İçeriğe geç
Filizim

Martta Bitki Bakımı

Martta gün uzunluğu belirgin biçimde artar ve bunu ilk fark edenler ev bitkileridir. Kışı yeni yaprak vermeden geçiren kauçuk, monstera ya da barış çiçeğinde taze sürgün görüyorsanız, bitki büyüme dönemine girmiş demektir. Saksı değiştirmenin en uygun zamanı budur: kökleri drenaj deliğinden taşan ya da verilen suyu hiç tutmayan bitkiyi yalnızca bir boy büyük saksıya alın. Kış boyunca ara verdiğiniz gübrelemeye de yeni büyüme başladıktan sonra, etiketteki önerinin altında kalarak dönün.

Bahçede mart iki farklı hızla ilerler. Bezelye, ıspanak, marul, roka ve turp gibi serinliği seven sebzeler Marmara'da açığa ekilebilir; hafif bir soğuk onları durdurmaz. Domates, biber, patlıcan ve fesleğen ise beklemek zorundadır, çünkü Marmara, Karadeniz, İç Anadolu ve Güneydoğu'da don riski bu ay da sürer. Evde başlattığınız fideleri öğleden sonraları birkaç saat dışarı çıkarıp akşam içeri alarak dış havaya alıştırmaya başlayın. Gül budamasının asıl zamanı da çoğu bölgede bu aydır; gözler kabarınca budayın. Antalya ve Mersin'de ise bahar çoktan gelmiştir; orada domates fideleri açığa dikilir ve narenciye çiçeğe durur.

Son kontrol: Eylül 2026Nasıl hazırlıyoruz?

Bu ayın 3 önceliği

  1. 1

    Saksı değişimini yapın

    Yeni sürgün veren ve kökleri saksıyı dolduran ev bitkilerini bir boy büyük saksıya alın. Gereğinden büyük saksı fazla su tutar ve kök çürümesini kolaylaştırır.

  2. 2

    Serin sezon ekimini başlatın

    Bezelye, ıspanak, marul ve roka için tavındaki toprağı hazırlayıp açığa ekin. Domates ve biberi bölgenizin don dönemi bitene kadar bekletin.

  3. 3

    Fideleri dışarıya alıştırın

    Evde yetişen fideleri önce rüzgârsız, yarı gölge bir köşede birkaç saat tutun ve süreyi her gün biraz uzatın. Bu alıştırma dikimden sonraki şoku azaltır.

Bölgeye göre farklar

Kaymalar vejetasyon döneminin başlangıç ve bitişinden, don riski MGM'nin il bazlı don sıklığından (%5 ve üstü) hesaplanır.

  • Akdeniz

    Mevsim:
    İlkbahar İstanbul'a göre ~7 hafta erken
    Don riski:
    Yok

    Antalya ve Mersin'de ilkbahar çoktan başlamıştır; domates, biber ve patlıcan fideleri açığa dikilebilir. Narenciyede çiçeklenme başlarken toprağı daha sık kontrol edin.

  • Ege

    Mevsim:
    İlkbahar İstanbul'a göre ~4 hafta erken
    Don riski:
    Yok

    İzmir ve Aydın'da don dönemi geride kalmıştır; fesleğen ve domates fidelerini ayın ikinci yarısında dış havaya alıştırmaya başlayın. Zeytin budaması için de uygun bir aydır.

  • Marmara

    Mevsim:
    İlkbahar İstanbul ile aynı dönemde
    Don riski:
    Var: Mart

    İstanbul ve Kocaeli'de ayın ilk yarısında hâlâ don görülebilir. Gül budaması, bezelye ve ıspanak ekimi bu ayın işidir; domates dikimi için nisan sonunu bekleyin.

  • Karadeniz

    Mevsim:
    İlkbahar İstanbul ile aynı dönemde
    Don riski:
    Var: Mart

    Samsun ve Ordu'da mart hem donlu hem çok yağışlıdır; toprak tavına gelmeden bellemeyin. Pencere önünde başlatılan fidelerde ışığa ve havalandırmaya dikkat edin.

