Salatalık Bakımı

Salatalık hızlı büyür ve iyi bakılırsa bol ürün verir; başarının anahtarı sıcaklık, düzenli su ve bir tırmanma desteğidir. Desteği dikimle birlikte kurun ki sülükler hemen tutunacak bir yer bulsun: bahçede kamış çadır, dikine file ya da tel çit, balkonda kafes iş görür. Gövdeyi başlangıçta desteğe elle bağlayın. Yerde yayılmaya bırakacaksanız toprağı bir örtüyle kapatmak meyvelerin temiz kalmasını ve çürümemesini sağlar. Fideyi dikerken kök topunu bozmayın; NC State Extension kazık kökün zedelenmemesi gerektiğini vurgular.

Salatalığın kökleri toprağın üst 30–50 cm'sinde yayılır, bu yüzden az su ama sık su ister. Toprak yüzeyi kurumaya başladığında sulayın. Yeterli ve düzenli sulanmayan bitkinin meyveleri acılaşır. Suyu bitkinin dibine verin, yaprakları ıslatmayın; ıslak yaprak külleme ve mildiyö gibi mantar hastalıklarını kolaylaştırır. Sabah sulaması en iyisidir, mümkünse yağmur suyu kullanın. Bitkinin yanına gömdüğünüz bir saksıya su dökmek, suyun gövde dibinde birikmeden köklere gitmesini sağlar. Saksıdaki salatalık sıcak günlerde her gün kontrol ister.

Salatalık tam güneşte en iyi gelişir; günde en az altı saat doğrudan güneş alan bir yer seçin. Dikine tırmandırılan bitkiler havayı ve ışığı daha iyi alır, ama NC State Extension bu bitkilerin daha kolay su kaybettiğini belirtir; onları daha sık kontrol edin. Serada yaz güneşi sıcaklığı zarar verecek düzeye çıkarabilir, gölgelik kullanın. Fideleri çimlenir çimlenmez aydınlık bir yere alın.

Salatalık toprak konusunda seçicidir. Drenajı iyi, tuz düzeyi düşük, organik maddece zengin kumlu-tınlı ya da tınlı-kumlu toprakları sever; ağır topraklarda çiçeklenme gecikir, köklerde çürüme ve kök hastalıkları çıkar. Uygun pH 5,5–6,7 arasıdır. Erken ürün için kumlu, bol ürün için tınlı topraklar tercih edilir. Dikimden önce iyi yanmış ahır gübresi ya da kompost karıştırın. Saksıda en az 30 cm genişlik ve derinlikte bir kap kullanın, her saksıya tek bitki dikin.

Serada hava neminin %60–80 arasında tutulması önerilir. Sıcak havada sera zeminini ıslatmak nemi artırır, meyvelerin düzgün gelişmesine yardım eder ve kırmızı örümceği caydırır. Kuru ve sıcak koşullarda kırmızı örümcek ve külleme bitkiyi zayıflatabilir. Açıkta ise havadaki nemden çok yaprak ıslaklığına dikkat edin: sulamayı sabah yapın ve suyu yapraklara değil toprağa verin ki yapraklar gün içinde kuru kalsın.

Salatalık ılık iklim sebzesidir, hem soğuktan hem aşırı sıcaktan hoşlanmaz. Yetiştirme döneminde gece 18–20 °C, gündüz 26–30 °C en uygun değerlerdir. Tohumun çimlenmesi için toprak sıcaklığının 11–18 °C'ye ulaşması gerekir; RHS fideyi sıcaklık düzenli olarak 12 °C'nin üstüne çıkınca dikmeyi önerir. −1, −2 °C'de bitki zarar görür. Çok yüksek sıcaklıkta su kaybı ve mantar hastalıkları artar, gelişme yavaşlar. Serada 18–25 °C ideal sayılır.

Bahçede, dikimden önce gübrelenmiş toprakta yetişen salatalık genellikle ek gübre istemez; toprak çok fakirse besleme yapılır. İlk gelişme döneminde gübre ihtiyacı azdır, meyveler hasat edilmeye başlayınca artar. Saksıdaki bitkiye 10–14 günde bir genel bir sıvı gübre verin, çiçeklenme başlayınca potasyumca zengin sıvı gübreye geçin. Tarlada kimyasal gübrenin türünü ve miktarını toprak analizine göre belirlemek en doğrusudur.

Salatalığı sınırlamak, enerjisini yaprağa değil meyveye vermesini sağlar. Açıkta yetişen bitkinin büyüme ucunu yedi yaprak oluşunca koparın; böylece yan sürgün verir. Çiçek taşımayan yan sürgünlerin ucunu da yedinci yaprakta alın. Serada ana gövde çatıya ulaşınca ucu alınır, yan sürgünler dişi çiçeğin iki yaprak ötesinden kesilir. Bitki 25–30 cm boya ulaşana kadar bu yüksekliğe kadar olan meyve ve koltukları temizlemek bitkiyi güçlendirir. Görevini bitirmiş yaşlı ve hastalıklı alt yaprakları temizleyin.

Salatalık tohumla çoğaltılır. Tohumu nisan–mayısta küçük saksılara ya da viyole, yan yatırarak 1–2 cm derine ekin ve yaklaşık 21 °C'de tutun. Ekimden 20–25 gün sonra 4–5 gerçek yapraklı fideler elde edilir. Son dondan sonra tohumu doğrudan yerine de ekebilirsiniz: her noktaya iki üç tohum atıp çıkanlardan en güçlüsünü bırakın. Fideyi dikerken kök topunu dağıtmamaya dikkat edin.

Nisanda viyole tohum ekilir, fideler sıcak tutulur. Mayısta fideler ya da doğrudan ekilen tohumlar yerine alınır, destekler kurulur. Haziranda uç alma ve bağlama yapılır, saksıdakilere gübre başlar. Temmuz–eylül hasat dönemidir; meyveleri sararmadan, birkaç günde bir, tam verimde her gün toplayın. Sıcak ve kuru haftalarda kırmızı örümcek ve külleme için yaprakları izleyin. Eylülde hasat biterken bitki artıklarını bahçeden uzaklaştırın.