İçeriğe geç
Filizim

Kasımpatı Bakımı

Chrysanthemum × morifolium

Diğer adları: Chrysanthemum × morifolium, Krizantem

Son kontrol: Kasım 2026Nasıl hazırlıyoruz?

Kasımpatı günde en az altı saat güneş alan, verimli ve süzek toprakta, toprağı tamamen kurumadan sulanarak sonbaharda bol açar; dolgun kalması için ilkbahardan ağustos ortasına kadar sürgün uçlarını alın.

  • Işık

    Direkt güneş

    Tam güneş; çok sıcak yerlerde öğleden sonra hafif gölge.

  • Sulama kontrolü

    Yazın ~4–6 günde bir kontrol

    Kışın ~8–12 günde bir

  • Nem

    En az %40

  • Zorluk

    Orta

  • Evcil hayvan

    Evcil hayvanlar için toksik

Bahçeme Ekle

Bahçem'e ekleyin; Kasımpatı için kontrol ve bakım zamanlarını biz hatırlatalım.

Bu ay bu bitki için ne yapılmalı?

Türkiye geneli · Kasım

  • Yapın: Toprağı ~8–12 günde bir kontrol edin; toprağın üst 2–3 cm'si kuruyunca sulayın.
  • Yapın: Çiçeklenme bitince bütün bitkiyi yaklaşık 20 cm'ye kısaltın.
  • Yapın: Toprakta kalan bitkinin kök bölgesini en az 5 cm kalın malçla örtün; saksıyı rüzgâr almayan bir duvar dibine çekip tuğla üstüne yükseltin.

Genel Bakım

Kasımpatıyı günde en az altı saat doğrudan güneş alan, rüzgârdan biraz korunan bir yere dikin. Toprak verimli ve süzek olmalı; ağır, su tutan toprakta kökler çürür. İlkbaharda büyüme başlayınca düzenli sulayın ve gübreleyin, bitki 15–20 cm olunca uç almaya başlayın. Uç almayı ağustos ortasında bırakın. Sonbaharda solan çiçekleri koparın, çiçeklenme bitince bitkiyi yaklaşık 20 cm'ye kısaltın. Uzun boylu çeşitlere erkenden bir destek çubuğu koyun.

  • Uç almayı ağustos ortasında bırakın; bu tarihten sonra bitkiyi çiçeklenmeye hazırlanmaya bırakın.
  • Sonbaharda saksıyla aldığınız bitkiyi çiçeklenme bitince güneşli, süzek bir yere dikip kökünü malçla örtün.
  • Kalabalıklaşan kümeyi bir iki yılda bir ilkbaharda bölün; ortadaki yaşlı kısmı atın.
  • Uzun boylu çeşitlere tomurcuklar ağırlaşmadan destek çubuğu koyun.

Sulama

Kasımpatı suyu sever ama ayağının ıslak kalmasından hoşlanmaz. Toprağın üst 2–3 cm'si kuruyunca, kök bölgesinin tamamı ıslanacak kadar su verin. Clemson Extension susuz kalan bitkide büyümenin yavaşladığını ya da durduğunu, çiçeklenme döneminde suyun artırılması gerektiğini belirtir. Saksıdaki bitki, özellikle sıcak balkonda, toprağa dikilene göre çok daha çabuk kurur; yazın kontrolü sıklaştırın. Bitkinin dibine serilen malç toprağın nemini korur. Kışın bitki dinlenirken toprağı yalnız hafif nemli tutun.

Sulama kontrol kartı

Sabit gün yok; yazın ~4–6 günde bir toprağı kontrol edin, kışın ~8–12 günde bir toprağı kontrol edin. Toprağın üst 2–3 cm'si kuruyunca sulayın.

Toprağı şimdi kontrol edin: nasıl?

