İçeriğe geç
Filizim
Beyaz kenarlı mor petunya çiçeği
Fotoğraf: rawpixel · CC0 1.0 · künye

Petunya Bakımı

Petunia × atkinsiana

Diğer adları: Petunya çiçeği, Petunia hybrida

Son kontrol: Eylül 2026Nasıl hazırlıyoruz?

Petunya tam güneşte, süzek toprakta ve ayda bir dengeli gübreyle Mayıstan ilk dona kadar açar; uzayan sürgünleri yazın yarıya kadar kesmek çiçeklenmeyi yeniler.

  • Işık

    Direkt güneş

    Tam güneş; günde en az 6 saat doğrudan güneş. Gölgede uzar ve az çiçek açar.

  • Sulama kontrolü

    Yazın ~4–6 günde bir kontrol

    Kışın ~8–12 günde bir

  • Nem

    En az %40

  • Sıcaklık

    18–24 °C

  • Zorluk

    Kolay

  • Evcil hayvan

    Evcil hayvanlar için toksik değil

Bahçeme Ekle

Bahçem'e ekleyin; Petunya için kontrol ve bakım zamanlarını biz hatırlatalım.

Bu ay bu bitki için ne yapılmalı?

Türkiye geneli · Eylül

  • Yapın: Toprağı ~4–6 günde bir kontrol edin; toprağın üst 2–3 cm'si kuruyunca sulayın.
  • Yapın: Ayda bir, nemli toprağa dengeli gübre verin.
  • Yapın: Uzayıp çiçeği azalan sürgünleri yarı boylarına kadar kesin, ardından gübre verip sulayın.
  • Yapın: Büyük ve katmerli çiçekli çeşitlerde solan çiçekleri koparın.

Genel Bakım

Petunya, bol güneş alan bir balkon saksısında ya da bahçe kenarında az emekle bütün yaz açar. Başarının üç anahtarı vardır: günde en az altı saat güneş, süzek toprak ve düzenli gübre. Çiçek sayısı azaldığında ya da sürgünler uzayıp seyreldiğinde bitkiyi kesmekten çekinmeyin; petunya budamaya hızla yeni sürgünle karşılık verir. Büyük çiçekli çeşitlerde solan çiçekleri koparmak görünümü ve çiçeklenmeyi korur.

  • Yaz ortasında uzayan bitkiyi yarıya kadar kesmek yeni bir çiçek dalgası getirir.
  • Asma sepetlerde toprak çok hızlı kurur; kontrolü sıklaştırın.
  • Tohumu toprağın üstüne serpin, örtmeyin.

Sulama

Toprağın üst 2–3 cm'si kuruyunca saksının altından su gelene kadar derin sulayın. Clemson Üniversitesi sık ve az sulamanın kökleri yüzeyde tuttuğunu, derin ve seyrek sulamanın daha güçlü bitki verdiğini belirtir. Asma sepetler ve küçük saksılar yaz sıcağında çok çabuk kurur, bu yüzden bunlarda kontrolü sıklaştırın. Suyu dibine verin; ıslak yaprak ve çiçekler nemli havada çiçek yanıklığına yol açar.

Sulama kontrol kartı

Sabit gün yok; yazın ~4–6 günde bir toprağı kontrol edin, kışın ~8–12 günde bir toprağı kontrol edin. Toprağın üst 2–3 cm'si kuruyunca sulayın.

Toprağı şimdi kontrol edin: nasıl?

Işık

Tam güneş ister. Clemson Üniversitesi gölgede kalan petunyanın uzadığını, incelip az çiçek açtığını belirtir. Güney ya da batıya bakan balkon idealdir; doğu balkonunda sabah güneşi yeterli olabilir ama çiçek biraz azalır. Kuzey cephesi ve ağaç gölgesi petunya için uygun değildir. Işık yetersizse sürgünler seyrek yapraklı ve cılız kalır.

