Gardenya Bakımı

Gardenyayı parlak ama doğrudan güneş almayan, cereyansız bir yere koyun. Toprağı sürekli hafif nemli tutun, kireçsiz ve asidik bir harç kullanın. Gübreyi yalnız ilkbahar ve yaz başında verin; sonbaharda gübrelemeyin. Kaloriferli odalarda havayı nemlendirin. Solan çiçekleri kesmek yeni çiçek açmasını teşvik eder. Yaprak altlarını düzenli olarak beyaz sinek ve unlu bite karşı kontrol edin. Kökleri yüzeye yakın ve hassastır; saksı değiştirirken ve toprağı karıştırırken köklere mümkün olduğunca az dokunun.

Iowa State toprak nemini sık kontrol etmeyi, saksı toprağının yüzeyi kurur kurumaz sulamayı önerir. Bitkinin tamamen kurumasına izin vermeyin; ama saksıyı kaşpotta ya da tabakta uzun süre suda da bırakmayın. Clemson fazla ve az sulamanın ikisinin de tomurcuk dökümüne yol açtığını belirtir. Sulayacağınız zaman suyu saksının altından akana kadar verin, sonra fazlasını dökün. Mümkünse yağmur suyu ya da kireci az su kullanın; kireç zamanla toprağın pH'ını yükseltir. Suyu yapraklara değil toprağa verin; Clemson kuru tutulan yapraklarda leke hastalıklarının azaldığını belirtir.

Iowa State gardenyanın parlak ışık alan ama doğrudan güneş görmeyen bir yerde durmasını önerir; RHS de cam altında parlak, süzülmüş ışık ister. Doğu penceresi ya da tül perdeli güney ve batı pencereleri uygundur. Clemson bahçede sabah güneşi ve öğleden sonra gölgeyi ideal bulur. Işık yetersiz kalırsa bitki tomurcuklarını döker; Clemson yetersiz ışığı tomurcuk dökümünün nedenleri arasında sayar. Kışın gün kısalınca saksıyı evin en aydınlık penceresine yaklaştırın, ama sıcak kalorifer peteğinin üstüne koymayın.

Gardenya asidik toprak ister. Florida Üniversitesi pH'ın 5,0 ile 6,5 arasında olmasını, 7,0'ın üzerindeki topraklarda bitkinin saksıda yetiştirilmesini önerir. RHS cam altında kireçsiz harç kullanılmasını söyler. Açelya ve orman gülü için satılan asidik harçlar uygundur; Clemson dikimden önce kompost ya da öğütülmüş, kompostlanmış çam kabuğu eklenmesini önerir. Clemson ve NC State beton temel ve yürüyüş yollarının yakınında toprağın fazla alkali olabildiğini, bunun demir eksikliğine ve yaprak sararmasına yol açtığını belirtir. Saksıda drenaj deliği şarttır; kötü drene olan toprakta kök çürümesi gelişir.

RHS cam altında orta düzeyde nem önerir; Nebraska Extension çoğu ev bitkisi için yüzde 40–60 bağıl nemi uygun görür. Clemson düşük nemi tomurcuk dökümünün başlıca nedenlerinden biri sayar. Kaloriferli kış aylarında saksıyı peteğin yakınından uzaklaştırın, ıslak çakıllı bir tepsiye oturtun ya da odada nemlendirici çalıştırın. Yeterince aydınlıksa banyo ve mutfak daha nemli yerlerdir. Nebraska yaprak püskürtmenin etkisinin kısa sürdüğünü belirtir; püskürtecekseniz sabah yapın ve çiçekleri ıslatmayın.

Iowa State gardenya için gündüz 18–24 °C, gece 13–18 °C önerir. Clemson tomurcuk oluşumu için 10–13 °C civarında serin gecelerin gerektiğini, yüksek sıcaklığın ise tomurcuk döktürdüğünü belirtir. Gece de serinlemeyen sıcak bir salonda bitki yaprak verir ama tomurcuk tutmakta zorlanır. RHS bitkiyi H1C sınıfında sayar: yazı dışarıda geçirebilir, ama sıcaklık yaklaşık 6 °C'ye düşmeden içeri alınmalıdır. Kışın kapı önlerinden, soğuk pencere camından ve kalorifer peteğinden uzak tutun.

