Üzüm Bakımı

Asmanın yıllık bakımı birkaç işe dayanır. Kışın, gözler uyanmadan budayın; ilkbaharda sürgünleri tellere bağlayın ve geç donlara karşı tetikte olun. Yazın gereksiz sürgünlerin uçlarını alın, salkımları gölgeleyen yaprakları seyreltin ve yaprak ile salkımlarda külleme ve mildiyöye bakın. Olgunlaşma döneminde kuşlara karşı ağ gerin. Hasattan sonra toprağı işleyip çiftlik gübresi verin. RHS desteklerin dikimden önce kurulmasını önerir; tel ya da çardak olmadan asma kontrolsüz büyür.

Asma derin köklüdür ve kuraklığa dayanıklıdır. RHS yerleşmiş asmanın çoğu zaman ek suya ihtiyaç duymadığını, ama ilk yıl kurak dönemlerde, yağmur almayan duvar diplerinde ve saksıda düzenli sulama gerektiğini belirtir. MEGEP, Türkiye'de topraktaki kış suyunun çoğunlukla Mayıs sonuna kadar yettiğini, Haziran'dan itibaren sulama gerekebildiğini yazar. Genç asmada ve saksıda yazın ~6–9, kışın ~12–18 günde bir toprağı kontrol edin. Hasada yakın fazla su taneleri çatlatabilir ve olgunlaşmayı geciktirir.

Asma tam güneş ister; NC State bunu günde en az altı saat doğrudan güneş olarak tanımlar. RHS güneye ya da batıya bakan, korunaklı bir yer önerir. MEGEP, asmanın bir büyüme döneminde yaklaşık 1300 saat güneşlenmeye ihtiyaç duyduğunu ve tanedeki tat ile rengin ışıkla oluştuğunu belirtir. Sıraları kuzey–güney yönünde kurmak asmanın ışıktan dengeli yararlanmasını sağlar. Gölgede kalan asma yaprak yapar ama salkımları ekşi ve renksiz kalır.

Asma birçok toprakta yetişir, ama suyu iyi süzen ve hiç göllenmeyen bir yer şarttır. RHS ideal pH'ı 6,5–7 olarak verir, MEGEP ise bağcılık için pH 6–8 arasını uygun bulur. Taban suyu kök bölgesine çıkan yerlerde asma zarar görür. Duvar dibi gibi fakir topraklarda çukurdan çıkan toprağa bahçe kompostu karıştırarak geri doldurun. MEGEP uzun yıllar bağ olan bir yere hemen yeniden asma dikilmemesini önerir; toprak yorgunluğu gelişmeyi yavaşlatır.

MEGEP yazın ortalama %60–70 nemin asmaya iyi geldiğini, fazla nemli havanın ise mantar hastalıklarını çoğalttığını belirtir. İlkbaharda esen nemli lodos rüzgârları mildiyö ve küllemeyi kolaylaştırır. Bu yüzden sürgünleri seyrek tutun, salkım çevresindeki yaprakları azaltın ve sık dikimden kaçının. Serada ya da kapalı balkonda RHS havalandırmanın özellikle çiçeklenme ve meyve döneminde açık tutulmasını önerir.

MEGEP'e göre yıllık ortalama sıcaklığı 11–16 °C olan yerler bağcılık için uygundur; 11 °C'nin altı ve 35 °C'nin üstü asma için elverişsizdir. Asma kışın dinlenmedeyken soğuğa dayanıklıdır: kültür asmaları −20 °C'ye kadar dayanır, ancak −12 °C'de kış gözleri, −16 °C'de dallar zarar görebilir. İlkbahar geç donları daha tehlikelidir; −2,5 °C'de taze sürgünler, −2 °C'de çiçek salkımları ve yapraklar donar. 35–40 °C'de ise yaprak ve tanelerde güneş yanıkları oluşur.

Düzenli malçlanan topraktaki asma çoğu zaman ek gübre istemez. RHS ürün zayıfsa ya da eksiklik belirtisi varsa ilkbahar başında organik granül gübre önerir. MEGEP organik maddeyi bağ için en önemli girdi sayar ve çiftlik gübresi, kompost ile samanı öne çıkarır; fazla azot sürgünleri uzatıp meyve tutumunu azaltır, kışa dayanıklılığı düşürür. Saksıdaki asmaya büyüme başladıktan yaklaşık bir ay sonra 2–3 haftada bir potasyumu yüksek sıvı gübre verin, taneler renk almaya başlayınca kesin.

Asma her kış budanır; RHS ana budamanın asma dinlenmedeyken yapılmasını önerir. Bahçede ve serada kordon (dal-mahmuz) sistemi, sıra hâlinde dikimde Guyot yaygındır. Geç don görülen yerlerde MEGEP budamanın gözler kabarmaya başlayana kadar geciktirilmesini önerir; geç budanan asma geç uyanır. Yalova Tarım Takvimi'ne göre budama Mart'ta tamamlanır. Yazın gereksiz sürgünlerin uçlarını alın, salkımları gölgeleyen yaprakları azaltın. Budanmayan çardak asması da ürün verir ama daha düzensiz.

Asma en kolay odun çeliğiyle çoğaltılır. RHS çeliklerin sonbahar ortasından kış sonuna kadar, o yılın güçlü sürgünlerinden alınmasını önerir; yarı odunsu çelikler ilkbahar sonundan yaz ortasına kadar alınabilir. Yalova Tarım Takvimi'ne göre Şubat'ta kesilen çelikler kumda saklanır ve Mart'ta köklendirmeye dikilir. Ticari fidanlar filoksera gibi kök zararlılarına dayanıklı anaçlar üzerine aşılanır. RHS, marketten alınan üzümün çekirdeğinden yetiştirmenin yavaş olduğunu ve kalitesiz meyve verdiğini belirtir.

Asma ilkbaharda, sürgünler birkaç yaprak açtıktan sonra küçük, yeşilimsi ve kokulu çiçek salkımları verir. MEGEP çiçeklenmenin sıcak bölgelerde Nisan sonu–Mayıs başında, Orta ve Güneydoğu Anadolu'da Mayıs sonu–Haziran başında olduğunu yazar. İyi döllenme için yağışsız, sissiz ve günlük ortalaması 15 °C'nin altına düşmeyen bir hava gerekir. Çoğu çeşit kendine verimlidir; bazı yerli çeşitler ise yanında tozlayıcı çeşit ister. Serada RHS öğle saatlerinde salkımları hafifçe sallamayı önerir.

Kışın budamayı yapın, sonbaharda yapılmadıysa çiftlik gübresi verin ve yeni fidanları don olmayan günlerde dikin. İlkbaharda budamayı gözler uyanmadan tamamlayın, malç serin, geç don uyarılarını izleyin ve sürgünleri bağlayın. Yazın gereksiz sürgünleri alın, külleme ve mildiyöye bakın, kurak dönemde genç asmayı sulayın, olgunlaşma başlayınca kuşlara ağ gerin. Sonbaharda salkımları tam olgunlukta kesin, hasattan sonra toprağı işleyip gübreleyin.