Işık

NC State Extension tam güneşi, yani günde altı saat ve üzeri doğrudan güneşi önerir. Gölgede kalan bitki dik büyümez, dalları yayılıp yatar. Clemson Extension gölgeye dikilen kasımpatının ilk yıl açsa bile sonraki yıl çok zayıf kaldığını belirtir. Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu gibi sıcak yerlerde öğleden sonra birkaç saat hafif gölge yaprak ve çiçekleri korur. Kasımpatı kısa günde tomurcuk bağladığı için gece boyunca güçlü bahçe ya da sokak aydınlatması alan bir köşe olası bir gecikme nedenidir.

Toprak

Organik maddece zengin, verimli ve iyi drene olan bir toprak seçin. NC State Extension uygun pH aralığını 6,0–8,0 olarak verir. Ağır killi toprakta dikim çukuruna olgun kompost karıştırın ya da hafif yükseltilmiş bir yastığa dikin. Saksı için RHS en az 30 cm çapında bir saksı ve toprak esaslı, torfsuz bir saksı harcı önerir. Drenaj deliği olmayan saksıda kök ve gövde çürümesi kolaylaşır.

Sıcaklık

Bahçe kasımpatıları soğuğa dayanıklıdır. RHS çoğu dayanıklı çeşidin en az -5 °C'ye kadar dayandığını, yine de ıslak ve soğuk geçen kışlarda bitkinin kök bölgesinin malçla korunmasını önerir. Kışı ılıman geçen Marmara, Ege ve Akdeniz kıyılarında bitki, kök bölgesi malçla örtülürse kışı çoğunlukla toprakta geçirebilir. İç ve Doğu Anadolu'da saksıdaki bitkiyi kışın donsuz, serin bir yere almak daha güvenlidir. RHS donsuz yeri gece en düşük 4 °C olan bir ortam olarak tanımlar. Saksılarda kökler soğuğa topraktakinden daha açıktır.

Gübreleme

Kasımpatı besin isteği yüksek bir bitkidir. Clemson Extension büyüme döneminde suda çözünen gübrenin sık aralıklarla verilmesini önerir; Florida Üniversitesi yavaş salınımlı gübreyi de uygun bulur. Saksıdaki bitkiye büyüme döneminde sıvı gübre, çiçeklenme yaklaşırken RHS'nin önerdiği gibi potasyumu yüksek bir sıvı gübre (domates gübresi gibi) verin. Toprağa dikilen bitkide, dikimde ve ilkbaharda serilen olgun kompost besinin büyük kısmını karşılar. Miktar ve sıklık için paketteki talimata uyun, kışın gübre vermeyin.

Budama

Kasımpatının dolgun ve bol çiçekli olmasının sırrı uç almadır. Bitki 15–20 cm boya ulaşınca ana sürgünün ucunu parmakla ya da makasla alın. Clemson Extension yaklaşık dört haftada bir, yeni büyümenin en üstteki 1–2,5 cm'lik kısmının alınmasını önerir. Yan sürgünler uzadıkça onların uçlarını da alın. NC State son uç almanın ağustos ortasında yapılmasını önerir. Sonbaharda solan çiçekleri düzenli koparın. Çiçeklenme bitince bütün bitkiyi yaklaşık 20 cm'ye kısaltın.

Saksı Değiştirme

Saksıda yetişen kasımpatı hızlı büyür ve kökleri kısa sürede saksıyı doldurur. Bir iki yılda bir, ilkbaharda büyüme başlarken bitkiyi saksıdan çıkarın, kök kümesini bölün ve sağlıklı dış parçaları taze toprakla yeniden dikin. RHS saksının en az 30 cm çapında olmasını önerir. Yaşlı, odunsulaşmış orta kısmı atabilirsiniz. Yeni saksıya aldıktan sonra toprağı iyice sulayın ve birkaç gün yarı gölgede tutun.

Çoğaltma

En kolay yol bölmedir. İlkbaharda yeni sürgünler görününce kümeyi kazıp çıkarın, her parçada kök ve birkaç sürgün kalacak şekilde ayırın ve hemen dikin. NC State birkaç yılda bir yapılan bölmenin bitkinin sıkışmasını önlediğini belirtir. RHS'ye göre en iyi yöntem ise dip çeliğidir: ilkbaharda kümenin dışından 5–7,5 cm'lik sürgünler kesin, yarı yarıya torfsuz harç ve kum karışımına dikin. Aydınlık ama doğrudan güneş almayan, en az 10 °C'lik bir yerde çelikler yaklaşık üç haftada köklenir.

