Maydanoz Bakımı

Maydanoz için üç şey belirleyicidir: sürekli hafif nemli toprak, günde birkaç saat güneş ve düzenli kesim. Bir kez yerleştikten sonra fazla ilgi istemez. Kuru havada sulayın, çevresindeki yabani otları temizleyin ve sararan alt yaprakları dipten kesin; bu hem bitkiyi toplu tutar hem de yeni yaprak çıkmasını teşvik eder. Maydanoz çapaya hassastır, bu yüzden otları çapa yerine elle çekin. İkinci yıl çiçek sapı çıkaran bitkinin yaprakları sertleşir ve lezzeti azalır; bu noktada bitkiyi sökün ya da tohum almak için birkaç tanesini bırakın.

Maydanoz sığ köklüdür ve toprağın eşit biçimde nemli kalmasını ister; Texas A&M'nin yetiştirme notu su stresinin yaprak gelişimini doğrudan düşürdüğünü belirtir. Toprağın yüzeyi kurumaya başladığında sulayın, ama saksıyı sürekli ıslak ve havasız bırakmayın. Saksıdaki bitki yazın bahçedekinden çok daha çabuk kurur; sıcak dalgalarda saksıyı gölgeye çekmek su ihtiyacını azaltır. Tohum ekildikten sonraki haftalarda toprak yüzeyinin kurumaması çimlenme için şarttır; tohumlar yerinden oynamasın diye yavaşça sulayın.

Maydanoz tam güneşte de yarı gölgede de yetişir; günde 4–6 saat doğrudan güneş yeterlidir. Serin iklimi sevdiği için Marmara'da temmuz ve ağustosun öğleden sonra güneşi yaprakları soldurabilir; bu aylarda doğu cepheli bir balkon ya da öğleden sonra gölge düşen bir tarh uygundur. İçeride de yetiştirilebilir: RHS, bitkinin iyi aydınlanan, güneş alan bir mutfak penceresinin önünde tutulmasını önerir.

Derin, besin maddesince zengin ve nemi tutan topraklarda en iyi sonucu verir; hafif bünyeli, kumlu topraklarda gelişimi zayıf kalabilir. Dr. İbrahim Sönmez'in notlarına göre pH 5,0 ile 8,0 arasında iyi gelişir; UF/IFAS en uygun aralığı 5,5–6,7 olarak verir. Ekimden önce toprağı iyice kabartın, taşları ayıklayın ve tırmıkla ince bir yüzey hazırlayın. Çok çabuk kuruyan toprağa iyi yanmış kompost karıştırın. Saksıda en az 25 cm genişlik ve derinlikte bir kap ile torf içermeyen çok amaçlı kompost kullanın.

Maydanoz serin iklim sebzesidir. Texas A&M'ye göre 7–29 °C arasında iyi gelişir; sera denemelerinde en hızlı büyüme 22 °C civarında görülmüş, daha yüksek ortalama sıcaklıkta yaprak kütlesi azalmıştır. Tohumun çimlenmesi için en uygun sıcaklık 20 °C'dir. Bir iki ay boyunca 7 °C'nin altında kalan bitki, hava ısındığında erken çiçeğe kalkabilir. Dışarıda kışın geriler; saksıdaki bitkiyi don gecelerinden önce aydınlık ve serin bir yere almak hasadı uzatır.

Bahçede, ekimden önce toprağa karıştırılan iyi yanmış ahır gübresi ya da kompost çoğu zaman yeterlidir; RHS toprakta yetişen maydanozun ek gübre istemediğini belirtir. Saksıda besin daha çabuk tükenir: büyüme döneminde birkaç haftada bir organik kökenli, dengeli sıvı gübre verin. NC State Extension, dışarıdaki maydanozun sezonda iki kez, içeride yetişenin daha sık gübrelenmesini önerir. Büyük alanda yetiştiriciliğe başlamadan önce toprak analizi yaptırın.

Maydanoz yalnız tohumla çoğaltılır. Dışarıda tohumu 1 cm derinliğe, sıralar arasında 20–30 cm bırakarak ekin; çıkan fideleri 15–30 cm aralıkla seyreltin, seyreltilen fideler salataya katılabilir. Birkaç haftada bir küçük partiler halinde ekmek hasadı uzatır. İçeride erken başlamak isterseniz tohumu viyollere ekin ve fideler 10–15 cm olunca yerine taşıyın; kazık kök zedelenmesin diye kök topunu dağıtmadan dikin. İkinci yıl çiçeğe kalan bitkilerden tohum toplayabilirsiniz.

Maydanoz ilk yıl çiçek açmaz. İkinci yıl, iklim ve bakıma bağlı olarak mayıs–ağustos arasında 30–100 cm boyunda çiçek sapları çıkarır; şemsiye biçimli küçük çiçekler beyaz, yeşilimsi ya da sarı renktedir ve kelebekleri çeker. Çiçeklenmeye geçen bitkinin yaprakları sertleşir ve lezzeti azalır, bu yüzden yaprak için yetiştiriyorsanız bitkiyi ikinci yıl yenileyin. Tohum toplamak isterseniz birkaç bitkiyi bırakın; tohumlar temmuz–eylül arasında olgunlaşır.

Mart–mayıs ana ekim dönemidir; bu sırada toprak yüzeyini kurutmayın. Mayıs–haziranda ilk kesimler başlar. Temmuz ve ağustosta saksıları öğleden sonra gölgeye çekin, kontrolü sıklaştırın ve yaprak altlarında yaprak biti ile kırmızı örümceğe bakın. Eylülde kış hasadı için yeni ekim yapabilirsiniz; bu ekimler 60–70 gün sonra, kasım–aralıkta kesime gelir. Kışın dışarıdaki bitki yavaşlar; saksıdakileri aydınlık, serin ve dondan korunaklı bir yere alın.