Bezelye Bakımı

Bezelyeyi güneşli, rüzgârdan korunan ve drenajı iyi bir yere, toprak işlenebilir hale gelince tohumla ekin. Çıkıştan sonraki ilk hafta büyüme yavaştır. Bitkiler 4–5 yapraklı olunca ilk çapayı çok yüzeysel yapın; yaklaşık 20 gün sonra, 25–30 cm boya geldiklerinde ikinci çapayla diplerine toprak doldurun ve sırık çeşitlere herek verin. Aynı yere ertesi yıl yeniden bezelye ekmeyin; köklerden salgılanan maddeler ikinci yılda verimi belirgin biçimde düşürür.

Sonbaharda ekilen bezelye gelişmesini yağışlı dönemde tamamladığı için çoğu zaman sulama istemez. İlkbahar ekiminde toprağın üst 2–3 cm'si kuruduğunda sulayın; en önemli iki sulama çiçeklenmeden hemen önce ve bakla bağladıktan sonradır. Erken gelen sıcak günler çiçeklenmeyi bitirebilir; böyle bir sıcak dalgasında hemen sulamak çiçeklenmeyi birkaç gün uzatır. Suyu toprağa verin, yaprakları ıslatmayın. Saksıdaki bezelye çabuk kurur, düzenli kontrol ister.

Tam güneşte ya da günde birkaç saat gölge alan bir yerde yetişir. Işık az olduğunda salkımlardaki çiçek sayısı düşer, ışık arttıkça çiçek sayısı da artar. Buna karşın gelişme döneminde yüksek sıcaklık ve uzun güneşlenmeden hoşlanmaz. Marmara'da ilkbahar güneşi bezelye için idealdir; Samsun İl Tarım Nisan ortasından sonra yalnız sıcağa dayanıklı çeşitlerin ekilmesini önerir.

Toprak konusunda seçicidir. Su tutma kapasitesi yüksek alüviyal topraklarda çok iyi gelişir, ağır ve ıslak topraklardan hoşlanmaz. Erken hasat için kumlu-tınlı toprak, yüksek verim için iyi drene edilmiş killi-tınlı toprak tercih edilir. Toprak pH'ının 6,5–7 civarında olması uygundur. Çimlenme döneminde toprak çok ıslaksa tohum çürür; gövde ve baklaların ıslak toprağa değmemesi için bitkileri desteğe alın.

Bezelye serin ve nemli havada en iyi gelişmeyi gösterir, sıcak ve kuru havadan hoşlanmaz. Milli Eğitim Bakanlığı'nın sebzecilik modülü, sebze yetiştiriciliğinde hava neminin yüzde 60–80 arasında olmasını ister; bezelyeye özgü bir değer vermez. Öte yandan yağışlı ve nemli mevsimlerde antraknoz ve mildiyö gibi hastalıklar artar. Sık ekimden kaçınmak ve bitkileri toprağa yatırmadan desteğe almak yaprakların çabuk kurumasını sağlar.

Tohumlar toprak sıcaklığı 7–8 °C'ye ulaşınca ekilir; en hızlı çimlenme 15–18 °C'de olur. Çimlenmeden çiçeklenmeye kadar günlük ortalama 15–18 °C, çiçeklenmeden olgunluğa kadar 18–21 °C istenir. Sıcaklık yükselirse çiçeklenme süresi kısalır; çiçeklenme ile olgunluk arasında 10 °C'ye düşerse taneler olgunlaşmaz. Olgunlaşma döneminde 30 °C'nin aşılması tohumların canlılığını bozar.

Bezelye çoğu zaman kendinden önceki bitkiye verilen gübreyle yetinir. Taze çiftlik gübresi vermekten kaçının: yaprak ve gövde aşırı gelişir, bakla ve tane verimi düşer. Toprağın yapısını düzeltmek gerekiyorsa gübreyi bir önceki ürüne verin. Bezelye fosfor ve potasyum eksikliğine çok hassastır; gübreleme ekimden önce, toprak işlenirken yapılmalıdır. Saksıdaki bezelyeye ilk çiçekler görününce yüksek potasyumlu sıvı gübre verin.

Bezelye yalnız tohumla çoğaltılır. Tohumları 3–5 cm derine ekin; bodur çeşitlerde sıra arası 30–40 cm, sıra üzeri 5–10 cm, sırık çeşitlerde sıra arası 50–80 cm, sıra üzeri 15–25 cm uygundur. Toprak soğuk ve ıslaksa tohumları Şubat–Mart'ta içeride derin viyollere ya da küçük saksılara ekip fideleri yaklaşık 20 cm boya gelince Mart–Nisan'da dışarı dikebilirsiniz. Sıcak geçen bir baharda sıcağa dayanıklı çeşit seçin.

Bezelye beyaz, pembe ya da mor, kelebek biçimli çiçekler açar ve çiçekler tomurcuk halindeyken kendi kendini döller. Koşullara göre bir bitkideki çiçeklerin yüzde 30–70'i bakla bağlar. Erken gelen sıcak hava çiçeklenmeyi aniden bitirebilir; bu dönemde sulamayı aksatmamak çiçeklenmeyi uzatır. Baklalar düzenli toplanmazsa bitki yeni çiçek açmayı bırakır.

Sonbaharda ekim yerini 20–25 cm derinlikte sürün. Şubat–Mart'ta erkenci, Mart–Nisan başında yarı erkenci çeşitleri ekin; içeride yetiştirdiğiniz fideleri Mart–Nisan'da dikin. Nisan'da çapa yapıp herek verin, çiçeklenmeden önce sulayın. Mayıs–Temmuz hasat dönemidir; baklaları birkaç günde bir toplayın. Hasattan sonra hastalıklı bitki artıklarını bahçeden çıkarın. Sonbahar çeşitlerini Kasım'da ekin.