İçeriğe geç
Filizim

Ocakta Bitki Bakımı

Ocak, bitkiler için yılın en durgun ama en çok kayıp verilen ayıdır. Bahçedeki ağaç ve çalıların çoğu uykudadır; zarar genellikle dona dayanıksız saksı bitkilerinde ve gereğinden fazla sulanan ev bitkilerinde görülür. Bu yüzden ayın ilk işi soğuğa karşı önlemdir. Balkondaki limon, begonvil ve sardunya saksılarını duvar dibine çekin, saksıyı yerden yükseltin, ayazlı gecelerde bitkiyi nefes alan bir örtüyle sarın. Ankara, Kayseri ya da Erzurum'da kışı dışarıda geçiren bir saksıda asıl tehlike yaprağın değil, kök topunun donmasıdır.

İkinci sırada evin içi gelir. Günler kısa, güneş alçaktır; kaloriferli odada hava kurur ama saksı toprağı yavaş kurur. Monstera, kauçuk ve paşa kılıcı bu ay neredeyse hiç büyümez, dolayısıyla daha az su ister ve gübreye hiç ihtiyaç duymaz. Bitkiyi en aydınlık pencereye yaklaştırın, ama yapraklar soğuk cama ve peteğin sıcak hava akımına değmesin. Üçüncü iş kış budamasıdır: yaprağını dökmüş elma, armut ve ayvayı donsuz, kuru bir günde budayın. Akdeniz kıyısında ise tablo başkadır; Antalya ve Mersin'de portakal ile mandalina hasadı sürer, marul, roka ve bakla açıkta büyümeye devam eder.

Son kontrol: Eylül 2026Nasıl hazırlıyoruz?

Bu ayın 3 önceliği

  1. 1

    Saksıları soğuktan koruyun

    Dona hassas saksıları rüzgâr almayan bir duvar dibine toplayın ve saksıyı ahşap bir altlıkla yerden kesin. Saksıdaki kökler, toprağa dikili bitkilerin köklerinden çok daha önce donar.

  2. 2

    Ev bitkilerinde suyu azaltın

    Toprağın üst 2–3 cm'si kurumadan sulamayın ve gübreyi bahara kadar bırakın. Soğuk ve ıslak toprakta bekleyen kökler kolayca çürür.

  3. 3

    Meyve ağaçlarını budayın

    Elma, armut ve ayvada kuru, kırık ve birbirine sürtünen dalları donsuz bir günde kesin. Kiraz, erik ve şeftali gibi çekirdekli meyveleri bu ay budamayın.

Bölgeye göre farklar

Kaymalar vejetasyon döneminin başlangıç ve bitişinden, don riski MGM'nin il bazlı don sıklığından (%5 ve üstü) hesaplanır.

  • Akdeniz

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~4 hafta geç
    Don riski:
    Yok

    Kıyı kesiminde portakal, mandalina ve limon hasadı sürer; meyveyi koparmak yerine sapından makasla kesin. Yağışlı haftalarda marul, roka ve bakla tarhlarında su birikip birikmediğine bakın.

  • Ege

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~2 hafta geç
    Don riski:
    Var: Ocak

    İzmir ve Aydın'da don riski bu ay ve şubatta yoğunlaşır; saksıdaki begonvil, limon ve sukulentleri ayazlı gecelerde örtün. Zeytin ve incir budamasını kış sonuna bırakın.

  • Marmara

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul ile aynı dönemde
    Don riski:
    Var: Ocak

    İstanbul, Bursa ve Kocaeli'de gece donlarıyla ılık, yağmurlu günler art arda gelir; örtüyü kolay açıp kapatabileceğiniz bir düzen kurun. Elma ve armut budamasını donsuz günlere yayın.

  • Karadeniz

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~1 hafta geç
    Don riski:
    Var: Ocak

    Samsun ve Trabzon'da nemli kış saksılarda su birikmesine yol açar; saksı tabaklarındaki suyu boşaltın. Kivi asmalarının kış budaması için donsuz, kuru günleri kollayın.

  • İç Anadolu

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~4 hafta erken
    Don riski:
    Var: Ocak

    Ankara, Konya ve Kayseri'de don ayın tamamına yayılır. Kışı açıkta geçirecek saksıları ya toprağa gömün ya da çevresini yalıtın; meyve ağacı budamasını en sert soğuklar geçene kadar erteleyin.

  • Doğu Anadolu

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~7 hafta erken
    Don riski:
    Var: Ocak

    Erzurum, Kars ve Van'da toprak donlu kaldığı için bahçede yapılacak iş yok denecek kadar azdır. Ev bitkilerini geceleri pencere camından biraz uzaklaştırın; cama değen yapraklar soğuktan yanar.

