İçeriğe geç
Filizim

Orkide: Yapraklar sararıyor

Orkidede en alttaki tek yaprağın yavaşça sararıp düşmesi eski yaprağın doğal yenilenmesidir ve bir şey yapmanız gerekmez. Aynı anda birden çok yaprak sararıyor, yumuşuyor ya da buruşuyorsa sorun çoğunlukla köklerdedir. Kökleri görmeden sulamayı ya da gübreyi değiştirmeyin.

Hangi yapraklar, hangi belirti?

  • Belirti nerede
    En alttaki tek yaprak yavaşça sararıyor, üst yapraklar sert ve parlak
    Olası neden
    Doğal yaprak yenilenmesi
    İlk yapılacak
    Bekleyin; yaprak tamamen sararınca dibinden kesin.
  • Belirti nerede
    Birden çok yaprak sarı ve yumuşak, harç günlerdir ıslak
    Olası neden
    Islaktan çürüyen kökler
    İlk yapılacak
    Bitkiyi saksıdan çıkarıp köklere bakın.
  • Belirti nerede
    Yaprakların birleştiği ortada sarı-kahverengi, sulu görünen leke
    Olası neden
    Taç çürüklüğü
    İlk yapılacak
    Taçta kalan suyu kâğıt havluyla hemen emdirin.
  • Belirti nerede
    Pencereye bakan yüzde soluk sarı ya da beyazımsı kuru yamalar
    Olası neden
    Doğrudan güneş yanığı
    İlk yapılacak
    Bitkiyi tül perde arkasına ya da camdan biraz geriye alın.
  • Belirti nerede
    Yapraklar buruşuk ve deri gibi, kökler gümüşi ve kupkuru
    Olası neden
    Susuzluk
    İlk yapılacak
    Saksıyı ılık suya daldırıp iyice ıslatın, sonra süzdürün.

Olası nedenler

  1. 1Doğal yaprak yenilenmesi

    Güve orkidesi tepeden yeni yaprak verdikçe en alttaki eski yaprağını zamanla bırakır. Bu yaprak birkaç hafta içinde uçtan ya da bütünüyle sararır, sonra kendiliğinden düşer. Aynı anda yalnız bir yaprak sararıyor, geri kalanlar sert ve parlak kalıyorsa bitki sağlıklıdır. Yaprağı çekip koparmaya çalışmayın; tamamen sarardığında temiz bir makasla dibinden alın.

  2. 2Islaktan çürüyen kökler

    Birden çok yaprağın sararması en sık kök çürümesinden gelir. Sürekli ıslak kalan, ufalanıp sıkışmış kabuk harcında ya da dış kapta bekleyen suda kökler havasız kalır. Çürüyen kök su taşıyamaz; bu yüzden yapraklar sararırken aynı zamanda yumuşar ve susuz kalmış gibi buruşur. Sağlıklı kökler kuruyken gümüşi, ıslakken yeşil ve dolgundur. Kahverengi, yumuşak, sıkınca kabuğu sıyrılan kökler çürümüştür.

  3. 3Taç çürüklüğü

    Sulama sırasında yaprakların birleştiği tacın içine kaçan su, özellikle serin ve havasız bir odada uzun süre kalırsa tacın dokusunu çürütür. Belirti ortadaki genç yaprağın dibinden başlar: sarı-kahverengi, sulu görünen bir leke belirir, ardından yaprak kolayca yerinden çıkar. Tepedeki büyüme noktası çürüyen bitki yeni yaprak veremez. Bu yüzden sabah sulayın ve taçta kalan damlayı hemen alın.

  4. 4Fazla güneş

    Güve orkidesi aydınlık ama dolaylı ışık ister. Güneye bakan camın dibinde, özellikle yaz öğlen güneşinde, yaprağın ışığa dönük yüzünde önce soluk sarı, sonra beyazımsı ya da kahverengi kuru yamalar çıkar. Bu sararma yaprağın yalnız güneş alan bölümüyle sınırlıdır ve yanan doku yeşile dönmez. Yazın bitkiyi doğu penceresine ya da tül perde arkasına alın, kışın yeniden en aydınlık pencereye yaklaştırın.