  • İç Anadolu

    Mevsim:
    İlkbahar İstanbul ile aynı dönemde
    Don riski:
    Var: Mart

    Ankara ve Konya'da don nisan sonuna kadar sürer; açıkta yalnız bezelye ve ıspanak gibi soğuğa dayanıklı türler ekilir. Domates ve biber tohumunu evde başlatmanın zamanı bu ayın ortasıdır.

  • Doğu Anadolu

    Mevsim:
    İlkbahar İstanbul'a göre ~5 hafta geç
    Don riski:
    Var: Mart

    Erzurum ve Van'da toprak çoğu yerde hâlâ donludur; ekim ve dikim için erkendir. Meyve ağaçlarındaki kış budamasını ayın sonunda ya da nisan başında yapın.

  • Güneydoğu Anadolu

    Mevsim:
    İlkbahar İstanbul'a göre ~3 hafta erken
    Don riski:
    Var: Mart

    Gaziantep ve Diyarbakır'da mart, don riskinin son ayıdır; çiçekteki badem ve kayısıda ayazlı gece tahminlerini izleyin. Nisanda dikeceğiniz fideleri şimdiden dış havaya alıştırın.

Mart ayında yapılacaklar

Liste bitkilerin bakım kurallarından hesaplanır; ilinizi seçince bölgenize göre kayar.

Türkiye geneli · Mart

Ev bitkileri80 bitki

  • Orkide
    • Orkide gübresini az ve düzenli verin; her dördüncü sulamayı gübresiz yapın.
    • Yapmayın: Saksıyı tabakta su içinde bırakmayın, suyu yaprakların ortasına kaçırmayın.
  • Monstera
    • Kökler saksıyı doldurduysa bir boy büyük saksıya alın ve desteği yenileyin.
    • Yerine sığmayan gövdeleri bir boğumun üstünden kesin; parçaları suda köklendirebilirsiniz.
  • Paşa Kılıcı
    • Kökler saksıyı doldurduysa yalnızca biraz büyük, delikli bir saksıya alın.
    • Kalabalık bitkiyi bölün ya da kenardaki yavru rozetleri ayırıp ayrı saksıya dikin.
  • Barış Çiçeği
    • Kökler saksıyı sıkıca doldurduysa birkaç santim büyük saksıya alın.
    • Kalabalıklaşan bitkiyi köklü parçalara bölüp ayrı saksılara dikin.
    • Yapmayın: Soğuk cereyan alan pencere ve kapı önlerinde bırakmayın.
  • Aloe Vera
    • Saksıyı dolduran bitkiyi en fazla iki boy büyük, delikli saksıya kaktüs toprağıyla alın.
    • Gece sıcaklıkları 10 °C'nin üstüne yerleşince saksıyı balkona çıkarın; ilk günlerde yarı gölgede tutun.
  • Salon Sarmaşığı
    • Uzayıp seyrekleşen gövdeleri bir yaprağın üstünden kesin; uçları suda köklendirin.
    • Kökler drenaj deliğinden çıkıyorsa bir boy büyük saksıya alın.
  • Kauçuk
    • Kökler saksıyı doldurduysa bir boy büyük saksıya alın; gerek yoksa üstteki toprağı tazeleyin.
    • Fazla uzayan gövdeyi eldivenle, bir yaprağın hemen üstünden kesin.
    • Yapmayın: Açılan pencere ve dış kapı yanı gibi soğuk cereyan alan yerlere koymayın.
  • Zamioculcas
    • Rizomlar saksıyı zorluyorsa yalnızca bir boy büyük saksıya alın.
    • Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.

