İçeriğe geç
Filizim

Domates: Yapraklar kıvrılıyor

Domateste yaprak kıvrılmasının çoğu fizyolojiktir: sıcak ve kuru günler, düzensiz sulama ya da bir seferde çok yaprak alınması alt yaprakları yukarı doğru rulo yapar, bitki meyve vermeyi sürdürür. Kıvrılma tepedeki genç yapraklarda başlıyor, yapraklar küçülüp sararıyor ve bitki bodur kalıyorsa virüs düşünülmelidir. Ayrım için önce hangi yaprakların kıvrıldığına bakın.

Hangi yapraklar, hangi belirti?

  • Belirti nerede
    Alt ve orta yapraklar yukarı rulo, kalın ve deri gibi, rengi yeşil
    Olası neden
    Fizyolojik kıvrılma: sıcak, düzensiz su ya da budama
    İlk yapılacak
    Sulamayı düzenleyin, malç serin, budamaya ara verin.
  • Belirti nerede
    Kıvrılma öğleden sonra artıyor, akşam serinliğinde azalıyor; toprak kuru
    Olası neden
    Susuzluk
    İlk yapılacak
    Kök bölgesini ıslatın, nemi birkaç sulamada geri getirin.
  • Belirti nerede
    Tepedeki genç yapraklar küçük, yukarı kaşık gibi, kenarları sarı; bitki bodur
    Olası neden
    Beyaz sineğin taşıdığı virüs
    İlk yapılacak
    Bitkiyi gözden geçirip uzmana danışın.
  • Belirti nerede
    Genç yapraklar bükülmüş ve yapışkan, yaprak altında küçük böcekler
    Olası neden
    Yaprak biti ya da beyaz sinek
    İlk yapılacak
    Yaprak altlarını tazyikli suyla yıkayın.
  • Belirti nerede
    Yeni yapraklar dar, şerit gibi ve garip biçimde bükülmüş
    Olası neden
    Ot ilacının rüzgârla sürüklenmesi
    İlk yapılacak
    Çevrede ot ilacı kullanıldı mı öğrenin, yeni büyümeyi izleyin.

Olası nedenler

  1. 1Sıcak ve kuru hava

    Sıcak, güneşli ve kuru günlerde domates su kaybını azaltmak için yapraklarını boyuna, yukarı doğru rulo yapar. Kıvrılma alt ve orta yapraklarda başlar; yaprak kalınlaşıp deri gibi olur ama rengi yeşil kalır. Erken yazda soğuk geceler ile sıcak gündüzler arasındaki büyük fark da aynı tabloyu verir. RHS bu kıvrılmanın ürünü genellikle etkilemediğini belirtir; bulaşıcı değildir ve komşu bitkilere geçmez.

  2. 2Düzensiz sulama

    Domates toprağın hep eşit nemde kalmasını ister. Toprağı kupkuru bırakıp sonra bol su vermek hem yaprakları kıvırır hem meyveyi çatlatır. Saksıdaki domates sıcak günlerde çok daha çabuk kurur; yazın toprağı her gün yoklayın. Kuruyup kalmış bitkiyi bir seferde boğmayın, nemi birkaç sulamada geri getirin. Bitkinin dibine serilen saman ya da kuru ot malçı toprağın nemini dengeler.

  3. 3Aşırı budama ve kök zararı

    Koltuk alırken ya da hastalıklı yaprakları temizlerken bir seferde çok yaprak alınması kalan yaprakların kıvrılmasına yol açabilir. Bitkinin dibinde derin çapa yapmak da kökleri zedeler ve aynı tepkiyi doğurur. Koltukları 4–5 cm boydayken, küçükken alın; büyümüş sürgünleri ve sağlıklı yaprakları topluca kesmeyin. Bitkinin geri kalanı sağlıklıysa bu kıvrılma zamanla durur, ama kıvrılmış yapraklar eski hâline dönmeyebilir.

  4. 4Virüs ve taşıyıcı zararlılar

    Domates sarı yaprak kıvırcıklığı gibi virüsler beyaz sinekle taşınır. Belirtiler fizyolojik kıvrılmanın tersine tepede, genç yapraklarda görülür: yapraklar küçülür, yukarı doğru kaşıklanır, kenarları sararır, bitki bodurlaşır ve çiçekler dökülür. Virüsün tedavisi yoktur. Belirtili bitkiyi söküp torbaya koyarak bahçeden uzaklaştırın ve yabancı otları temizleyin. Yaprak biti de genç yaprakları kıvırıp yapıştırır; yaprak altlarını düzenli kontrol edin.

