İçeriğe geç
Filizim

Gül: Yapraklarda leke var

Gül yaprağının üst yüzünde hızla büyüyen mor-siyah lekeler görüyorsanız büyük olasılıkla kara lekedir; yaprak sararır ve erken dökülür. Beyaz, un gibi bir tabaka küllemeyi, yaprak altındaki turuncu kabarcıklar pası gösterir. Üçünde de ilk iş, hastalıklı yaprakları toplamak ve sulamayı yaprakları ıslatmadan yapmaktır.

Hangi yapraklar, hangi belirti?

  • Belirti nerede
    Yaprak üstünde hızla büyüyen mor-siyah lekeler, çevresi sararıyor
    Olası neden
    Kara leke
    İlk yapılacak
    Lekeli yaprakları koparın, yere düşenleri toplayın.
  • Belirti nerede
    Yaprak, genç sürgün ve tomurcukta beyaz, pudralı tabaka
    Olası neden
    Külleme
    İlk yapılacak
    Havasız köşeyi açın, kurak dönemde kök bölgesini derin sulayın.
  • Belirti nerede
    Yaprak altında turuncu, sonra siyahlaşan tozlu kabarcıklar
    Olası neden
    Gül pası
    İlk yapılacak
    Etkilenen yaprakları toplayıp atın.
  • Belirti nerede
    İnce, açık renkli benekler, yaprak altında ince ağ
    Olası neden
    Kırmızı örümcek
    İlk yapılacak
    Yaprak altlarını tazyikli su ile yıkayın.
  • Belirti nerede
    Tomurcuk ve çiçeklerde gri, tozlu küf
    Olası neden
    Kurşuni küf
    İlk yapılacak
    Küflü tomurcukları ve solan çiçekleri kesin.

Olası nedenler

  1. 1Kara leke

    RHS kara lekeyi gülün en ciddi hastalığı sayar. Diplocarpon rosae mantarı yaprak üstünde mor-siyah lekeler açar; lekeler hızla büyür, yaprağın geri kalanı sararır ve düşer. Ağır yıllarda bitki yaz ortasında çıplak kalır ve zayıflar. Sporlar yağmur ve sulama suyunun sıçramasıyla yayılır, dökülen yapraklarda ve dal yaralarında kışlar. Bu yüzden yayılmayı kesmenin en etkili yolu yaprakları kuru tutmak ve hastalıklı artıkları bahçeden çıkarmaktır.

  2. 2Külleme

    Külleme (Podosphaera pannosa) yaprak, genç sürgün ve tomurcukları beyaz, pudra gibi bir tabakayla kaplar; yapraklar kıvrılıp şekilsizleşebilir. Kara lekenin tersine ıslak yaprağa ihtiyaç duymaz. RHS hastalığın havası dolaşmayan duvar diplerinde, kuytu köşelerde ve kökü kuraklık çeken bitkilerde arttığını belirtir. Tam güneşte, havadar yerde duran ve kurak dönemde derin sulanan gül daha az etkilenir; fazla azot ise hastalığa açık yumuşak sürgünler üretir.

  3. 3Pas, kurşuni küf ve kırmızı örümcek

    Yaprağın alt yüzünde turuncu, sonradan siyahlaşan tozlu kabarcıklar gül pasıdır; üst yüzde bunlara denk gelen soluk lekeler görülür. Tomurcuk ve çiçekleri gri bir küfle kaplayan kurşuni küf nemli havalarda ortaya çıkar. İnce, açık renkli benekler ve yaprak altında ağ varsa leke bir hastalık değil, kırmızı örümcek zararıdır; kuru ve sıcak havada artar. Lekenin rengine ve yaprağın hangi yüzünde durduğuna bakmak ayrımı büyük ölçüde yapar.

  4. 4Islak yaprak ve sık dikim

    Yaprağın uzun süre ıslak kalması kara leke sporlarının tutunmasını kolaylaştırır. Akşam yukarıdan yapılan sulama, çim fıskiyesinin güllere de su serpmesi ve sık dikilmiş, ortası budanmamış çalılar yaprakların geç kurumasına yol açar. RHS gülleri çevresinde yaklaşık 60 cm boşluk kalacak şekilde dikmeyi önerir. Suyu sabah, doğrudan gövde dibine verin ve kış sonu budamasında dalların ortasını açık bırakın.