Çiçeklenme

Kasımpatı sonbaharda, günler kısalmaya başlayınca tomurcuk bağlar ve ilk sert dona kadar açar. Çiçeklenmenin bol olması büyük ölçüde yaz boyunca yapılan uç almaya ve güneş süresine bağlıdır. RHS iri çiçek isteyenlere, dallı tiplerde ortadaki büyük tomurcuğun, tek çiçekli tiplerde ise yan tomurcukların alınmasını önerir. Solan çiçekleri düzenli koparmak gösterinin uzamasını sağlar. Çiçeklenme sırasında toprağı kurutmayın; Clemson bu dönemde suyun artırılmasını önerir.

Mevsimsel Bakım

Kasımpatı bakım takvimiTürkiye geneli
Kasımpatı bakım takvimi, Türkiye geneli
OcaŞubMarNisMayHazTemAğuEylEkiKasAra
Ocak: dikimŞubat: dikimMart: dikim, budama, gübreleme, saksı değişimiNisan: dikim, budama, gübreleme, saksı değişimiMayıs: dikim, budama, gübrelemeHaziran: dikim, budama, gübrelemeTemmuz: budama, gübrelemeAğustos: dikim, budama, gübrelemeEylül: dikim, budama, gübrelemeEkim: dikim, çiçeklenmeKasım (bu ay): dikim, çiçeklenmeAralık: çiçeklenme
  • Dikim
  • Budama
  • Gübreleme
  • Çiçeklenme
  • Saksı değişimi

İlkbaharda kalabalık kümeleri bölün, yeni bitkileri dikin ve gübrelemeye başlayın. Bitki 15–20 cm olunca uç almaya başlayın, yaz boyunca birkaç kez tekrarlayın ve ağustos ortasında bırakın. Yazın düzenli sulayın, yaprak altlarında yaprak biti ve kırmızı örümceğe bakın. Sonbaharda bitki açar; solan çiçekleri koparın. Çiçeklenme bitince bitkiyi yaklaşık 20 cm'ye kısaltın, kök bölgesini malçla örtün ve soğuk bölgelerde saksıyı donsuz bir yere alın.

Yaygın Sorunlar

Zararlılar

  • Yaprak biti: Sürgün uçlarında ve tomurcuklarda kümelenir, yaprakları kıvırır.
  • Kırmızı örümcek: Kuru ve sıcak havada yaprak altında beslenir, yaprakta açık renkli benekler bırakır.
  • Trips: Çiçek ve yapraklarda gümüşi lekeler, çiçeklerde biçim bozukluğu yapar.
  • Dantel böceği: Yaprak altında beslenir; yaprak üstü beneklenip solgunlaşır.
  • Yaprak galeri sineği: Larvaları yaprak dokusunda kıvrımlı, açık renkli tüneller açar.
  • Sümüklüböcek ve salyangoz: İlkbaharda genç sürgünleri ve fideleri kemirir.

Önce kültürel ve mekanik önlem alın: zararlıyı suyla yıkayın, yoğun bölümleri kesin, bitkiyi diğerlerinden ayırın.

Hastalıklar

  • Külleme: Kuru koşullarda yapraklarda unlu, beyaz tabaka oluşturur.
  • Beyaz pas: Yaprak altında krem renkli kabarcıklar, üstte açık lekeler yapar; ciddi ve zor kontrol edilen bir hastalıktır.
  • Kurşuni küf (Botrytis): Islak havada çiçek ve yapraklarda gri, tozlu küf oluşturur.
  • Yaprak lekesi: Yapraklarda kahverengi lekeler, ardından yaprak kuruması görülür.
  • Kök ve gövde çürümesi: Su tutan, drenajı zayıf toprakta bitki dipten kararıp solar.
  • Verticillium solgunluğu: Alt yapraklardan başlayan sararma ve solma; toprak kökenlidir.

