kauçuk
    • Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.
  • Zamioculcas
    • Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.

Balkon ve çiçekler63 bitki

  • Gül
    • Çıplak köklü gülleri toprak donmuş ya da çamur değilken dikin.
    • Dökülen yaprakları toplayıp atın ya da kalın bir malçla örtün.
  • Sardunya
    • İlk dondan önce bitkiyi saksısıyla aydınlık ve donsuz bir yere alın; yer darsa dalları 10 cm'ye kısaltın.
    • Dışarıda kışlatacaksanız saksıyı yağmur ve rüzgâr almayan aydınlık bir duvar dibine çekin, sulamayı azaltın; don uyarısında içeri alın.
  • Ortanca
    • Toprak donmuş ya da çamur değilken dikin, dikimden sonra bol sulayıp malçlayın.
    • Lekeli dökülen yaprakları toplayıp atın.
    • Yapmayın: Dalları kısaltmayın; ertesi yılın çiçek gözleri bu dallarda.
  • Begonvil
    • Dışarıda kışlayacaksa güneye bakan korunaklı duvar dibinde tutun; don gecelerinde örtün.
    • Yapmayın: Sonbaharda sert budama yapmayın; bir sonraki çiçeklenme azalır.
  • Begonya
    • Gece sıcaklığı 13 °C'ye inmeden bitkiyi kısaltıp saksısıyla aydınlık bir odaya alın.
    • Dışarıda kışlatacaksanız saksıyı yalnız donsuz, yağmur almayan korunaklı bir köşede tutun, sulamayı azaltın; don uyarısında içeri alın.
  • Petunya
    • Kışı dışarıda geçirecekse don almayan, korunaklı bir köşede tutun; don gecelerinde örtün.
  • Lale
    • Soğanları boylarının üç katı derinliğe, sivri ucu yukarıda dikin; toprak serinledikten sonra dikim yapın.
  • Hercai menekşe
    • Yaz sıcağı kırılıp havalar serinleyince fideleri dikin.
    • Solan çiçekleri koparın; tohum bağlamayan bitki daha uzun açar.

Sebzeler24 bitki

  • Çilek
    • Taze fideyi kökleri 8–10 cm'ye kısaltıp kök boğazı toprak seviyesinde kalacak şekilde dikin, can suyu verin.
  • Marul
    • İlkbahar hasadı için tohumu korunaklı yastığa ya da viyole 1–2 cm derine ekin.
    • Sonbahar ve kış ürünü için fideleri Ağustos–Ekim arasında dikin.
  • Roka
    • Sonbahar hasadı için tohumu yeniden, doğrudan yerine ekin.
    • Genç yaprakları toprağın 1–2 cm üstünden kesin, yaşlanmaya bırakmayın.
  • Bezelye
    • Sonbahar çeşitlerinin tohumunu Kasım'da doğrudan yerine ekin.
    • Yapmayın: Bezelye yerine taze çiftlik gübresi vermeyin; bitki yaprağa kaçar.
  • Üzüm
    • Asma dinlenmedeyken, gözler uyanmadan kış budamasını tamamlayın.
    • Fidanı yaprak dökümünden sonra ya da kış sonunda, don olmayan bir günde güneşli, korunaklı yere dikin.
  • Soğan
    • Kışlık taze soğan için tohum ya da fideyi yaz sonu ve sonbaharda yerine ekin.
  • Havuç
    • Kökler normal iriliğe ulaşınca sertleşmeden sökün; bir gün önce sulamak sökümü kolaylaştırır.
  • Sarımsak
    • İri ve sağlam dişleri ayırıp sivri ucu yukarı bakacak şekilde, ucu toprak yüzeyine yakın kalacak derinlikte dikin.

Meyve ağaçları26 bitki

  • Limon Ağacı
    • Don beklenen gecelerde bahçedeki ağacın tacını battaniye ya da çuval beziyle örtün, gövdenin aşı yerini sarın.
    • Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
    • Yapmayın: İçerideki saksıda toprak yüzeyi kurumadan sulamayın, tabakta su bırakmayın.
  • Zeytin Ağacı
    • Zeytinleri sırıkla dal dövmeden, elle ya da tarakla sıyırarak toplayın.
    • Fidanı güneşli, süzek ve taban suyu derinde olan bir yere dikin; iri fidanı kazığa bağlayın.
    • Yapmayın: Ağustos'tan sonra budamayın; yeni sürgün kışa kadar odunlaşmaz.
  • Portakal Ağacı
    • Don beklenen gecelerde bahçedeki ağacın tacını battaniye ya da çuval beziyle örtün, aşı yerini sarın; soğuktan birkaç gün önce toprağı iyice sulayın.
    • Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
    • Yapmayın: İçerideki saksıda toprak yüzeyi kurumadan sulamayın, tabakta su bırakmayın.
  • Mandalina Ağacı
    • Aşı yerini korumak için bahçedeki ağacın gövde dibine toprak doldurun, Mart ortasında açın; don gecelerinde tacı örtün.
    • Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
    • Yapmayın: Sonbaharda budamayın; çıkan taze sürgünler kış soğuğuna hassaslaşır.
  • Elma Ağacı
    • Yaprak döküldükten sonra kuru, hastalıklı, birbirine sürten ve tacın içine dönen dalları çıkarın.
    • Fidanı aşı yeri toprağın 10 cm üstünde kalacak şekilde dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
  • İncir Ağacı
    • Kabuğu yumuşayıp dalından sarkan incirleri sabah çiğ kalkınca, sapını burkarak koparın.
    • Soğuk yerlerde genç ağacın dallarını samanla doldurup örtüyle sarın, ilkbaharda yavaş yavaş açın.
  • Kiraz Ağacı
    • Fidanı söküldüğü derinlikte dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
    • Yapmayın: Kışın budamayın; kesik yerlerinden gümüş yaprak ve bakteriyel kanser girer.
  • Kayısı Ağacı
    • Fidanı aşı yeri topraktan en az 10 cm yukarıda kalacak şekilde, soğuk hava birikmeyen bir yere dikin.
    • Yapmayın: Yağışlı sonbahar ve kış günlerinde budamayın; yaralardan bakteriyel kanser girer.