Toprak

Hafif, iyi drene olan ve orta verimli toprakta en iyi gelişir; uygun pH 6,0–7,0 arasıdır. Fakir toprağa drenaj iyi olduğu sürece dayanır, ama çok ağır ve killi toprakta az çiçek açar. Kötü drene bahçede yükseltilmiş yatak kurun. Saksıda hazır, süzek bir çiçek toprağı kullanın ve drenaj deliğinin açık olduğundan emin olun.

Sıcaklık

Petunya dona dayanıksızdır ve yalnızca en sıcak kış bölgelerinde çok yıllık kalır. Oklahoma State Üniversitesi yayılan petunyaların yaklaşık 24 °C'de büyütülüp 18 °C'de sertleştirildiğini ve toprak en az 16 °C'ye ısınmadan dışarı dikilmemesini önerir. Marmara'da bu, son don geçtikten sonra Nisan sonu ile Mayıs arasına denk gelir. Çok sıcak yaz haftalarında gerileyen bitki, kesilince serinlikle yeniden açar.

Gübreleme

Hızlı büyüyüp sürekli çiçek açtığı için düzenli beslenme ister. Clemson Üniversitesi ve UF/IFAS, büyüme döneminde ayda bir dengeli gübre önerir. Dikim sırasında toprağa yavaş çözünen bir gübre karıştırmak da bir seçenektir. Budamadan sonra verilen sıvı gübre yeni sürgün ve çiçek oluşumunu hızlandırır. Gübreyi her zaman nemli toprağa verin.

Budama

Dikmeden önce sürgün ucunun 2–3 cm'sini koparın; bitki daha çok dallanır. Illinois Extension sezon sonuna doğru ara sıra uç almanın bitkiyi toplu ve çiçekli tuttuğunu belirtir; küçük çiçekli milliflora tipler ise nadiren kesime ihtiyaç duyar. Yaz ortasında uzayan ya da çiçeği azalan bitkinin sürgünlerini yarı boylarına kadar kesin, ardından sıvı gübre verip iyice sulayın. Tüm yaprakları almayın.

Çoğaltma

Tohumlar toz kadar incedir ve ışıkta çimlenir; toprağın üstüne serpip örtmeyin. NC State Extension ekimin Ocak–Mart arasında sera ya da cam altında yapılmasını ve 22–24 °C çimlenme sıcaklığını önerir. Fideler dikime kadar 10–12 hafta ister. Çoğu melez tohumdan anacına benzer bitki vermez; bahçede kendiliğinden çıkan fideler genellikle küçük beyaz, lila ve pembe çiçekli olur. Sevdiğiniz bir çeşidi çelikle çoğaltabilirsiniz.

Çiçeklenme

Petunya Mayıstan ilk dona kadar açar. Büyük ve katmerli çiçekli çeşitlerde solan çiçekleri düzenli koparın; bu, tohum oluşumunu önleyip yeni tomurcuk oluşumunu hızlandırır. Pek çok küçük çiçekli çeşit kendini temizler. Yaz ortasında çiçek azalırsa sürgünleri yarıya kadar kesip gübreleyin. Grandiflora çiçekleri yağmurlu ve çok nemli havada kolay zedelenir; bu dönemde multiflora ve yayılan tipler daha iyi görünür.

Mevsimsel Bakım

Petunya bakım takvimiTürkiye geneli
Petunya bakım takvimi, Türkiye geneli
OcaŞubMarNisMayHazTemAğuEylEkiKasAra
Ocak: ekimŞubat: dikimMart: ekim, dikim, gübreleme, çiçeklenmeNisan: ekim, dikim, gübreleme, çiçeklenmeMayıs: ekim, dikim, budama, gübreleme, çiçeklenmeHaziran: ekim, dikim, budama, gübreleme, çiçeklenmeTemmuz: budama, gübreleme, çiçeklenmeAğustos: budama, gübreleme, çiçeklenmeEylül (bu ay): budama, gübreleme, çiçeklenmeEkim: gübreleme, çiçeklenmeKasım: ekim, çiçeklenmeAralık: ekim
  • Ekim
  • Dikim
  • Budama
  • Gübreleme
  • Çiçeklenme

Kışın sonunda tohumları cam altında ekin. Nisan sonu ile Mayısta, son don geçip toprak ısınınca fideleri önce birkaç gün korunaklı bir yerde alıştırın, sonra dikin. Yaz boyunca ayda bir gübreleyin, solan çiçekleri koparın ve uzayan bitkileri kesin. Sonbaharda ilk donla bitki ölür; sevdiğiniz bir bitkiyi aydınlık ve serin bir odada kışlatabilirsiniz.

