Fasulye Bakımı

Fasulyeyi güneşli, rüzgârdan korunan bir yere, toprak ısındıktan sonra tohumla doğrudan ekin. Bodur tipler 15 cm arayla, birbirine destek olacak şekilde çift sıra ya da blok halinde ekilir. Sırık tiplerin desteğini ekimden önce kurun; iki sıra kamışı üstten bağlayarak ya da dört beş kamışla çadır yaparak sağlam bir iskelet elde edersiniz. Bitki 10–15 cm boylanınca yabancı otları temizleyip toprağın kaymak tabakasını hafifçe kırın, ama çiçeklenme döneminde çapa yapmayın.

Fasulye sık ve ölçülü suyu sever, bol ve seyrek suyu sevmez. Toprağın üst 2–3 cm'si kuruduğunda kök bölgesini ıslatacak kadar su verin. En kritik dönem çiçeklenme ve bakla bağlamadır: bu dönemde toprak kuruyup tekrar ıslanırsa çiçekler ve genç baklalar dökülür. Saksıdaki fasulye yazın çok çabuk kurur, her gün toprağa bakın. Suyu yaprakların üstüne değil doğrudan toprağa verin; dipte kompost malç kullanmak toprağın kurumasını yavaşlatır.

Tam güneş ister; günde en az altı saat doğrudan güneş alan, sıcak ve rüzgârdan korunan bir yer seçin. Kuvvetli rüzgâr sırık fasulyeyi yatırır, kuru rüzgâr da çiçeklenme ve döllenmeyi bozar. Sırık fasulye dikey büyüdüğü için güneş alan bir duvar dibi, çit kenarı ya da balkon korkuluğu küçük alanda bol ürün almanın iyi bir yoludur. Bodur fasulye güneşli bir balkonda saksıda rahatça yetişir.

Derin, geçirgen, nemi tutan ve organik maddece zengin kumlu-tınlı toprak idealdir. Toprak pH'ı 5,5–6,7 arasında olduğunda en iyi ürün alınır; tuzlu ve alkali topraklara çok hassastır, pH 5,2'nin altına düştüğünde bitki bodurlaşır, yapraklar sararıp kıvrılır. Ekimden birkaç hafta önce iyi yanmış çiftlik gübresi ya da kompost karıştırın. Yüzeyde su göllenen, ağır ve havasız topraklar kök çürüklüğüne zemin hazırlar.

Fasulye aşırı kuru ve aşırı nemli havaya farklı tepkiler verir. Bakanlığın yemeklik baklagil kitabı, çiçeklenme döneminde hava oransal neminin yüzde 50'nin üzerinde olmasını ister; sıcak ve kuru havada çiçek tozu çimlenemez, çiçekler dökülür. Öte yandan çiçeklenme sırasında havanın fazla nemli olması içi boş bakla oluşumuna yol açar. Antraknoz gibi yaprak hastalıkları da yüksek nemde ve 20–25 °C'de hızla yayılır; hastalıklı bitkileri bahçeden uzaklaştırın.

Ilık iklim sebzesidir; gelişme için en uygun sıcaklık 18–25 °C'dir, 15 °C'nin altında büyüme yavaşlar. Tohum ancak en az 10 °C'ye ısınmış toprakta çimlenir. Dona hiç dayanmaz: sıfırın birkaç derece altı bitkiyi öldürür. Üst sınır 30 °C civarıdır; bu sıcaklığın üzerinde, özellikle kuru rüzgârlı günlerde döllenme aksar ve baklalar gelişmeden dökülür. Marmara'da Ekim'in ikinci yarısından itibaren erken don riski başladığı için hasadı bu tarihten önce bitirin.

Fasulye köklerindeki bakterilerle havanın azotunu bağladığı için bahçe toprağında çoğu zaman ek gübre istemez; ekimden önce karıştırılan yanmış çiftlik gübresi yeterlidir. Ticari gübre kullanacaksanız önce toprak analizi yaptırın ve gübreyi tohumun hemen yanına değil, birkaç santim uzağına verin. Saksıda yetişen fasulyede besin çabuk tükenir; çiçekler görününce iki haftada bir yüksek potasyumlu sıvı gübre verin.

Fasulye yalnız tohumla çoğaltılır. Tohumları 5 cm derine, bodur tiplerde 15 cm arayla, sırık tiplerde her sırığın dibine bir iki tane gelecek şekilde ekin; uygun sıcaklıkta 7–10 günde çimlenir. İçeride küçük saksılara ekip don riski geçince 8 cm boyundaki fideleri dışarı dikmek de mümkündür. Çiçekler kendi kendini döllediği için bir sonraki yıl için birkaç baklayı bitkide kurumaya bırakıp tohumlarını serin ve kuru bir yerde saklayabilirsiniz.

Fasulye çiçekleri beyaz, pembe, kırmızı ya da sarı tonlarında, küçük ve kelebek biçimindedir; kendi kendini döller. Bodur tipler ekimden sekiz on hafta sonra ürün vermeye başlar ve birkaç hafta verir, sırık tipler daha geç başlar ama sonbahara kadar üretir. Çiçeklenme için 18–20 °C ideal kabul edilir; serin hava da, 30 °C üstü kuru sıcak da çiçek dökümüne yol açar. Bu dönemde toprağı eşit nemde tutmak bakla bağlamayı belirler.

Şubat–Mart'ta ekim yerini derin sürüp yanmış gübre karıştırın ve sırık tipler için desteği hazırlayın. Nisan–Mayıs'ta toprak ısınınca tohumu ekin, birkaç hafta arayla yeni sıra ekerek hasadı uzatın. Mayıs–Haziran'da çapaları yapın, sırık tiplere herek verin. Temmuz–Eylül hasat dönemidir; baklaları birkaç günde bir toplayın ve sıcak dalgalarında sulamayı aksatmayın. Ekim'de son baklaları alın, bitkileri dipten kesip köklerini toprakta bırakın.