Sık Sorulan Sorular

Kasımpatı kaç günde bir sulanır?
Sabit bir gün yoktur; saksının büyüklüğü, güneş ve rüzgâr kuruma hızını belirler. Yazın ~4–6, kışın ~8–12 günde bir toprağı kontrol edin. Parmağınızı toprağa batırın: üst 2–3 cm kuruysa kök bölgesinin tamamı ıslanacak kadar sulayın, hâlâ nemliyse bekleyin. Tomurcuk ve çiçek döneminde bitki daha çok su ister. Saksı tabağında su bırakmayın, çünkü sürekli ıslak toprakta kök çürümesi görülür.
Kasımpatı ne zaman budanır?
İki ayrı kesim vardır. Birincisi uç almadır: bitki ilkbaharda 15–20 cm olunca sürgün uçlarını alın ve yan dallar uzadıkça tekrarlayın. Clemson Extension bunu yaklaşık dört haftada bir yapmayı önerir; NC State son uç almanın ağustos ortasında yapılmasını önerir. İkincisi çiçeklenmeden sonraki kesimdir: sonbaharda çiçekler bitince bütün bitkiyi yaklaşık 20 cm'ye kısaltın. Sonbaharda solan çiçekleri koparmak da gösteriyi uzatır.
Kasımpatı neden çiçek açmıyor?
En sık neden güneş azlığıdır. Günde altı saatten az doğrudan güneş alan bitki uzar, yayılır ve az tomurcuk verir; Clemson Extension gölgedeki bitkinin ikinci yıl çok zayıf kaldığını belirtir. Kasımpatı kısa günde tomurcuk bağladığı için gece boyunca güçlü ışık alan bir köşe de olası bir nedendir. Kalabalıklaşmış, yıllardır bölünmemiş kümeler ve susuz kalan bitkiler de az açar. Bitkiyi güneşli yere taşıyın, kümeyi ilkbaharda bölün ve büyüme döneminde düzenli sulayıp gübreleyin.
Kasımpatı kedi ve köpekler için zehirli mi?
Evet. ASPCA kasımpatıyı kedi, köpek ve atlar için toksik bitkiler arasında sayar; kusma, ishal, aşırı salya, koordinasyon bozukluğu ve deride tahriş görülebilir. NC State Extension insanlar için zehirlilik derecesini düşük verir; yenirse mide bulantısı ve kusma, hassas kişilerde yaprakla temasta hafif döküntü olabilir. Çocuğunuz bu bitkiden yuttuysa 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni arayın. Evcil hayvanınız yuttuysa vakit kaybetmeden veterinerinize başvurun.
Kasımpatı kışın nasıl korunur?
Bahçe kasımpatıları soğuğa dayanıklıdır; RHS çoğu çeşidin en az -5 °C'ye kadar dayandığını belirtir. Çiçeklenme bitince bitkiyi yaklaşık 20 cm'ye kısaltın ve kök bölgesini en az 5 cm kalınlıkta malçla örtün. Saksıdaki bitkiyi rüzgâr almayan bir duvar dibine çekin, drenaj delikleri tıkanmasın diye saksıyı tuğla üstüne yükseltin. Kışı sert geçen İç ve Doğu Anadolu'da saksıyı serin, aydınlık ve donsuz bir yere almak daha güvenlidir.
Saksıda aldığım kasımpatı bahçede yaşar mı?
Çeşidine bağlıdır. Sonbaharda çiçekli satılan saksıların bir kısmı serada yalnız o mevsim için yetiştirilmiş tiplerdir ve toprağa dikildiğinde kışı atlatamayabilir. Florida Üniversitesi yıllarca yaşayacak bitki için soğuğa dayanıklı bahçe kasımpatılarını seçmeyi önerir. Elinizdeki bitkiyi çiçeklenme bittikten sonra güneşli, süzek bir yere dikin ve kökünü malçla örtün. İlkbaharda dipten yeni sürgün çıkarırsa bitki kışı atlatmıştır; o zaman uç almaya başlayabilirsiniz.
Kasımpatı nasıl çoğaltılır?
En kolay yöntem bölmedir: ilkbaharda yeni sürgünler görününce kümeyi çıkarın, köklü parçalara ayırın ve hemen dikin. RHS dip çeliğini en iyi yöntem olarak gösterir. Kümenin dış kısmından 5–7,5 cm'lik genç sürgünler kesin, yarı yarıya torfsuz harç ve kum karışımına dikin. Aydınlık ama doğrudan güneş almayan, en az 10 °C'lik bir yerde çelikler yaklaşık üç haftada köklenir. Köklenen fideleri son don geçtikten sonra alıştırarak dışarı dikin.
Kasımpatı yapraklarında beyaz toz neden olur?
Yapraklarda un serpilmiş gibi beyaz bir tabaka çoğunlukla küllemedir; RHS bu hastalığın kuru koşullarda yaygınlaştığını belirtir. Yaprak altında kabarcıklar ve üstte açık renkli lekeler varsa beyaz pas olabilir; bu hastalık daha ciddidir. Hastalıklı yaprakları toplayıp çöpe atın, bitkiler arasında hava dolaşımı için yer bırakın ve suyu yapraklara değil toprağa verin. Kuraklık stresini önlemek için düzenli sulayın. Ruhsatlı ürün ve doğru doz için bir ziraat mühendisine ya da İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne danışın.