Yaygın Sorunlar

Zararlılar

  • Yaprak biti: Sürgün uçlarında ve yaprak altlarında toplanır.
  • Sümüklü böcek ve salyangoz: Özellikle yeni dikilmiş fidelerin yapraklarını ve çiçeklerini yer.
  • Pire böceği: Yapraklarda küçük delikler açar.

Önce kültürel ve mekanik önlem alın: zararlıyı suyla yıkayın, yoğun bölümleri kesin, bitkiyi diğerlerinden ayırın.

Hastalıklar

  • Kök çürüklüğü: Kötü drene toprakta görülür; bazı çeşitler Phytophthora kök çürüklüğüne zayıftır.
  • Kurşuni küf ve çiçek yanıklığı: Yağmurlu ve çok nemli havada çiçek ve yapraklarda görülür.
  • Tütün mozaik virüsü: Yapraklarda alacalı renk ve şekil bozukluğu yapar.

Sık Sorulan Sorular

Petunya kaç günde bir sulanır?
Sabit bir gün yoktur; yazın ~4–6 günde bir, kışa içeri aldığınız bitkide ~8–12 günde bir toprağı kontrol edin. Üst 2–3 cm kuruduysa saksının altından su gelene kadar derin sulayın. Asma sepetler ve küçük saksılar sıcak günlerde daha hızlı kurur. Sık ve az sulama kökleri yüzeyde tutar; suyu yapraklara değil dibine verin. Bahçem'e eklediğinizde kontrol zamanını sizin cevaplarınıza göre ayarlarız.
Petunya neden çiçek açmıyor?
En sık neden ışık eksikliğidir; gölgede kalan petunya uzar, incelir ve az çiçek açar. Bitkiyi günde en az altı saat güneş alan bir yere taşıyın. Büyük çiçekli çeşitlerde solan çiçekler koparılmazsa bitki tohum bağlar ve yeni tomurcuk azalır. Yaz ortasında uzamış ve çiçeği azalmış bitkinin sürgünlerini yarıya kadar kesin, ardından gübre verip iyice sulayın. Ağır, su tutan toprak da çiçeklenmeyi azaltır.
Petunya ne zaman dikilir?
Petunya dona dayanmaz; dikimi son don geçtikten sonra yapın. Oklahoma State Üniversitesi toprak sıcaklığının en az 16 °C olmasını önerir; Marmara'da bu genellikle Nisan sonu ile Mayıs arasıdır, İç ve Doğu Anadolu'da daha geç gelir. Sera ya da evde yetişen fideleri dikmeden önce birkaç gün korunaklı bir yerde dış havaya alıştırın. Dikimde sürgün ucunu 2–3 cm koparmak daha sık bir bitki verir.
Petunya kedilere zararlı mı?
ASPCA petunyayı kedi, köpek ve atlar için toksik olmayan bitkiler arasında sayar; bu yüzden evcil hayvanı olan evlerde balkon çiçeği olarak tercih edilebilir. İnsanlar için akademik bir zehirlilik kaydı bulamadığımızdan çocuklar için değeri bilinmiyor olarak bıraktık. Yine de bitki yiyen bir hayvanda kusma ya da ishal görürseniz veterinerinize danışın ve gübrelediğiniz saksıların toprağını hayvanların eşelemesine izin vermeyin.
Petunya nasıl budanır?
Dikmeden önce sürgün uçlarının 2–3 cm'sini koparın. Yaz ortasında sürgünler uzayıp çiçek azalınca her sürgünü yarı boyuna kadar kesin; gerekirse tabana birkaç santim kalacak kadar inebilirsiniz ama tüm yaprakları almayın. Kesimden sonra sıvı gübre verip iyice sulayın; birkaç hafta içinde yeni sürgünler ve çiçekler gelir. Clemson Üniversitesi küçük çiçekli milliflora tiplerin bu kesime nadiren ihtiyaç duyduğunu belirtir.
Petunya kışın ne olur, yeniden açar mı?
Petunya aslında kısa ömürlü bir çok yıllıktır ama dona dayanmaz. Yalnızca en ılık kış bölgelerinde dışarıda yaşayabilir; Türkiye'nin çoğunda tek yıllık olarak yetiştirilir ve ilk donla ölür. Sevdiğiniz bir bitkiyi ilk dondan önce kesip aydınlık ve serin bir odaya alarak kışlatabilirsiniz. Bahçede kendiliğinden çıkan fideler çoğunlukla anaca benzemez, küçük beyaz, lila ve pembe çiçekler açar.
Petunya tohumdan nasıl yetiştirilir?
Tohumu dikimden 10–12 hafta önce, Marmara için Ocak–Mart arasında, cam altında ya da aydınlık bir iç mekânda ekin. Tohumlar çok incedir ve çimlenmek için ışığa ihtiyaç duyar; nemli ekim toprağının yüzeyine serpin, üstünü örtmeyin, ince bir püskürtmeyle nemlendirin. NC State Extension 22–24 °C çimlenme sıcaklığı önerir. Fideler birkaç yapraklı olunca ayrı saksılara alın; don geçince dışarı dikin.