Balkon ve çiçekler93 bitki

  • Gül
    • Ölü, hastalıklı ve çapraz dalları çıkarın; güçlü dalları dışa bakan bir gözün hemen üstünden kısaltın.
    • Çıplak köklü gülleri toprak donmuş ya da çamur değilken dikin.
  • Sardunya
    • Son don geçtikten sonra fideleri birkaç gün alıştırıp güneşli balkona ya da bahçeye çıkarın.
    • Kışlatılmış bitkiyi sert budayın, uç sürgünleri çimdikleyin.
  • Ortanca
    • Solmuş çiçek başlarını ilk ya da ikinci sağlam göz çiftinin üstünden kesin, en yaşlı bir iki dalı dipten çıkarın.
    • Toprak donmuş ya da çamur değilken dikin, dikimden sonra bol sulayıp malçlayın.
  • Begonvil
    • Yeni büyüme başlamadan dağınık ve fazla uzamış dalları kısaltın; kalın eldiven giyin.
    • Geceler ısınınca saksıyı güneşli yere çıkarın ya da toprağa dikin.
  • Begonya
    • Son don geçip gece sıcaklıkları ısınınca begonyayı alıştırarak balkona ya da bahçeye dikin.
  • Petunya
    • Son don geçip toprak ısınınca fideleri alıştırarak dikin; dikimde sürgün ucunu koparın.
    • Yapmayın: Don riski geçmeden fideleri dışarı çıkarmayın.
  • Lale
    • Çiçek solunca sapını kesin, yaprakları sararana kadar bırakın.
  • Hercai menekşe
    • Solan çiçekleri koparın; tohum bağlamayan bitki daha uzun açar.
    • Sonbahar sonunda ve ilkbahar başında azotu düşük gübre verin.

Sebzeler37 bitki

  • Domates
    • Tohumu viyole ya da küçük saksılara, korumalı ve ılık bir ortamda 1–2 cm derine ekin.
    • Fideyi son don geçtikten sonra, ilk yaprakları toprak üstünde kalacak kadar derine dikin ve can suyu verin.
  • Biber
    • Tohumu viyole korumalı ve ılık bir ortamda ekin; çimlenme için 18–21 °C sağlayın.
    • Fideyi son don geçip geceler 12 °C'nin üstüne çıkınca, viyolde durduğu derinlikte dikin.
    • Yapmayın: Fazla azotlu gübre vermeyin; meyvelerin olgunlaşması gecikir.
  • Salatalık
    • Tohumu viyole korumalı ortamda ya da son dondan sonra doğrudan toprağa, yan yatırarak 1–2 cm derine ekin.
    • Fideyi 4–5 yapraklıyken, hava 12 °C'nin üstüne oturunca kök topunu bozmadan dikin.
  • Çilek
    • Kızaran meyveleri sabah serinliğinde, sapından tutarak toplayın.
    • Saksıdaki çileğe iki haftada bir sıvı gübre verin; tomurcuklarda potasyumlu gübreye geçin.
    • Yapmayın: Don beklenen gecelerde çiçekli bitkileri açıkta bırakmayın; üzerini örtün.
  • Patlıcan
    • Tohumu viyole korumalı ve sıcak bir ortamda ekin; çimlenme için en az 21 °C sağlayın.
    • Fideyi ilkbahar donları tamamen bittikten sonra, 3–4 gerçek yapraklıyken dikin ve can suyu verin.
  • Kabak
    • Tohumu viyole korumalı ortamda ya da toprak 15 °C'ye ısınınca doğrudan yerine, yan yatırarak ekin.
    • Fideyi son don geçip hava 10 °C'nin üstüne çıkınca, kök topunu bozmadan dikin.
  • Fasulye
    • Toprak ısınıp don riski geçince tohumu 5 cm derine doğrudan yerine ekin.
    • Yapmayın: Toprak 10 °C'ye ısınmadan tohum ekmeyin; soğuk toprakta tohum çimlenmez.
  • Marul
    • 5–6 yapraklı fideleri büyüme ucu toprağın üstünde kalacak şekilde dikin.
    • Baş sıkılaşınca, sapa kalkmadan toprağa yakın yerden bıçakla kesin.

