Gül Bakımı

Gülün bakımı güneşli ve havadar bir yer seçmekle başlar. RHS gülü rüzgâra çok açık yerlerden uzak, çevresinde yaklaşık 60 cm boşluk kalacak şekilde dikmeyi önerir; böylece bitki su ve ışık için rekabet etmez, yapraklar da çabuk kurur. Yazın haftada bir solan çiçekleri kesin, ilkbaharda kök bölgesine kalın bir malç serin ve yabani otları çapa yerine elle temizleyin, çünkü gülün bazı kökleri yüzeye yakındır. Kış sonunda budamayı ihmal etmeyin.

Gül derin köklü bir bitkidir; RHS yerleşmiş bahçe güllerinin çoğunlukla topraktaki doğal nemle yetindiğini, yalnızca sıcak ve kurak dönemlerde ya da kumlu toprakta ek suya ihtiyaç duyduğunu belirtir. Böyle zamanlarda sık ve az yerine haftada bir kez bol sulayın; derin sulama kökleri aşağı çeker. İlk birkaç yıl yeni dikilen gülleri yazın düzenli sulayın. Saksıdaki güller çok daha fazla su ister: toprağın üst kısmı kuruyunca sulayın, ama su birikmesine izin vermeyin. Suyu her zaman gövde dibine verin.

K-State Extension ve NC State güller için günde en az altı saat tam güneş ister; RHS'ye göre bazı çeşitler dört saat güneşle ya da hafif gölgede idare eder. Güneş yalnızca çiçek için değil, hastalık için de önemlidir: RHS küllemeye karşı ilk önlem olarak bitkiyi tam güneşe dikmeyi önerir. Gölgede kalan gül boy atar, az çiçek açar ve kör sürgün (çiçek tomurcuğu oluşturmayan dal) sayısı artar.

RHS gülleri verimli, nemli ama iyi drene olan ve yazın tamamen kurumayan bir toprağa dikmeyi önerir. NC State hafif asitli ile nötr arası toprağı uygun bulur; K-State Extension güllerin pH 6,0–6,5 aralığını sevdiğini, gübrelemenin toprak testine dayanması gerektiğini belirtir. Ağır killi toprakta dikimden önce derin bir alanı kompost ya da yanmış gübre gibi organik maddeyle iyileştirin. Daha önce gül yetişmiş bir yere yeni gül dikecekseniz RHS toprak yorgunluğuna (replant disease) karşı ek önlem alınmasını önerir.

Gül için ayrı bir hava nemi değeri kaynaklarda verilmez, ama nem hastalıkları doğrudan etkiler. RHS yüksek nemin küllemeyi kolaylaştırdığını, hava akımının zayıf olduğu duvar dipleri ve kuytu köşelerde hastalığın arttığını belirtir. Kara leke sporları ise rüzgârla savrulan yağmurla taşınır. Bitkileri sık dikmeyin, dalların ortasını budamayla açık tutun ve yaprakları ıslatmadan, sabah sulayın.

Güller soğuğa ve sıcağa dayanıklıdır. İç mekânda satılan minyatür güller için Iowa State gündüz 21 °C civarı, gece en az 16 °C önerir. Bahçede asıl risk ilkbahar donlarıdır: RHS don zararını kör sürgünlerin olası nedenleri arasında sayar. Soğuk bölgelerde budamayı donlar geçene kadar erteleyin. K-State Extension çok soğuk kışlarda aşılı güllerin aşı noktasının toprak ya da malçla örtülerek korunmasını önerir.

RHS gülleri besine aç bitkiler olarak tanımlar. Bahçedeki güle yılda iki kez gül gübresi ya da genel amaçlı gübre verin: Mart–Nisan'da çiçeklenmeden önce ve yaz ortasında, ilk çiçek dalgasından sonra. Gübreden sonra kök bölgesine yanmış gübre ya da kompost malçı serin. Saksıdaki güllere ilkbahar ortasından yaz sonuna kadar iki haftada bir sıvı gübre verin; tomurcuklar görününce potasyumu yüksek gübreye geçin. RHS fazla azotun küllemeye açık yumuşak sürgünler ürettiğini belirtir.

RHS çalı güllerini kışın sonunda, büyüme yeniden başlarken budamayı önerir; soğuk bölgelerde bu Mart'a kayar. Önce ölü, hastalıklı, sürtünen ve çapraz dalları çıkarın, kalabalık bitkide ortayı açmak için bazı yaşlı dalları dipten kesin. Melez çay güllerinde güçlü dalları dipten 10–15 cm yüksekte 4–6 göze, zayıf dalları 2–4 göze kısaltın. Floribundalarda güçlü dalları 25–30 cm'ye indirin. Kesimi dışa bakan bir gözün hemen üstünden yapın. Kara lekeli dal yaralarını da ilkbaharda, yapraklar çıkmadan kesin.

Yalnızca kompakt, veranda ve minyatür güller uzun süre saksıda iyi durur. Saksıdaki gül bahçedekinden çok daha fazla su ve gübre ister. Kökler saksıyı doldurduğunda, dinlenme döneminde bir boy büyük, drenaj delikli bir saksıya alın. UF/IFAS kök topunun bir iki katı büyüklükte bir saksıyı yeterli bulur. Çiçekçiden alınan minyatür gülü önce birkaç hafta yeni yerine alıştırın, sonra saksısını değiştirin.

RHS en kolay yöntem olarak ilkbaharın başı ve ortasında bu yılın sürgünlerinden alınan uç çeliklerini gösterir; çelikler yaklaşık iki ayda köklenir ve bir yıl sonra bahçeye dikilir. Odun çelikleri sonbahar ortasından kış sonuna kadar alınır, daha yavaş köklenir. Aşılı güllerde çelikten yetişen bitki anaç etkisini taşımadığı için farklı büyüyebilir. Bazı çeşitler ıslahçı hakkıyla korunur ve satış amacıyla çoğaltılamaz. NC State aşıyı en iyi çoğaltma yolu olarak gösterir.

RHS güllerin yazın açtığını, birçok çeşidin sonbahara kadar tekrar çiçeklendiğini belirtir. Melez çay gülleri yazdan sonbahar sonuna birkaç dalga halinde, floribundalar ise daha kesintisiz açar. Haftada bir solan çiçekleri kesmek yeni çiçekleri teşvik eder; kesilmezse bitki kuşburnu bağlayıp çiçeklenmeyi yavaşlatır. NC State yaz sonunda çiçek kesmeyi bırakmayı önerir ki bitki kışa hazırlanabilsin. Gösterişli kuşburnu veren çeşitlerde yaz ortasından sonra çiçek kesmeyi bırakın.

Kış sonunda budayın, kara lekeli dal yaralarını kesin ve Mart–Nisan'da ilk gübreyi verip malçlayın. İlkbahar ve yazda yaprakları kara leke ve külleme, sürgün uçlarını yaprak biti açısından izleyin; haftada bir solan çiçekleri kesin, ilk çiçek dalgasından sonra ikinci gübreyi verin. Yaz sonunda çiçek kesmeyi bırakın. Sonbaharda dökülen yaprakları toplayıp atın ya da kalın bir malçla örtün; çıplak köklü gül dikimi için de uygun dönemdir.