  • Güneydoğu Anadolu

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul ile aynı dönemde
    Don riski:
    Var: Ocak

    Gaziantep ve Diyarbakır'da ayazlı gecelerle güneşli günler birbirini izler; nar ve incir budamasını donlu günlere denk getirmeyin. Saksıdaki biberiye ve lavanta kuru soğuğa dayanır, onları asıl zorlayan ıslak topraktır.

Ocak ayında yapılacaklar

Liste bitkilerin bakım kurallarından hesaplanır; ilinizi seçince bölgenize göre kayar.

Türkiye geneli · Ocak

Ev bitkileri70 bitki

  • Orkide
    • Yapmayın: Kışın gübreyi kesin ya da çok seyrek verin.
  • Monstera
    • Yapmayın: Büyüme yavaşladığı için gübre vermeyin.
  • Paşa Kılıcı
    • Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.
  • Barış Çiçeği
    • Yapmayın: Büyüme yavaşladığı için gübre vermeyin.
  • Aloe Vera
    • Bitkiyi serin ve aydınlık bir pencere önünde, kaloriferden uzakta dinlendirin.
    • Yapmayın: Kış dinlenmesinde gübre vermeyin.
  • Salon Sarmaşığı
    • Yapmayın: Büyüme yavaşladığı için gübre vermeyin.
  • Kauçuk
    • Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.
  • Zamioculcas
    • Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.

Balkon ve çiçekler59 bitki

  • Gül
    • Ölü, hastalıklı ve çapraz dalları çıkarın; güçlü dalları dışa bakan bir gözün hemen üstünden kısaltın.
    • Çıplak köklü gülleri toprak donmuş ya da çamur değilken dikin.
  • Sardunya
    • Dışarıda kışlatacaksanız saksıyı yağmur ve rüzgâr almayan aydınlık bir duvar dibine çekin, sulamayı azaltın; don uyarısında içeri alın.
    • Kışlatılan bitkide gri küflü yaprakları temizleyin, ılık günlerde havalandırın.
    • Yapmayın: Kışın toprak kurumadan sulamayın; serin ve ıslak toprakta gövde çürür.
  • Ortanca
    • Solmuş çiçek başlarını ilk ya da ikinci sağlam göz çiftinin üstünden kesin, en yaşlı bir iki dalı dipten çıkarın.
    • Toprak donmuş ya da çamur değilken dikin, dikimden sonra bol sulayıp malçlayın.
    • Yapmayın: Dalları kısaltmayın; ertesi yılın çiçek gözleri bu dallarda.
  • Begonvil
    • Yeni büyüme başlamadan dağınık ve fazla uzamış dalları kısaltın; kalın eldiven giyin.
    • Dışarıda kışlayacaksa güneye bakan korunaklı duvar dibinde tutun; don gecelerinde örtün.
    • Yapmayın: Kış dinlenmesinde gübre vermeyin.
  • Begonya
    • Dışarıda kışlatacaksanız saksıyı yalnız donsuz, yağmur almayan korunaklı bir köşede tutun, sulamayı azaltın; don uyarısında içeri alın.
  • Petunya
    • Kışı dışarıda geçirecekse don almayan, korunaklı bir köşede tutun; don gecelerinde örtün.
    • Yapmayın: Don riski geçmeden fideleri dışarı çıkarmayın.
  • Hercai menekşe
    • Solan çiçekleri koparın; tohum bağlamayan bitki daha uzun açar.
  • Kasımpatı
    • Kalabalıklaşan kümeleri ilkbaharda bölüp yeniden dikin.

Sebzeler31 bitki

  • Domates
    • Tohumu viyole ya da küçük saksılara, korumalı ve ılık bir ortamda 1–2 cm derine ekin.
  • Biber
    • Tohumu viyole korumalı ve ılık bir ortamda ekin; çimlenme için 18–21 °C sağlayın.
  • Çilek
    • Yapmayın: Don beklenen gecelerde çiçekli bitkileri açıkta bırakmayın; üzerini örtün.
  • Patlıcan
    • Tohumu viyole korumalı ve sıcak bir ortamda ekin; çimlenme için en az 21 °C sağlayın.
  • Fasulye
    • Yapmayın: Toprak 10 °C'ye ısınmadan tohum ekmeyin; soğuk toprakta tohum çimlenmez.
  • Marul
    • İlkbahar hasadı için tohumu korunaklı yastığa ya da viyole 1–2 cm derine ekin.
    • 5–6 yapraklı fideleri büyüme ucu toprağın üstünde kalacak şekilde dikin.
  • Roka
    • Tohumu 0,5–1 cm derine seyrek ekin; birkaç haftada bir yeni sıra ekin.
    • Genç yaprakları toprağın 1–2 cm üstünden kesin, yaşlanmaya bırakmayın.
  • Bezelye
    • Toprak işlenebilir hale gelince tohumu 3–5 cm derine doğrudan yerine ekin.
    • İçeride yetiştirdiğiniz 20 cm'lik fideleri kökünü bozmadan açık alana dikin.
    • Yapmayın: Soğuk ve çamur halindeki toprağa tohum ekmeyin; tohum çürür.