Meyve ağaçları23 bitki

  • Limon Ağacı
    • Yaprak altlarında, meyve saplarında ve birbirine değen meyvelerin arasında unlu bit, kabuklu bit ve kırmızı örümcek arayın.
    • Nemli toprağa turunçgil gübresi verin; gübreyi gövdeye değdirmeden taç izdüşümüne yayın.
  • Zeytin Ağacı
    • Soğuklar geçince kuru, hastalıklı ve iç içe dalları çıkarın; tacın ortasına ışık girsin.
    • Fidanı güneşli, süzek ve taban suyu derinde olan bir yere dikin; iri fidanı kazığa bağlayın.
  • Portakal Ağacı
    • Turunçgil gübresini nemli toprağa, taç izdüşümüne verin ve ardından sulayın.
    • Olgun meyveleri yağmursuz, çiğ kalkmış saatlerde makasla kesin; önce alt dallardan başlayın.
  • Mandalina Ağacı
    • Turunçgil gübresini nemli toprağa, gövdeye değdirmeden taç izdüşümüne verin.
    • Donlar geçince, ilkbahar sürgünü başlamadan kuru, sık ve obur dalları alın, aşırı uzamış yan dalları kısaltın.
  • Elma Ağacı
    • Yaprak döküldükten sonra kuru, hastalıklı, birbirine sürten ve tacın içine dönen dalları çıkarın.
    • Fidanı aşı yeri toprağın 10 cm üstünde kalacak şekilde dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
  • İncir Ağacı
    • Çok soğuk olmayan bir günde kırık, kuru, çatal ve üst üste binen dalları kesin; eldiven takın.
    • Soğuk yerlerde genç ağacın dallarını samanla doldurup örtüyle sarın, ilkbaharda yavaş yavaş açın.
  • Kiraz Ağacı
    • Tam olgun meyveleri kuru havada, meyveye değil sapa tutarak toplayın; ağaçta meyve bırakmayın.
    • Fidanı söküldüğü derinlikte dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
    • Yapmayın: Kışın budamayın; kesik yerlerinden gümüş yaprak ve bakteriyel kanser girer.
  • Kayısı Ağacı
    • Kuru bir günde yalnız kuru, hastalıklı ve iç içe geçmiş dalları kesin; kalın dalları tek yılda almayın.
    • Çiçek açıkken don beklenen gecelerde ağacı örtüyle koruyun, gündüz örtüyü açın.

Aromatikler19 bitki

  • Lavanta
    • Toprak ısınınca güneşli, süzek bir yere dikin; ilk yaz toprağı düzenli kontrol edin.
    • Yapmayın: Kışın dikim yapmayın; genç bitki soğuk ve ıslak toprakta çürür.
  • Kekik
    • Fideleri güneşli, süzek bir yere dikin; ağır toprakta saksı ya da yükseltilmiş yatak kullanın.
    • Kurutmak için çiçeklenme başlamadan hemen önce üstteki yeşil sürgünleri kesin; odunsu kısmı bırakın.
  • Fesleğen
    • Tohumu içeride, sıcak ve aydınlık bir pencere önünde küçük saksılara ya da viyollere ekin.
    • Geceler sürekli 10 °C'nin üstüne çıkınca fideleri alıştırarak dışarı dikin.
    • Yapmayın: Fideleri don riski geçmeden ve geceler ısınmadan dışarıda bırakmayın.
  • Nane
    • İlkbahar dikimini geciktirmeyin; köklü parçaları yeni sürgünler çıkmadan dikin.
    • Genç sürgün uçlarını düzenli kesin; kurutmalık için çiçeklenme başlarken biçin.
    • Yapmayın: Naneyi bahçe toprağına saksısız dikmeyin; tabansız bir kaba koyup kenarını topraktan taşırın.
  • Maydanoz
    • Tohumu 1 cm derinliğe doğrudan yerine ya da saksısına ekin, çimlenene kadar toprak yüzeyini kurutmayın.
    • Dış saplardan birkaçını toprağın 1–2 cm üstünden kesin, ortadaki genç yaprakları bırakın.
  • Dereotu
    • Tohumu 1 cm derinliğe doğrudan yerine ekin, birkaç haftada bir yeni sıra ekleyin.
    • Ekimden altı hafta sonra yaprak kesmeye başlayın, bitkinin en az üçte birini bırakın.
    • Yapmayın: Fideyi kazık kökü geliştikten sonra yerinden oynatmayın; gerekirse ekimden dört hafta içinde dikin.
  • Biberiye
    • Çiçekler solunca sürgünleri hafifçe kısaltın; yapraksız yaşlı odunlu kısma kadar kesmeyin.
    • Toprak ısınınca güneşli ve süzek bir yere dikin; köklerin üstünü ince bir toprakla örtün.
  • Adaçayı
    • Yeni sürgünler başlarken bitkiyi hafifçe budayın; yapraksız yaşlı gövdelere inmeyin, oradan sürgün vermeyebilir.
Bütün bitkilerin listesi: Bakım Takvimi