Aromatikler17 bitki

  • Lavanta
    • Yapmayın: Kışın dikim yapmayın; genç bitki soğuk ve ıslak toprakta çürür.
  • Kekik
    • Yapmayın: Kışın toprağı ıslak bırakmayın; saksıyı yağmur almayan duvar dibine çekin.
  • Fesleğen
    • Her bitkiden birkaç sürgün ucu alarak hasat edin, bitkiyi çıplak bırakmayın.
    • Geceler 10 °C'nin altına inmeden son hasadı yapın ya da saksıyı içeri alın.
  • Nane
    • Köklü sürgünleri ya da bölünmüş kök parçalarını sonbaharda nemli toprağa dikin.
    • Genç sürgün uçlarını düzenli kesin; kurutmalık için çiçeklenme başlarken biçin.
    • Yapmayın: Naneyi bahçe toprağına saksısız dikmeyin; tabansız bir kaba koyup kenarını topraktan taşırın.
  • Maydanoz
    • Dış saplardan birkaçını toprağın 1–2 cm üstünden kesin, ortadaki genç yaprakları bırakın.
    • Yaşlı yapraklarda küçük kahverengi lekeler görürseniz bu yaprakları toplayıp atın.
  • Dereotu
    • Ekimden altı hafta sonra yaprak kesmeye başlayın, bitkinin en az üçte birini bırakın.
    • Kahverengileşen tohum tepelerini kesip kese kâğıdında ters asarak kurutun.
  • Biberiye
    • Yapmayın: Kışın saksıyı tabakta su içinde bırakmayın; ıslak toprakta kökler çürür.
  • Adaçayı
    • Kış yağmurları kökleri çürütebilir; saksıyı saçak altı ya da duvar dibi gibi yağmur almayan bir yere çekin.
Bütün bitkilerin listesi: Bakım Takvimi

Sık Sorulan Sorular

Don gecesinden önce bitkileri nasıl korurum?
Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün zirai don uyarılarını izleyin. Don beklenen akşam hassas saksıları içeri ya da kapalı bir balkona alın. Taşınamayanları duvar dibine toplayın, üstlerini hava geçiren bir bahçe örtüsüyle kapatın. Naylonu doğrudan yaprağa değdirmeyin; gece yaprağa değen naylon soğuğu iletir. Örtüyü gündüz kaldırın ki bitki ışık ve hava alsın. Saksıları yerden yükseltmek ve köklerini sarmak da kök donmasını azaltır.
Kalorifer yanınca bitkilerin yaprak uçları kurudu, ne yapmalıyım?
Isıtılan evlerde hava kurur ve ince yapraklı bitkiler bunu önce yaprak uçlarından belli eder. Bitkiyi radyatörün ve sıcak hava akımının önünden alın. Saksıları bir araya toplamak çevrelerindeki nemi biraz artırır. Su dolu çakıllı bir tepsinin üstüne dizmek de küçük bir fark yaratır. Yapraklara su püskürtmenin etkisi birkaç dakika sürer, sorunu çözmez. Kurumuş uçları yeşil dokuya dokunmadan, yaprağın biçimini izleyerek kesebilirsiniz.
Ortancanın kurumuş çiçeklerini kesmeli miyim?
Top çiçekli ortancalarda kurumuş çiçek başlarını kış boyunca bitkinin üstünde bırakın. Bu başlar, hemen altlarındaki gelecek yılın tomurcuklarını soğuktan korur. Kesimi bahar başında, soğuklar geçtikten sonra yapın ve ilk sağlıklı tomurcuk çiftinin hemen üstünden kesin. Bu tür ortancalar çiçeği bir önceki yılın dallarında açar; sonbaharda sert budanırsa ertesi yaz çiçek vermeyebilir. Don riskinin yüksek olduğu bölgelerde dibe yaprak ya da saman sermek de koruma sağlar.
Siklamen aldım, evde nereye koymalıyım?
Siklamen serin seven bir kış çiçeğidir. Isıtılan bir salonda çiçekleri çabuk solar, yaprakları sararır. Parlak ama doğrudan güneş almayan, evin serin bir köşesini seçin; kaloriferden ve sobadan uzak durmalıdır. Toprağın yüzeyi kuruduğunda alttan sulayın: saksıyı birkaç dakika su dolu bir kaba koyup sonra süzdürün. Yumrunun üstüne ve yaprakların toplandığı merkeze su gelirse çürüme başlar. Solan çiçekleri sapıyla birlikte, yumrudan çevirerek koparın.
Bahçede biriken yaprakları ne yapmalıyım?
Sağlıklı yaprakları toplayıp kompost yığınına ya da ayrı bir çuvala koyun; bir iki yılda toprağa karışabilen değerli bir malç olur. Çimin üstünde kalın bir tabaka hâlinde bırakmayın, altındaki çimi ışıksız bırakıp sarartır. Kara leke ya da külleme görmüş gül ve meyve ağacı yapraklarını ise ayrı toplayıp bahçeden uzaklaştırın. Bu hastalıklar kışı yere düşen yapraklarda geçirir ve baharda yeniden bulaşır. Tarhlara serilen yaprak, çok yıllıkların köklerini de soğuktan korur.
Kaynaklar (15)

Dikim

Soguk

Budama

Hastalik

Ev bitkileri