Şimdi ne yapın?

  • Bitkiyi saksıdan çıkarıp kökleri inceleyin; şeffaf saksıda kökleri dışarıdan da görebilirsiniz.
  • Kahverengi ve yumuşak kökleri alkolle silinmiş bir makasla sağlam dokuya kadar kesin.
  • Harç ufalanmışsa ya da iki yılı doldurduysa bitkiyi taze kabuk harcına alın.
  • Her sulamadan sonra dış kapta ve tabakta kalan suyu dökün.

Bunu yapmayın

  • Sararan yaprak görünce sulamayı artırmayın; sorun çoğu zaman fazla sudur.
  • Kökleri zayıflamış bitkiye gübre vermeyin; kök uçlarını yakabilir.
  • Saksıdan taşan gümüşi hava köklerini kesmeyin ya da harcın içine gömmeyin.

Ne zaman tekrar bakın?

Kökleri temizleyip yeni harca aldıysanız iki hafta sonra tepedeki en genç yaprağa ve kök uçlarına bakın. Kök uçlarında yeşil, parlak bir büyüme görüyorsanız bitki toparlanıyordur; sararma üstteki yapraklara geçiyorsa kökleri yeniden kontrol edin.

Orkide için teşhise başlayın

Bitki ve belirti seçili gelir; yalnız toprak, ışık ve sulama sorularını yanıtlayın.

Teşhise başla

Sık Sorulan Sorular

Sararan orkide yaprağı yeniden yeşerir mi?
Hayır. Tamamen sararan yaprak yeşil rengini geri kazanmaz. Nedeni ortadan kaldırdığınızda amaç, sararmanın yeni yapraklara yayılmasını durdurmaktır. Yarısı sarı yaprak bitkiye hâlâ katkı sağlayabilir; tamamen sararıp kolayca ayrılana kadar yerinde bırakın. Kesmeniz gerekirse temiz bir makasla yaprağın dibinden kesin ve kesik yere su değdirmeyin. Tepede sağlam yapraklar kaldıkça bitki büyümeyi sürdürür.
Orkidenin bütün yaprakları aynı anda sararıyorsa ne yapmalıyım?
Bu tablo çoğunlukla köklerin büyük kısmının çürüdüğünü gösterir. Bitkiyi hemen saksıdan çıkarın, eski harcı köklerin arasından tamamen temizleyin ve çürük kökleri kesin. Birkaç sağlam kök kaldıysa bitkiyi o köklere uygun küçük bir saksıda taze kabuk harcına dikin. Taç sert kaldıkça bitkiyi atmayın; yeni kök vermesi için aydınlık, ılık bir yerde tutun ve harcı ıslak değil, hafif nemli bırakın.
Kökler sağlam ama yapraklar yine sararıyor, neden?
Kökler gümüşi ya da yeşil ve dolgunsa ışığa ve konuma bakın. Güneye bakan cam dibinde yaz güneşi yaprağı yakar; kışın soğuk cama dayanan yaprak, sık açılan kapı ya da klima esintisi de sararmaya yol açabilir. Uzun süre hiç gübre almamış bitkide sararma yaşlı yapraklardan başlar ve yavaş ilerler. İlkbahardan sonbahara kadar orkide gübresini etiketteki ölçüyle, az ama düzenli verin; arada bir gübresiz bol suyla harçta biriken tuzu yıkayın.
Sararmayı önlemek için orkideyi ne sıklıkla sulamalıyım?
Sabit bir gün yoktur; ölçü harcın durumudur. Yazın yaklaşık 4–6, kışın 8–12 günde bir harcı kontrol edin. Üst kısım kuruduysa saksıyı ılık suyun altında iyice ıslatın ve fazla suyun tamamen süzülmesini bekleyin; hâlâ nemliyse birkaç gün daha bekleyin. Şeffaf saksıda kökler gümüşi görünüyorsa su zamanı gelmiştir, yeşil görünüyorsa henüz gerekmez. Suyu tacın içine kaçırmamaya dikkat edin.
Kaynaklar (4)

Sıcaklık