Kauçuk Bakımı

Kauçuk, yeri bir kez doğru seçildiğinde az ilgi isteyen bir bitkidir. Aydınlık bir köşe, sulama arasında hafifçe kuruyan toprak ve 16–27 °C arası bir oda sıcaklığı temel ihtiyaçlarıdır. Bitki bulunduğu yerde kalmayı sever; sık yer değiştirmek ve soğuk cereyan yaprak dökmesine neden olur. Geniş yaprakları toz tutar, ara sıra nemli bir bez ya da süngerle silin. Boyu uzadıkça üstü ağırlaşır; gerekirse gövdeyi bir kazığa bağlayın ya da ilkbaharda budayarak kısaltın.

Toprağın üst 2–3 cm'si kuruduğunda sulayın. Parmağınızı toprağa batırın; nem hissediyorsanız bekleyin. Sulayacağınız zaman saksının altından su gelene kadar bol su verin ve birkaç dakika sonra tabakta biriken suyu dökün. Sonbahardan kış sonuna kadar bitki dinlenmeye geçer, bu dönemde sulamayı belirgin biçimde azaltın. Sürekli ıslak toprak kökleri havasız bırakır; önce yapraklar sararır, sonra dökülme başlar. Toprağın uzun süre tamamen kuru kalması da yaprakların sarkıp düşmesine yol açabilir.

En iyi gelişmeyi sabah güneşi alan doğu cepheli bir pencerenin yakınında gösterir. Güney ve batı pencerelerinde bitkiyi öğleden sonra güneşinden bir tülle koruyun; doğrudan güneş yaprakları kurutup yakabilir. Kauçuk az ışığa birçok ev bitkisinden daha iyi uyum sağlar, ama loş bir köşede yeni yapraklar küçük ve soluk çıkar, gövde pencereye doğru uzar. Krem, pembe ya da sarı alacalı çeşitler renklerini korumak için yeşil yapraklılardan daha fazla ışık ister.

Suyu hızla süzen, toprak (tın) esaslı bir saksı toprağı kullanın. RHS, torf içermeyen tın esaslı karışıma ince ağaç kabuğu eklenmesini öneriyor; torfsuz çok amaçlı saksı toprağı da uygundur. Drenaj deliği olmayan saksı ve ağır bahçe toprağı kök çürümesinin en sık nedenleridir. Büyük bitkiler devrilmeye yatkın olduğundan tabanı geniş, ağır bir saksı seçin.

Kauçuk orta ve yüksek nemi sever, ancak evlerdeki kuru havaya da katlanır. Kaloriferli odalarda kışın nem çok düştüğünde yapraklar kuruyup büzülebilir. Saksıyı ıslak çakıl dolu bir tepsiye koymak ya da bitkileri bir arada gruplamak nemi artırır; tepsideki su seviyesi çakılın hemen altında kalsın. RHS özellikle sıcak havalarda yaprakların ara sıra püskürtülmesini öneriyor. Bitkiyi kalorifer peteğinin ve klima çıkışının önünden uzak tutmak en az bunlar kadar etkilidir.

Clemson Üniversitesi'ne göre ideal sıcaklık gece 16–18 °C, gündüz 24–27 °C civarıdır; bu değerler çoğu evin normal oda sıcaklığına denk gelir. 13 °C'nin altındaki sıcaklıklardan, ani düşüşlerden ve soğuk cereyandan kaçının. Kışın havalandırma için açılan pencerenin önü ya da sık açılan bir dış kapının yanı yaprak dökmesi için yeterli bir nedendir. Donmaya hiç dayanmaz, bu yüzden bütün yıl içeride tutulur.

Büyüme döneminde, ilkbahardan yaz sonuna kadar ayda bir azotça zengin sıvı gübre verin. Azot yaprak gelişimini destekler; kauçuk da yaprakları için yetiştirilen bir bitkidir. Az ışıklı yerdeki bitkiyi daha seyrek gübreleyin, çünkü yavaş büyüyen bitki gübrenin tamamını kullanamaz ve fazla gübre yaprak dökmesine yol açabilir. Gübreyi nemli toprağa uygulayın ve sonbahardan itibaren ara verin.

Düzenli budama şart değildir. Bitki yerine sığmıyorsa ya da tek gövdeli ve seyrek kaldıysa kış sonu ya da ilkbahar başında gövdeyi bir yaprağın hemen üstünden kesin. Ana gövdenin ucunu almak yan dal vermesini sağlar; hiç budanmayan bitki uzun ve dar bir ağaççık biçimini korur. Kesik yüzeyden süt gibi beyaz, yapışkan özsu akar; eldiven takın ve yere bir bez serin. Alacalı çeşitlerde çıkan tamamen yeşil sürgünleri dipten kesin, yoksa kısa sürede bitkiyi ele geçirirler.

RHS kauçuğu iki üç yılda bir, ilkbaharda biraz daha büyük bir saksıya almayı öneriyor. Kökler drenaj deliğinden çıkıyorsa ya da büyüme belirgin biçimde yavaşladıysa zaman gelmiştir. Saksı değiştirmediğiniz yıllarda üstteki 2–3 cm toprağı kazıyıp yerine taze toprak koyun; bitki taşınamayacak kadar büyüdüğünde de aynı yöntemi kullanın. Yeni saksıyı eskisinden yalnızca bir boy büyük seçin, çok büyük saksıda toprak uzun süre ıslak kalır.

Kauçuğun en bilinen çoğaltma yolu havada daldırmadır (gövde bitkiye bağlıyken üzerinde kök oluşturma): gövdede sığ bir yara açılır, nemli yosunla sarılır ve üstü naylonla kapatılır. RHS bu işin ilkbaharda ya da yaz sonunda yapılmasını öneriyor ve köklenmenin yaklaşık bir yıl sürebileceğini belirtiyor. Aynı dönemde alınan yarı odunsu uç çelikleri de köklenebilir; alttan ısıtmalı bir çoğaltma kabı köklenmeyi hızlandırır. Çeliği dikmeden önce kesik uçtan akan özsuyun durmasını bekleyin.

İlkbaharda budama, saksı değişimi ve gübrelemeye başlama zamanıdır. Yazın toprak daha çabuk kurur; kontrolü sıklaştırın ve yaprak altlarını kırmızı örümcek ile unlu bit için gözden geçirin. Sonbaharda gübreyi kesin ve sulamayı azaltmaya başlayın. Kışın bitkiyi kaloriferden ve soğuk cereyandan uzak, aydınlık bir yerde tutun; bu dönemde en alttaki bir iki yaprağın sararıp düşmesi olağandır.