Avokado Bakımı

Bahçede avokado için güneşli, kuvvetli rüzgârdan korunan ve suyu iyi süzen derin bir yer seçin. BATEM rüzgârın dalları kırabildiğini, kuru ve sıcak yaz rüzgârlarının meyve döktürdüğünü belirtir. Fidanı soğuk tehlikesi geçince ilkbaharda dikin, ilk 2–3 yıl gövdesini güneş yanıklığından koruyun. Toprağı yoklayarak sulayın, ağır toprakta su biriktirmeyin. Saksıda çekirdekten yetiştirilen bitkiyi sıcak, aydınlık ve nemli bir yerde tutun, uçlarını çimdikleyerek dallandırın.

Avokado kökleri hem susuzluğa hem fazla suya duyarlıdır. BATEM saçak köklerin toprağın üst 60–90 cm'sinde bulunduğunu, bu bölgenin yıl boyunca nemli kalması gerektiğini ama ağır topraklarda aşırı sulamadan kaçınılmasını belirtir. UC ANR, toprak yüzeyi hâlâ ıslaksa sulamamayı önerir. Yazın ~4–6, kışın ~8–12 günde bir toprağı kontrol edin. En çok su Temmuz–Ağustos'ta gerekir; sulamayı sabah erken ya da akşamüstü yapın. Saksıdaki bitkide fazla su yaprakları kıvırır, susuzluk ise kahverengileştirip döker.

NC State Extension avokadonun tam güneşi, yani günde en az altı saat doğrudan güneşi sevdiğini, hafif gölgeye dayansa da en iyi çiçek ve meyveyi sıcak ve güneşli koşullarda verdiğini belirtir. İçeride yetişen bitkiyi evin en aydınlık penceresine koyun; RHS az ışığın saksıdaki avokadonun gerilemesinin başlıca nedenlerinden biri olduğunu yazar. Yazı dışarıda geçirecek saksıyı RHS'nin önerdiği gibi sıcak, korunaklı ve hafif gölgeli bir yere koyun.

Avokado farklı topraklarda yetişir, ama en iyi sonucu derin, verimli, drenajı iyi kumlu-tınlı ve alüvyal topraklarda verir. BATEM toprak derinliğinin 1 metreden az olmamasını, pH'ın 5–7 arasında olmasını ve taban suyunun en fazla 1,5–2 m'de bulunmasını ister. Kireçli topraklarda demir eksikliği yapraklarda sararma yapar. Saksıda RHS keskin kum eklenmiş, toprak esaslı ve süzek bir harç önerir. Fidanı derin dikmeyin; aşı yeri toprak üstünde kalsın.

Avokado nemli havayı sever. RHS saksıdaki bitkinin yapraklarına düzenli su püskürtülmesini ya da saksının, su seviyesi dibine değmeyecek şekilde ıslak çakıl dolu bir tepsiye konmasını önerir; kuru hava ve az ışık birkaç yıl içinde yaprakların bozulmasına yol açar. Kaloriferli odalarda saksıyı radyatörden uzak tutun. UNH Extension en düzenli sonucu nemlendiricinin verdiğini, bitkileri bir araya toplamanın da küçük bir fayda sağladığını yazar.

UC ANR avokadonun en iyi 16–29 °C arasındaki ılıman sıcaklıklarda geliştiğini belirtir. Dona dayanmaz: BATEM'e göre soğuk zararı çeşide göre −2 ile −6,5 °C arasında başlar, 'Hass' −1,1 °C'ye kadar dayanır; çiçeklenme öncesi ve sırasındaki soğuk en zararlısıdır. RHS saksıdaki bitkinin kışı içeride 13–18 °C'de geçirmesini önerir. Genç fidanlar yüksek sıcaktan da etkilenir; BATEM dikimden sonraki ilk yıllarda gölgeleme önerir.

BATEM bahçedeki ağaçta yıllık azotun yaklaşık üçte ikisinin Şubat'ta, kalanının Mayıs'ta, fosforlu ve potaslı gübrelerin ise Kasım–Aralık'ta taç izdüşümüne açılan çukur ya da şeritlere verilmesini önerir. Kökler fazla azota duyarlıdır; gübre miktarını yaprak ve toprak analizine göre belirleyin. Saksıdaki bitkiye RHS ilkbahar ve yazda genel amaçlı sıvı ev bitkisi gübresini paketteki sıklıkta, yılın geri kalanında 6–8 haftada bir vermeyi önerir.

Avokado düzensiz dallanır ve gevrek odunludur; budanmayan ağaç geniş bir taç yapar, rüzgârda ve meyve yükü altında dalları kırılır. BATEM en iyi budama zamanını hasattan sonra büyüme başlayana kadar, yani Şubat–Nisan olarak verir. Gereksiz ve sert budamadan kaçının; açıkta kalan dallar güneşte yanar. Dondan zarar gören ağacı havalar ısınana kadar kesmeyin, sonra kuruyan yerin 10–15 cm altından kesin. Saksıdaki fide 15 cm olunca ana gövdeyi yarıya kadar kesin, uçları düzenli çimdikleyin.

Saksıdaki genç avokadoyu kökler drenaj deliğinde görünür görünmez biraz daha büyük bir saksıya alın; RHS fazla büyük saksıdan kaçınılmasını, yerleşmiş bitkilerin ise her ilkbahar saksı değiştirmesini önerir. Toprak esaslı, keskin kumla süzekleştirilmiş bir harç kullanın. Saksının dibinde drenaj deliği olsun ve tabakta su bekletmeyin. RHS, iki üç yıl sonra yaprakları bozulan bitkinin taze toprakla biraz büyük bir saksıya alınınca bir süre toparlanabildiğini yazar.

Ticari fidanlar çöğür anaçlar üzerine göz ya da kalem aşısıyla üretilir; BATEM kalem aşılarının Antalya'da ilkbaharda, Nisan–Mayıs'ta başarılı olduğunu belirtir. Evde çekirdekten yetiştirmek için RHS iki yol önerir: çekirdeği kürdanlarla bir bardağın ağzına, yuvarlak ucu suya değecek şekilde asın ya da sivri ucu toprak üstünde kalacak biçimde nemli, kumlu bir harca dikin. 20–25 °C'de toprakta çimlenme 4–8 hafta, suda köklenme sekiz hafta ya da daha uzun sürebilir.

Avokado çiçekleri küçük, yeşilimsi sarıdır ve salkımlar halinde açar. BATEM el kitabına göre Antalya'da çiçeklenme Nisan'dadır. Her çiçek iki kez açılır: önce yalnız dişi, ertesi gün yalnız erkek olarak. A tipi çeşitlerde dişi evre sabah, B tipinde öğleden sonradır; bu yüzden bahçede iki tipin birlikte bulunması tozlanmayı ve verimi artırır. Meyveler çiçeklenmeden 10–18 ay sonra hasat olgunluğuna gelir. Saksıdaki bitki genellikle çiçek açmaz.

Kışın don beklenen gecelerde genç ağaçları örtün, don olduysa kesim için havaların ısınmasını bekleyin; Şubat'ta azotlu gübre verin. İlkbaharda fidan dikin, Şubat–Nisan arasında budayın, saksıdaki bitkiyi gerekiyorsa yeni saksıya alın. Yazın toprağı sık yoklayın, Temmuz–Ağustos'ta susuz bırakmayın, genç ağaçları gölgeleyin. Sonbaharda saksıyı geceler soğumadan içeri alın. Kasım–Aralık'ta fosforlu ve potaslı gübreyi verin, olgunlaşan çeşitleri hasat edin.