Kasımpatı hakkında

Kasımpatı Türkiye'de sonbaharın en tanıdık çiçeklerinden biridir; adını da en bol açtığı aydan alır. Bahçelerde, mezarlıklarda ve pazar tezgâhlarında gördüğümüz çeşitler Chrysanthemum × morifolium adıyla toplanan, Asya kökenli türlerden elde edilmiş melezlerdir. Krizantem adı da aynı bitki için kullanılır. Ponpon, örümcek, düğme ve papatya biçimli çiçekler sarı, turuncu, bakır, beyaz, pembe ve mor tonlarında açar. Loblu ve dişli kenarlı yapraklar 7–15 cm uzunluğundadır.

Bitki çeşide göre 30–90 cm boyunda, dik ve dallanan bir öbek oluşturur. Kasımpatı kısa gün bitkisidir: Florida Üniversitesi'nin belirttiği gibi tomurcuk bağlaması günlerin kısalmasıyla tetiklenir. Bu yüzden ilkbaharda dikilen bitki bütün yaz dal ve yaprak üretir, çiçeğini ise sonbaharda verir ve ilk sert dona kadar açmayı sürdürür. Mevsimin sonunda nektar sağladığı için arılar ve kelebekler de ziyaret eder.

Sonbaharda saksıyla satılan kasımpatıların bir kısmı serada, yalnız o mevsimin süsü için yetiştirilmiş tiplerdir ve bahçeye dikildiğinde kışı atlatamayabilir. Florida Üniversitesi, yıllarca yerinde kalacak bitki için soğuğa daha dayanıklı bahçe kasımpatılarını seçmeyi önerir. Bu tipler ılıman bölgelerde kışı dışarıda geçirir; RHS çoğu dayanıklı çeşidin en az -5 °C'ye kadar dayandığını belirtir.

Bakımın üç temel noktası vardır. Birincisi güneştir: günde en az altı saat doğrudan güneş almayan bitki dik duramaz, yayılıp yatar ve ertesi yıl zayıf açar. İkincisi uç almadır: ilkbahar ve yaz boyunca sürgün uçlarını birkaç kez almak bodur, dolgun ve çok çiçekli bir öbek verir. Üçüncüsü su ve besindir: Clemson Extension kasımpatıyı besin isteği yüksek bir bitki olarak tanımlar; toprağın tamamen kurumasından hoşlanmaz ve büyüme döneminde düzenli gübre ister. Kalabalıklaşan kümeleri bir iki yılda bir ilkbaharda bölmek bitkiyi canlı tutar.

ASPCA kasımpatıyı kedi, köpek ve atlar için toksik bitkiler arasında sayar. NC State Extension insanlar için zehirlilik derecesini düşük verir; hassas kişilerde yaprakla temas hafif döküntü yapabilir.

Kaynaklar (6)