Sık Sorulan Sorular

Saksı değiştirme zamanının geldiğini nasıl anlarım?
Birkaç işaret birlikte görülüyorsa saksı küçük gelmiştir. Kökler drenaj deliğinden dışarı çıkar ya da toprağın yüzeyinde halka yapar; verdiğiniz su toprağa işlemeden alttan akıp gider; toprak eskisinden çok daha hızlı kurur; bitki saksıyla birlikte devrilmeye başlar. Değişimi büyümenin başladığı ilkbaharda yapın. Yeni saksı eskisinden yalnızca birkaç santim geniş olsun ve mutlaka drenaj deliği bulunsun. Değişimden sonra birkaç gün bitkiyi doğrudan güneşe koymayın.
Ev bitkilerini gübrelemeye ne zaman başlamalıyım?
Bitki yeni yaprak ya da sürgün vermeye başladığında başlayın; çoğu evde bu mart ile nisana denk gelir. İlk uygulamalarda etiketteki önerinin altında kalın ve sıklığı yavaş yavaş artırın. Gübreyi kuru toprağa vermeyin; önce sulayın, sonra gübreli suyu uygulayın, aksi hâlde kök uçları yanabilir. Yeni saksısı değiştirilmiş bitkide taze harç bir süre yetecek besin taşıdığından gübrelemeyi birkaç hafta erteleyin.
Bezelyeyi ne zaman ekebilirim?
Bezelye serinliği seven ve hafif soğuğa dayanabilen bir sebzedir, bu yüzden toprak işlenebilir hâle gelir gelmez ekilebilir. Akdeniz kıyısında sonbahar ve kış ekimi yaygındır. Marmara ve Karadeniz'de şubat sonu ile mart, İç Anadolu'da mart sonu ile nisan, Doğu Anadolu'da nisan sonu ile mayıs uygun dönemdir. Tohumu nemli ama çamur olmayan toprağa ekin. Sırık bezelye çeşitleri için destek çubuklarını ekimle birlikte yerleştirin.
Fideleri dışarıya alıştırmak ne kadar sürer?
Genellikle bir ile iki hafta yeterlidir. İlk gün fideleri rüzgâr almayan, yarı gölge bir yerde bir iki saat tutun, sonra her gün süreyi biraz uzatın ve bitkileri güneşe kademeli olarak açın. Son günlerde fideler geceyi de dışarıda geçirebilir, ama yalnızca gece sıcaklığı ılıksa. Bu süreçte toprağı sık kontrol edin; dışarıdaki saksılar içeridekilerden hızlı kurur. Alıştırılmadan dikilen fideler güneşte yaprak yakar ve bir süre büyümeyi durdurur.
Martta domates fidesi dikebilir miyim?
Yalnız Akdeniz kıyısında, Antalya, Mersin ve Adana gibi illerde. Domates dona hiç dayanmaz ve soğuk toprakta kök geliştiremez. Marmara, Karadeniz, İç Anadolu ve Güneydoğu'da mart hâlâ don riskli bir aydır; Ege'de ise dikim için nisanı beklemek daha doğrudur. Bu bölgelerde fideleri içeride tutun, aydınlık bir pencerede büyütmeye devam edin ve alıştırmaya başlayın. Sabırsızlanıp erken dikilen fide çoğu zaman sonradan dikilenden daha geç meyve verir.
Kaynaklar (15)

Fideler

Ev bitkileri