İçeriğe geç
Filizim

Zeytin Ağacı: Yapraklar dökülüyor

Saksıdaki zeytinde yaprak dökümünün en sık iki nedeni, evin içinde kış ışığının yetmemesi ve kışın fazla sulanan topraktır. Yazın saksı toprağının tamamen kuruması da yaşlı yaprakları düşürür. Bahçedeki ağaçta ise don ve halkalı leke hastalığı öne çıkar; ilkbaharda birkaç yaşlı yaprağın dökülmesi normaldir.

Hangi yapraklar, hangi belirti?

  • Belirti nerede
    Kışın içeride, tacın iç kısmı boşalıyor, dallar inceliyor
    Olası neden
    Işık yetersizliği ve sıcak oda
    İlk yapılacak
    Ağacı en aydınlık ve serin pencereye alın, kaloriferden uzaklaştırın.
  • Belirti nerede
    Toprak günlerce ıslak, sarı ve yeşil yapraklar birlikte düşüyor
    Olası neden
    Kışın aşırı sulama
    İlk yapılacak
    Tabağı boşaltın, saksıyı ayak üstüne yükseltin, toprak kuruyana kadar sulamayın.
  • Belirti nerede
    Yazın yaprak kenarları kahverengi, yaşlı yapraklar düşüyor
    Olası neden
    Saksı toprağının tamamen kuruması
    İlk yapılacak
    Alttan su akana kadar sulayın, toprağı daha sık yoklayın.
  • Belirti nerede
    Soğuk bir geceden sonra yapraklar kahverengileşip kıvrılıyor
    Olası neden
    Don zararı
    İlk yapılacak
    Saksıyı donsuz bir yere alın; kuruyan dalları soğuklar geçince kesin.
  • Belirti nerede
    Yaprak üstünde halkayla çevrili koyu, yuvarlak lekeler
    Olası neden
    Halkalı leke hastalığı
    İlk yapılacak
    Lekeli yaprakları toplayın, tacı seyrelterek havalandırın.

Olası nedenler

  1. 1Kış ışığının yetmemesi

    Zeytin günde en az altı saat doğrudan güneş ister; evin içinde bunun karşılığı sekiz saat güneş alan bir penceredir. Kışın günler kısalır, cam da ışığı zayıflatır. Taşıyamadığı yaprakları bırakan ağaç önce tacın iç kısmını boşaltır, dallar incelip uzar. Sıcak oda sorunu büyütür, çünkü ağaç büyümeye çalışır ama ışık yetmez. En iyi düzen kışı 4–10 °C arası serin ve aydınlık bir yerde, örneğin ısıtılmayan kapalı balkonda geçirmektir.

  2. 2Kışın fazla su

    Serin aylarda ağaç çok az su kullanır; toprağı yaz alışkanlığıyla sulamak kökleri havasız bırakır. Belirti önce sararma, sonra sarı ve yeşil yaprakların birlikte düşmesidir. RHS kışın saksı toprağının yalnız hafif nemli tutulmasını ve saksının ayak ya da tuğla üstüne yükseltilmesini önerir. Uzun süre ıslak kalan toprakta kök çürüklüğü ve solgunluk hastalığı da kolaylaşır; bu durumda ağaç bir daldan başlayarak kuruyabilir.

  3. 3Yazın kuruyan saksı

    Saksıdaki zeytin kuraklığa bahçedeki ağaç kadar dayanamaz. Nisan'dan Eylül sonuna kadar toprağın büyük kısmı kurudukça iyice sulanması gerekir. Kök topu tamamen kuruyup saksı kenarından çekilirse ağaç yaşlı ve iç yapraklarını döker, yaprak kenarları kahverengileşir. Küçük, koyu renkli plastik saksılar güneşte çabuk ısınıp kurur; kalın cidarlı, büyükçe bir saksı nemi daha dengeli tutar.

  4. 4Don ve soğuk rüzgâr

    Zeytin yaklaşık −7 °C'ye kadar dayanır; bunun altında genç ağaçlar ve yaşlı ağaçların dalları zarar görür. Saksıdaki ağacın kökleri bahçe toprağındakilerden çok daha korumasızdır. Dondan etkilenen yapraklar kahverengileşip kurur, bir süre dalda kalıp dökülür. Mart–Nisan donları yeni sürgünleri yakar. İç ve Doğu Anadolu'da saksı zeytinini kışın mutlaka donsuz bir yere alın.