Clemson ilkbaharda, don tehlikesi geçtikten sonra asit karakterli, dengeli ve yavaş çözünen bir gübrenin (açelya gübresi gibi) hafifçe verilmesini, yaklaşık altı hafta sonra ikinci bir uygulama yapılmasını önerir. Sonbaharda gübre vermeyin; NC State ve Clemson bunun soğuğa dayanıksız yeni sürgünler oluşturduğunu belirtir. Genç yapraklar sararıyorsa neden çoğunlukla demir eksikliğidir; Clemson büyüme döneminde demir takviyesi önerir. Miktar için paketteki talimata uyun ve gübreyi nemli toprağa verin.

Gardenyayı çiçeklenme bittikten sonra budayın. Clemson yaz çiçeklenmesinin ardından dağınık dalların ve solmuş çiçeklerin kesilmesini önerir; Florida Üniversitesi budamanın çiçeklenme bitince ve Ekimden önce yapılmasını, daha geç budamanın gelecek yılın çiçeğini azalttığını belirtir. NC State solan çiçekleri kesmenin yeniden çiçeklenmeyi teşvik ettiğini ekler. Kesimleri bitkinin doğal, yuvarlak formunu koruyacak şekilde yapın. Kuru, zayıf ve içe doğru büyüyen dalları dipten çıkarın.

Gardenyanın kökleri yüzeye yakın ve hassastır; NC State kök bozulmasına iyi tepki vermediğini, Clemson da köklerine dokunulmasından hoşlanmadığını belirtir. Bu yüzden saksıyı yalnız gerektiğinde değiştirin: kökler drenaj deliğinden çıkıyorsa ya da toprak sulamadan sonra çok çabuk kuruyorsa. RHS saksı değişimi için en uygun zamanın ilkbahar olduğunu, yeni saksının eskisinden en fazla üçte bir büyük olması gerektiğini belirtir. Kök topunu dağıtmadan yeni saksıya yerleştirin, boşlukları kireçsiz asidik harçla doldurun ve suyu drenaj deliğinden akana kadar verin.

RHS gardenyanın tohumla ya da yeşil ve yarı odunsu çeliklerle çoğaltılabildiğini belirtir; NC State daldırma ve aşıyı da sayar. Evde en uygun yol çeliktir. Çiçek taşımayan, sağlıklı bir sürgünden uç çeliği kesin, alt yapraklarını temizleyin ve nemli, havadar, kireçsiz bir köklendirme karışımına dikin. Çeliği parlak, dolaylı ışıkta ve nemli bir ortamda tutun; karışımın kurumasına izin vermeyin. Daldırmada alçak bir dalı yanına koyduğunuz bir saksıdaki toprağa gömüp sabitleyin, köklenince ana bitkiden ayırın.

Clemson gardenyanın ana çiçeklenmesini Mayıs–Haziran olarak verir; yaz boyunca ara ara yeni çiçekler gelir, bazı çeşitler sonbaharda yeniden açar. RHS çiçeklerin yaz ve sonbaharda açtığını, yaklaşık 8 cm çapında ve çok kokulu olduğunu belirtir. Çiçekler beyaz açar, yaşlandıkça krem ve sarıya döner. Tomurcukların açmadan dökülmesi en sık şikâyettir: Clemson bunu düşük nem, fazla ya da az sulama, yetersiz ışık ve yüksek sıcaklığa bağlar. Tomurcuk oluşumu için gece sıcaklığının 10–13 °C civarına inmesi gerekir.

İlkbaharda ilk gübreyi verin, gerekiyorsa saksıyı değiştirin ve beyaz sineğe karşı yaprak altlarını kontrol etmeye başlayın. Yaz başında ikinci gübreyi verin; isterseniz saksıyı yaz boyunca yarı gölge, rüzgârsız bir balkona çıkarın. Çiçeklenme bitince budayın ve budamayı Ekimden önce tamamlayın. Sonbaharda gübre vermeyin, balkondaki saksıyı sıcaklık 6 °C'ye düşmeden içeri alın. Kışın parlak bir pencere önünde tutun, havayı nemlendirin ve toprağın kurumasına izin vermeyin.