Şimdi ne yapın?

  • Önce alt yaprakların mı, tepedeki genç yaprakların mı kıvrıldığına bakın.
  • Toprağı her gün yoklayın ve eşit nemde tutun; suyu yaprakları ıslatmadan bitkinin dibine verin.
  • Bitkinin dibine saman ya da kuru ot malçı serin.
  • Yaprak altlarını büyüteçle kontrol edin; yaprak bitlerini tazyikli suyla yıkayın.

Bunu yapmayın

  • Yalnız alt yapraklar kıvrık ve yeşilse bitkiyi sökmeyin.
  • Kıvrılmayı düzeltmek için bir seferde çok yaprak koparmayın.
  • Virüslü bitkiyi kompost yığınına atmayın.

Ne zaman tekrar bakın?

Sulamayı düzenledikten sonra bir iki hafta boyunca tepeden çıkan yeni yapraklara bakın. Yeni yapraklar düz açılıyorsa sorun fizyolojiktir, eski kıvrık yapraklar öyle kalabilir. Yeni yapraklar da küçük, kaşık gibi ve sarı kenarlı çıkıyorsa virüs olasılığı güçlenir.

Domates için teşhise başlayın

Bitki ve belirti seçili gelir; yalnız toprak, ışık ve sulama sorularını yanıtlayın.

Teşhise başla

Sık Sorulan Sorular

Kıvrılan domates yaprakları meyveyi etkiler mi?
Fizyolojik kıvrılma çoğunlukla etkilemez. Alt yapraklar yeşil kaldığı ve bitki çiçek açıp meyve bağlamayı sürdürdüğü sürece hasat normal devam eder. Virüste durum farklıdır: bitki bodurlaşır, çiçekler dökülür ve belirtiler erken dönemde başladıysa meyve çok az olur. Bu yüzden kıvrılmanın yerine bakın. Kıvrılma bitkinin alt yarısında, yeşil ve kalın yapraklardaysa sulamayı düzenleyip beklemek yeterlidir.
Domates virüsünü fizyolojik kıvrılmadan nasıl ayırırım?
Üç şeye bakın. Yer: fizyolojik kıvrılma alt ve orta yaprakta, virüs tepedeki genç yaprakta başlar. Renk: fizyolojik kıvrılmada yaprak yeşil kalır, virüste kenarlar sararır ya da yaprak alacalanır. Büyüme: fizyolojik kıvrılmada bitki boy atmayı ve çiçeklenmeyi sürdürür, virüste bodurlaşır ve yeni yapraklar küçülür. Yaprak altlarındaki beyaz sinek kümeleri virüs şüphesini artırır. Emin olamazsanız bitkiden örnek alıp bir ziraat mühendisine gösterin.
Beyaz sinek ve virüs için ne yapmalıyım?
Virüslü bitkiyi iyileştiren bir yöntem yoktur; amaç yayılmayı durdurmaktır. Belirtili bitkiyi köküyle söküp torbalayarak atın, çevredeki yabancı otları temizleyin; bunlar hem beyaz sineğe hem virüse barınak olur. Yaprak altlarındaki beyaz sinekleri tazyikli suyla yıkayın, bitkilerin arasına sarı yapışkan tuzak asın. Fideleri sağlıklı fide üreten, tanıdığınız bir yerden alın. Zararlı çok yoğunsa ilaç gerekebilir. Ruhsatlı ürün ve doğru doz için bir ziraat mühendisine ya da İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne danışın.
Saksıdaki domatesin yaprakları neden daha çok kıvrılıyor?
Saksıdaki toprak az olduğu için sıcak günlerde bahçe toprağından çok daha çabuk ısınır ve kurur. Sabah nemli olan saksı öğleden sonra kupkuru olabilir; bu dalgalanma yaprakları kıvırır. Olabildiğince büyük bir saksı seçin, koyu renkli saksının güneş alan yüzünü gölgeleyin ve toprağı malçla örtün. Yazın toprağı her gün, sıcak dalgalarında sabah ve akşam yoklayın. Güneş vuran duvarın yansıttığı sıcaktan korumak için saksıyı duvardan biraz uzağa alın.
Kaynaklar (5)

Budama

Hastalik