Patlıcan Bakımı

Patlıcan sıcak, güneşli ve rüzgârdan korunan bir yer, derin ve süzek bir toprak ve düzenli su ister. Fideyi kök boğazı toprak seviyesinde kalacak şekilde dikin, çevresini bastırın ve hemen can suyu verin. Bitkiler büyük ve üstten ağır olabildiği için dikimde bir kazık çakıp ana gövdeyi büyüdükçe bağlayın; meyve bağladıkça yan dallara da destek ekleyin. Bazı çeşitlerin gövde ve meyve sapında küçük dikenler bulunur, bakım ve hasatta dikkatli olun. Aynı yere üst üste patlıcan, domates ya da biber dikmeyin.

Patlıcanda sulama verim ve lezzeti doğrudan etkiler. Düzenli sulanmayan bitkinin gelişmesi yavaşlar, verimi düşer ve meyvelerinde acımsı bir tat oluşur. Kökler iyi drene olan toprakta 90 cm'ye kadar inebilir, bu yüzden her sulamada toprağın en az 45 cm derinliği ıslanmalıdır. Kumlu toprak killi topraktan daha sık su ister. Sabah sulaması en uygunudur; damla sulama suyun kök boğazına değmesini engeller ve mantar hastalıklarını azaltır. Toprağı siyah malçla örtmek sulamalar arasında nemi eşit tutar. Çiçeklenme döneminde yersiz sulamadan kaçının, meyve görüldükten sonra ise her hasadın ardından sulayın.

Patlıcan tam güneş ister, günde en az altı saat doğrudan güneş almalıdır. Açıkta en sıcak ve en güneşli köşe, örneğin güneye bakan bir duvar dibi ya da güneşli bir teras en iyisidir. Işık şiddetinin azalması çiçek tozu miktarını ve canlılığını düşürür, meyve tutumunu bozar. Bahçede sıraları kuzey-güney yönünde kurmak bitkilerin ışıktan eşit yararlanmasını sağlar. Sabah ve akşam çiğ tutmayan, güneye bakan yerler mildiyö riskini de azaltır.

Patlıcan toprak konusunda seçicidir. Killi topraklardan hoşlanmaz; ağır ve rutubetli topraklarda kök çürüklüğüne sık rastlanır. Derin, yumuşak, geçirgen, organik madde ve besin maddesince zengin tınlı ya da kumlu-tınlı topraklarda iyi gelişir; pH 6–7 arası uygundur. Sonbaharda toprağa iyi yanmış ahır gübresi vermek iyi sonuç verir. Saksıda yetiştirmek için en az 30 cm çaplı bir saksıya tek bitki dikin; standart bir dikim torbasına iki bitki sığar.

Patlıcan için en uygun sıcaklık 25–30 °C'dir. Gece sıcaklığının 16 °C'nin altına düşmesi çiçek tozunun canlılığını azaltır ve meyve tutumunu sekteye uğratır; serada bu dönemde açan çiçeklerin %70'e yakını dökülebilir. −1, −2 °C'de bitki ölür. Tohum ekiminden hasadın sonuna kadar donsuz ve 15–35 °C arasında geçen yaklaşık altı aylık bir sezona ihtiyaç duyar. Fideyi ilkbahar donları bitmeden dışarı çıkarmayın; RHS dikimden sonra birkaç hafta örtüyle korumanın bitkinin hızlı başlamasını sağladığını belirtir.

Patlıcan ahır gübresini ve ticari gübreleri sever. Sonbaharda ya da dikimden önce toprağa iyi yanmış ahır gübresi karıştırın, kimyasal gübreyi toprak analizine göre verin. Saksıdaki patlıcana ilk çiçekler görününce iki haftada bir potasyumca zengin sıvı gübre verin; bu hem çiçeklenmeyi hem meyve bağlamayı destekler. Zenginleştirilmiş bahçe toprağında yetişen bitki düzenli beslemeye ihtiyaç duymayabilir. Fazla gübre, ışık azlığı ve gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkının çok az olması çiçeklerin şeklini bozabilir.

Bitki tutunduktan sonra ana gövdenin ucunu koparın; yan dal vermesi daha gür bir bitki ve daha çok meyve demektir. Serada 3–4 ana dal bırakılır, dallar ipe alınır. İri meyveli çeşitlerde beş altı meyve bağlayınca yeni çiçekleri koparın, küçük meyvelilerde daha fazlasına izin verebilirsiniz. Yaz sonundan sonra oluşan meyveler olgunlaşmaya yetişmez, onları da alın. Hastalıklı yaprakları sık sık temizleyin. Hasat sonuna doğru büyümesi duran bitkiler 2–3 yaprak üzerinden budanarak hasat süresi uzatılabilir.

Patlıcan tohumla çoğaltılır. Tohumu mart–nisanda viyole ya da küçük saksılara ekin; çimlenme için en az 21 °C gerekir, toprak 25–30 °C olduğunda tohumlar 10–15 günde çıkar. Fideleri 16–18 °C'de, bol ışıkta tutun ve ilk gerçek yapraklar açınca her birini 7,5 cm'lik ayrı bir saksıya alın. Fideler 3–4 gerçek yapraklı, kısa ve sağlam yapılı olduğunda dikime hazırdır. Dikimden önce iki hafta kadar gündüzleri dışarı çıkararak alıştırın ki büyümede duraklama olmasın.

Mart–nisan tohum ekimi ve fide büyütme dönemidir. Mayısta, donlar tamamen geçince fideler dikilir, kazıklar yerleştirilir. Haziranda uç alma yapılır, ilk çiçeklerle birlikte saksıdakilere gübre başlar; serada çiçek açtığında kapı ve havalandırmaları açarak böceklerin girmesini sağlayın. Temmuz–eylül hasat dönemidir; her hasadın ardından sulayın. Yaz sonundan sonra bağlayan meyveleri koparın. Eylül sonunda meyveler olgunlaşmadıysa bitkiyi örtüyle koruyun ya da saksıyı gece soğumadan içeri alın.