  5. 5Halkalı leke

    Bahçedeki ağaçlarda, özellikle nemli ve sık dikilmiş zeytinliklerde yaprak üstünde halkayla çevrili koyu lekeler yapan bir mantar hastalığıdır. Lekeli yapraklar sararıp erken dökülür, ağır durumda dallar çıplak kalır. İlk önlem kültüreldir: tacı budamayla seyreltin, dökülen lekeli yaprakları toplayın, aşırı azotlu gübreden kaçının. Ruhsatlı ürün ve doğru doz için bir ziraat mühendisine ya da İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne danışın.

Şimdi ne yapın?

  • Kışın ağacı en aydınlık ve serin pencereye ya da donsuz kapalı balkona alın.
  • Her sulamadan sonra tabakta kalan suyu dökün, saksıyı ayak ya da tuğla üstüne yükseltin.
  • Yazın toprağı yoklayın; büyük kısmı kuruyunca alttan su akana kadar sulayın.
  • Dökülen ve lekeli yaprakları toplayıp atın.

Bunu yapmayın

  • Yaprak döküyor diye sulamayı artırmayın; önce toprağın nemine bakın.
  • Ağacı kaloriferin ya da sobanın yanına koymayın.
  • Dondan kuruyan dalları kış ortasında kesmeyin; soğukların geçmesini bekleyin.

Ne zaman tekrar bakın?

Yeri ya da sulamayı değiştirdikten sonra iki üç hafta boyunca haftada bir tacın iç kısmına ve dal uçlarına bakın. Döküm yavaşlıyor ve uçlarda gümüşi, taze yapraklar beliriyorsa ağaç toparlanıyordur; ilkbaharda dışarı çıkınca yeni sürgün vermelidir.

Zeytin Ağacı için teşhise başlayın

Bitki ve belirti seçili gelir; yalnız toprak, ışık ve sulama sorularını yanıtlayın.

Teşhise başla

Sık Sorulan Sorular

Yaprakları dökülen zeytin ağacı öldü mü?
Yaprakların tamamen dökülmesi ağacın öldüğü anlamına gelmez. Bir dalın kabuğunu tırnağınızla hafifçe kazıyın: altı yeşil ve nemliyse dal canlıdır, kuru ve kahverengiyse daha aşağıyı deneyin. Canlı dalları olan ağacı serin, aydınlık bir yerde tutun, toprağı yalnız hafif nemli bırakın ve gübre vermeyin. Kurumuş dalları soğuklar geçtikten sonra canlı dokuya kadar kesin.
İlkbaharda yaprak dökmesi normal mi?
Belli ölçüde normaldir. Zeytin yapraklarını her yıl birden değil azar azar yeniler ve ilkbaharda yaşlı yaprakların bir kısmı sararıp düşer. Bu dökümü ayırmanın yolu, düşenlerin yaşlı, iç kısımdaki yapraklar olması ve dal uçlarında açık renkli yeni sürgünlerin çıkmasıdır. Genç yapraklar da düşüyorsa, döküm hızla artıyorsa ya da yapraklarda leke varsa ışığı, toprağın nemini ve lekeleri kontrol edin.
Saksıdaki zeytini kışın içeri almalı mıyım?
Bölgenize bağlıdır. Akdeniz ve Ege kıyılarında donun nadir olduğu yerlerde ağaç kışı güneye bakan korunaklı bir köşede dışarıda geçirebilir; saksıyı soğuk rüzgârdan korumak ve tabakta su bırakmamak yeterlidir. Kışı sert geçen yerlerde ağacı ısıtılmayan ama donmayan, aydınlık bir yere alın. Sıcak salon en kötü seçenektir: ışık yetmez, hava kurur ve ağaç çiçek için gereken kış soğuğunu da alamaz.
Halkalı leke yaprakları döker mi?
Evet, halkalı leke bahçedeki zeytinde hastalıktan kaynaklanan yaprak dökümünün başlıca nedenidir. Lekeler yaprağın üst yüzünde, çevresi halkayla sarılı koyu yuvarlaklar halinde görülür ve nemli havalarda yayılır. Dökülen yaprakları toplayın, tacın içine ışık ve hava girecek şekilde budayın, yaprakları ıslatan sulamadan kaçının. Ruhsatlı ürün ve doğru doz için bir ziraat mühendisine ya da İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne danışın.
Kaynaklar (5)

Işık

Sıcaklık