Meyve ağaçları24 bitki

  • Limon Ağacı
    • Don beklenen gecelerde bahçedeki ağacın tacını battaniye ya da çuval beziyle örtün, gövdenin aşı yerini sarın.
    • Meyvelerin iriliğini ve kabuk rengini kontrol edin; olgunları kuru havada makasla kısa sapıyla kesin, dondan önce toplayın.
    • Yapmayın: İçerideki saksıda toprak yüzeyi kurumadan sulamayın, tabakta su bırakmayın.
  • Zeytin Ağacı
    • Soğuklar geçince kuru, hastalıklı ve iç içe dalları çıkarın; tacın ortasına ışık girsin.
    • Zeytinleri sırıkla dal dövmeden, elle ya da tarakla sıyırarak toplayın.
    • Yapmayın: Kışın saksıyı tabakta su bırakmayın; saksıyı ayak ya da tuğla üstüne yükseltin.
  • Portakal Ağacı
    • Don beklenen gecelerde bahçedeki ağacın tacını battaniye ya da çuval beziyle örtün, aşı yerini sarın; soğuktan birkaç gün önce toprağı iyice sulayın.
    • Olgun meyveleri yağmursuz, çiğ kalkmış saatlerde makasla kesin; önce alt dallardan başlayın.
    • Yapmayın: İçerideki saksıda toprak yüzeyi kurumadan sulamayın, tabakta su bırakmayın.
  • Mandalina Ağacı
    • Aşı yerini korumak için bahçedeki ağacın gövde dibine toprak doldurun, Mart ortasında açın; don gecelerinde tacı örtün.
    • Donlar geçince, ilkbahar sürgünü başlamadan kuru, sık ve obur dalları alın, aşırı uzamış yan dalları kısaltın.
  • Elma Ağacı
    • Yaprak döküldükten sonra kuru, hastalıklı, birbirine sürten ve tacın içine dönen dalları çıkarın.
    • Fidanı aşı yeri toprağın 10 cm üstünde kalacak şekilde dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
  • İncir Ağacı
    • Çok soğuk olmayan bir günde kırık, kuru, çatal ve üst üste binen dalları kesin; eldiven takın.
    • Soğuk yerlerde genç ağacın dallarını samanla doldurup örtüyle sarın, ilkbaharda yavaş yavaş açın.
    • Yapmayın: Kışın saksıyı su dolu tabakta bırakmayın; kökler çürür.
  • Kiraz Ağacı
    • Fidanı söküldüğü derinlikte dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
    • Don beklenen gecelerde çiçekteki küçük ağacı tülbent örtüyle örtün, gündüz açın.
    • Yapmayın: Kışın budamayın; kesik yerlerinden gümüş yaprak ve bakteriyel kanser girer.
  • Kayısı Ağacı
    • Kuru bir günde yalnız kuru, hastalıklı ve iç içe geçmiş dalları kesin; kalın dalları tek yılda almayın.
    • Çiçek açıkken don beklenen gecelerde ağacı örtüyle koruyun, gündüz örtüyü açın.
    • Yapmayın: Yağışlı sonbahar ve kış günlerinde budamayın; yaralardan bakteriyel kanser girer.