Şimdi ne yapın?

  • Kara lekeli yaprakları dalda görür görmez koparın, yere düşenleri her hafta toplayın.
  • Toplanan hastalıklı yaprakları gülün dibinde bırakmayın, bahçeden çıkarıp atın.
  • Suyu sabah saatlerinde gövde dibine verin; yaprakları ve çiçekleri ıslatmayın.
  • Kış sonu budamasında kara lekeli dal yaralarını yapraklar açmadan kesin.

Bunu yapmayın

  • Gülü akşamüstü hortum ya da fıskiyeyle yukarıdan sulamayın.
  • Sonbaharda dökülen lekeli yaprakları kışa bırakmayın; hastalık onlarda kışlar.
  • Küllemeli bitkiye azotlu gübreyi artırmayın.

Ne zaman tekrar bakın?

Lekeli yaprakları topladıktan sonra yaz boyunca haftada bir yeni açılan yaprakların üst yüzüne ve sürgün uçlarına bakın. Yeni yapraklar temiz kalıyorsa yayılma kesilmiştir; yeni lekeler çıkıyorsa etkilenen yaprakları hemen koparın ve yaprakları ıslatan bir alışkanlık olup olmadığını düşünün.

Gül için teşhise başlayın

Bitki ve belirti seçili gelir; yalnız toprak, ışık ve sulama sorularını yanıtlayın.

Teşhise başla

Sık Sorulan Sorular

Kara lekeli yaprakları koparmak gülü zayıflatır mı?
Lekeli yaprak zaten sararıp düşecektir ve dalda kaldıkça yeni sporlar üretir; koparmak yayılmayı yavaşlatır. Ağır bir salgında bitkinin neredeyse bütün yapraklarını birden almak ise onu zayıflatır. Bu durumda en ağır lekeli yaprakları koparın, yere düşenleri mutlaka toplayın ve kurak dönemde derin sulamayı sürdürün. İlk çiçek dalgasından sonra verilen gübre yeni yaprak gelişimini destekler.
Gülümde her yıl kara leke çıkıyor, neden?
Mantar kışı dökülen yapraklarda ve dallardaki yaralarda geçirir, ilkbaharda ilk yağmurlarla yeni yapraklara sıçrar. Sonbaharda yapraklar toplanmadıysa ya da lekeli dal yaraları budamada kesilmediyse hastalık her yıl aynı yerden başlar. Sonbaharda dökülen yaprakları toplayın ya da kalın bir malçla örtün, kış sonunda lekeli dalları kesin. Kültürel önlemlere rağmen bitki her yaz çıplak kalıyorsa ilaçlama gerekebilir. Ruhsatlı ürün ve doğru doz için bir ziraat mühendisine ya da İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne danışın.
Külleme ile kara leke aynı anda olabilir mi?
Olabilir, ama farklı koşulları severler. Kara leke yağışlı dönemlerde, yaprakların uzun süre ıslak kaldığı günlerde yayılır. Külleme ise ıslaklık istemez; havasız köşeler, yüksek hava nemi ve kökü kuraklık çeken bitki onu kolaylaştırır. Bu yüzden ilkbaharın yağmurlu haftalarında kara leke, yaz ortasının kurak döneminde külleme öne çıkabilir. Önlemlerin çoğu ortaktır: güneşli ve havadar yer, dipten sulama, seyrek dikim.
Saksıdaki minyatür gülde lekeler neden çıkar?
Saksıdaki gülde, özellikle içeride ya da kapalı balkonda, lekelerin en sık nedeni kırmızı örümcek ve küllemedir; ikisi de kuru, havasız ortamda çoğalır. Yaprak altında ince ağ ve soluk benekler kırmızı örümceği gösterir; yaprak altlarını tazyikli su ile yıkamak sayısını azaltır. Beyaz pudra görüyorsanız saksıyı daha güneşli ve havadar bir yere alın, toprağın tamamen kurumasına izin vermeyin. Minyatür gül dışarıda, güneşte daha sağlıklı kalır.
Kaynaklar (7)

Bakim

Hastalik