Petunya hakkında

Petunya, patlıcangiller (Solanaceae) familyasından, tütünün yakın akrabası olan bir çiçektir; cins adı da Brezilya'da tütüne verilen petun adından gelir. Bugün satılan petunyalar Güney Amerika kökenli Petunia axillaris ve P. integrifolia türlerinin melezlenmesiyle elde edilmiştir ve bilimsel olarak Petunia × atkinsiana, bahçecilikte daha çok P. × hybrida adıyla anılır. Aslında kısa ömürlü, dona dayanıksız bir çok yıllıktır; NC State Extension ve Missouri Botanik Bahçesi bitkinin yalnızca USDA 10–11. bölgelerde kışa dayandığını, bunun dışında tek yıllık olarak yetiştirildiğini belirtir. Türkiye'de de balkon saksılarına ve bahçe kenarlarına ilkbaharda dikilip sonbaharda sökülen bir yazlık çiçek olarak bilinir.

Melezler üç ana gruba ayrılır. Grandiflora petunyalar 10 cm'ye varan iri çiçekler açar; yağmurda ve nemli sıcakta çiçekleri kolay zarar görür. Multiflora petunyaların çiçekleri daha küçük ama çok daha boldur ve havaya daha dayanıklıdır. Sarkan ve yayılan tipler, asma sepette ya da yer örtücü olarak bir metreye varan uzunlukta gövdeler oluşturur. Çiçekler kahverengi ve siyah dışında hemen her renkte, tek ya da katmerli olabilir; özellikle beyaz ve lila çeşitlerin tatlı bir kokusu vardır.

Petunyanın en önemli isteği ışıktır. Gölgede kalan bitki uzar, incelir ve az çiçek açar. En sık hata ise yaz ortasında uzayıp çiçeği azalan bitkiyi olduğu gibi bırakmaktır: sürgünleri yarı boylarına kadar kesip gübre ve su veren bahçıvan birkaç hafta içinde yeni bir çiçek dalgası alır. Büyük ve katmerli çiçekli çeşitlerde solan çiçekleri koparmak tohum oluşumunu engeller ve açmayı sürdürür; küçük çiçekli pek çok yeni çeşit kendini temizler.

Tohumlar toz kadar incedir ve çimlenmek için ışığa ihtiyaç duyar; bu yüzden üstleri örtülmez. Çoğu melez tohumdan anacına benzer bitki vermez. ASPCA petunyayı kedi, köpek ve atlar için toksik olmayan bitkiler arasında sayar.

Kaynaklar (7)