Aromatikler16 bitki

  • Lavanta
    • Toprak ısınınca güneşli, süzek bir yere dikin; ilk yaz toprağı düzenli kontrol edin.
    • Yapmayın: Kışın dikim yapmayın; genç bitki soğuk ve ıslak toprakta çürür.
  • Kekik
    • Yapmayın: Kışın toprağı ıslak bırakmayın; saksıyı yağmur almayan duvar dibine çekin.
  • Fesleğen
    • Tohumu içeride, sıcak ve aydınlık bir pencere önünde küçük saksılara ya da viyollere ekin.
    • Yapmayın: Fideleri don riski geçmeden ve geceler ısınmadan dışarıda bırakmayın.
  • Nane
    • İlkbahar dikimini geciktirmeyin; köklü parçaları yeni sürgünler çıkmadan dikin.
  • Maydanoz
    • Tohumu 1 cm derinliğe doğrudan yerine ya da saksısına ekin, çimlenene kadar toprak yüzeyini kurutmayın.
    • Dış saplardan birkaçını toprağın 1–2 cm üstünden kesin, ortadaki genç yaprakları bırakın.
  • Dereotu
    • Tohumu 1 cm derinliğe doğrudan yerine ekin, birkaç haftada bir yeni sıra ekleyin.
  • Biberiye
    • Toprak ısınınca güneşli ve süzek bir yere dikin; köklerin üstünü ince bir toprakla örtün.
    • Yapmayın: Kışın saksıyı tabakta su içinde bırakmayın; ıslak toprakta kökler çürür.
  • Adaçayı
    • Kış yağmurları kökleri çürütebilir; saksıyı saçak altı ya da duvar dibi gibi yağmur almayan bir yere çekin.
Bütün bitkilerin listesi: Bakım Takvimi

Sık Sorulan Sorular

Kışın ev bitkilerini ne sıklıkla sulamalıyım?
Kışa uygun sabit bir aralık yoktur, çünkü odanın sıcaklığı, saksının boyu ve bitkinin türü kuruma hızını değiştirir. Toprağı yaklaşık 7–10 günde bir parmağınızla kontrol edin; üst 2–3 cm kuruysa saksının altından su çıkana kadar sulayın ve tabakta biriken suyu boşaltın. Toprak hâlâ nemliyse bir sonraki kontrole kadar bekleyin. Kaktüs ve paşa kılıcı gibi su depolayan bitkilerde toprağın neredeyse tamamen kurumasını bekleyin. Kışın ev bitkilerini kaybetmenin en yaygın yolu susuzluk değil, soğuk ve ıslak toprakta çürüyen köklerdir.
Balkondaki limon ağacını kışın içeri almalı mıyım?
Bölgenize bağlıdır. Antalya, Mersin ve İzmir kıyısında limon korunaklı bir köşede dışarıda kalabilir; ayazlı gecelerde örtmeniz yeterlidir. Marmara, Karadeniz, İç ve Doğu Anadolu'da saksıyı serin ama donmayan, aydınlık bir yere alın: ısıtılmayan kapalı balkon ya da aydınlık bir merdiven boşluğu uygundur. Sıcak salonda peteğe yakın durmak yaprak dökümüne yol açabilir. İçerideyken sulamayı azaltın ve toprağın üst kısmı kurudukça sulayın.
Dondan zarar gören bitkiyi hemen budamalı mıyım?
Hayır. Dondan kararan ya da yumuşayan sürgünler çirkin görünse de altlarındaki sağlam dokuyu bir sonraki soğuktan korur. Hasarlı kısımları don dönemi bitene kadar yerinde bırakın, ilkbaharda yeni sürgünler başladığında canlı dokuyu görebilir ve kesimi oradan yapabilirsiniz. Bu arada bitkiyi gübrelemeyin ve toprağı ıslak tutmayın; zayıf bitkiyi yeni sürgüne zorlamak onu bir sonraki donda daha da yıpratır.
Karla kaplanan çalı ve çam fidanlarına ne yapmalıyım?
Yoğun ve ıslak kar, özellikle servi, mazı ve genç çam fidanlarında dalları ayırıp kırabilir. Kar yağdıktan kısa süre sonra dalları alttan yukarı doğru bir süpürgeyle hafifçe iterek karı dökün. Buz tutmuş dallara vurmayın; donmuş odun kırılgandır ve kolay çatlar. Buzun kendiliğinden erimesini bekleyin. Dikine büyüyen çalıları kış gelmeden gevşek bir iple toplamak dalların açılmasını da önler.
Ocakta hangi meyve ağaçları budanır?
Elma, armut ve ayva gibi yumuşak çekirdekli meyveler yaprağını döktükten sonra, kış uykusundayken budanır; ocak bunun için uygun aylardandır. Budamayı don olmayan, kuru bir günde yapın ve temiz, keskin bir makas kullanın. Kiraz, vişne, erik, şeftali ve kayısıyı bu ay budamayın. Bu türlerde kışın açılan yaralar gümüş yaprak gibi hastalıklara kapı açar; budama için ilkbahar sonu ya da hasattan sonraki yaz dönemi daha uygundur.
Kaynaklar (15)

Soguk

Toprak

Ev bitkileri