Sümbül Bakımı

Sümbül soğanlarını sonbaharda güneşli ve süzek bir yere 10 cm derinliğe dikin, dikimden sonra toprağı iyice sulayın. Büyüme ve çiçeklenme süresince toprağı nemli tutun. Çiçek solunca sapını dipten kesin, yaprakları kendiliğinden sararana kadar bırakın. Saksıdaki sümbüle ilkbahar başından çiçeklenmeden altı hafta sonrasına kadar potasyumca zengin sıvı gübre verin. Ağır çiçek başağı devrilirse yanına ince bir çubuk dikip bağlayın. Soğanlarla çalışırken eldiven giyin.

NC State Extension dikimden hemen sonra toprağın kök gelişimi için nemli tutulmasını önerir. RHS büyüme ve çiçeklenme boyunca soğanların nemli kalmasını, yapraklar doğal olarak solmaya başlayınca sulamanın azaltılmasını önerir. Toprağın üst 2–3 cm'si kuruyunca sulayın; su tabakta ya da saksının dibinde birikmesin. Drenaj deliği olmayan kaplarda içeride yetiştirilen soğanlar kolayca çürür; RHS bunlara yalnız parmağınızı batırdığınızda harç kuru geliyorsa su verilmesini önerir. Yaz dinlenmesindeki soğanı sulamayın.

NC State Extension tam güneş ile yarı gölge arasını uygun görür. RHS, soğanlar birkaç yıl yerinde kalacaksa tam güneşi önerir; yarı gölgede tek seferlik gösteri iyi olur ama sonraki yıllarda çiçek azalır. Clemson Extension da yoğun gölgeyi çiçek açmamanın nedenleri arasında sayar. İçeride açtırılan sümbülü, sürgünler yeşerdikten sonra aydınlık bir yere alın; tomurcuklar renk gösterince dolaylı ışık çiçeğin daha uzun kalmasını sağlar. Saksıyı düzenli çevirin ki sap ışığa doğru eğilmesin.

Sümbül organik maddece zengin, orta nemli ve iyi drene olan bir toprak ister. Clemson Extension soğanlı bitkiler için pH 6–7 aralığını hedefler ve zayıf drene olan yataklara 25–30 cm derinliğe kadar 5–7,5 cm organik madde karıştırılmasını önerir. Saksıda RHS torfsuz çok amaçlı harç ya da iki ölçü toprak esaslı harca bir ölçü iri kum karışımı önerir. Büyük saksıları drenaj için ayakların ya da tuğlaların üstüne yükseltin. Islak toprakta soğan çürür.

Sümbül toprakta soğuğa dayanıklıdır; NC State soğuk iklimlerde kışın malç serilmesini önerir. RHS saksıdaki soğanların sert kışlarda donla zarar görebileceğini belirtir. Clemson Extension dikim için toprak sıcaklığının yaklaşık 16 °C'nin altına inmesini bekler ve kışı ılık kıyı bölgelerinde soğanların çiçek açması için 6–8 hafta buzdolabında soğutulmasını önerir. İçeride açtırırken köklenme sonrası soğanı 16–18 °C civarında, serin bir odada tutun. RHS çok sıcak odada çiçek sapının kısa kaldığını belirtir.

Toprağa dikilen ve bir mevsimlik açtırılan soğanlara gübre gerekmez. RHS saksıdaki sümbüle ilkbahar başından çiçeklenmeden altı hafta sonrasına kadar potasyumca zengin bir sıvı gübre (domates gübresi gibi) verilmesini önerir; miktar ve sıklık için paketteki talimata uyun. Clemson Extension kalıcı dikimlerde dikim sırasında yavaş salınımlı dengeli bir gübre ve ilkbaharda filizler çıkınca bir uygulama daha önerir. Suda yetiştirilen sümbüle gübre vermeyin.

Sümbülde budama, solan çiçek sapını almaktan ibarettir. RHS çiçekler solunca sapın dipten kesilmesini önerir; böylece soğan tohum bağlamaya güç harcamaz. Yaprakları kesmeyin, katlamayın ve bağlamayın; soğan gelecek yılın besinini bu yapraklarla depolar. Clemson Extension yaprakların erken kesilmesini çiçek açmamanın nedenleri arasında sayar. Yapraklar tamamen sarardığında temizleyin. Çiçek başağına destek gerekirse çubuğu soğanın yanına dikin, soğanın içinden geçirmeyin.

Sümbül yavru soğanla çoğalır, ama bu yavaş bir yoldur. Yapraklar kuruduktan sonra soğanları çıkarırken yanlarındaki yavruları ayırıp ayrı dikebilirsiniz. RHS ayrıca oyma (scooping) yöntemini anlatır: büyük ve sağlıklı soğanın dip plakası temiz bir kaşık ya da bıstüriyle oyulur, soğan ters çevrilip ılık ve karanlık bir yerde nemli kum üstünde tutulur. Yaklaşık üç ay sonra yavru soğancıklar oluşur; bunların çiçek açması üç dört yıl alır. Çoğu bahçıvan bu yüzden yeni soğan alır.

Sümbül Mart–Nisan'da açar ve NC State'e göre çiçeklenme 2–3 hafta sürer. Her soğan genellikle tek bir başak verir. İlk yıl başaklar dolgun ve sıktır; Clemson Extension soğanlar toprakta kaldıkça çoğaldığını ama çiçek başağının küçüldüğünü belirtir. Her yıl iri başak isteyenler yaprakları kuruyan soğanları çıkarıp saklayabilir ya da her sonbahar yeni soğan alabilir. Roma sümbülleri daha küçük çiçekli ama daha uzun ömürlüdür. Çiçek açmamanın en sık nedenleri ıslak toprakta çürüme, yoğun gölge ve yaprakların erken kesilmesidir.

Sonbaharda soğanları toprak serinlemeye başlayınca dikin; içeride kış ortasında açtırmak için hazırlanmış soğanları Eylül'de yerleştirin. Kışın dışarıdaki saksıları sert soğukta sarın ya da korunaklı bir köşeye çekin. İlkbaharda yapraklar çıkınca toprağı nemli tutun, saksıdakilere potasyumlu gübre verin, ılık ve nemli havalarda sümüklüböceğe bakın. Çiçek solunca sapını kesin. Yaz başında yapraklar kuruyunca soğanları çıkarıp serin ve kuru bir yerde saklayın ya da süzek toprakta yerinde bırakın.