İçeriğe geç
Filizim
Sık, ince dallı yeşil kekik bitkisi
Fotoğraf: rawpixel · CC0 1.0 · künye

Kekik Bakımı

Thymus vulgaris

Diğer adları: Bahçe kekiği

Son kontrol: Eylül 2026Nasıl hazırlıyoruz?

Bahçe kekiği tam güneşte, süzek ve kireçli toprakta, az suyla kolayca yetişir; yapraklar en kokulu hâline çiçeklenmeden hemen önce ulaşır, bu yüzden hasadı o zaman yapın.

  • Işık

    Direkt güneş

    Tam güneş; günde en az 6 saat doğrudan güneş. İçeride en güneşli pencere önünde tutun.

  • Sulama kontrolü

    Yazın ~6–9 günde bir kontrol

    Kışın ~12–18 günde bir

  • Nem

    En az %40

  • Sıcaklık

    13–21 °C

    En düşük -15 °C

  • Zorluk

    Kolay

  • Evcil hayvan

    Evcil hayvanlar için toksik değil

Bahçeme Ekle

Bahçem'e ekleyin; Kekik için kontrol ve bakım zamanlarını biz hatırlatalım.

Bu ay bu bitki için ne yapılmalı?

Türkiye geneli · Eylül

  • Yapın: Toprağı ~6–9 günde bir kontrol edin; toprağın büyük kısmı kuruyunca sulayın.
  • Yapın: Çiçeklenme bitince solmuş çiçekli uçları kırpın.
  • Kaçının: Yerleşmiş bitkiye gübre vermeyin.

Genel Bakım

Bahçe kekiği yerini sevdiği sürece çok az bakım ister: tam güneş, hızla su süzen toprak ve az su. Toprağın yüzeyine serilen ince çakıl ya da mıcır hem yabancı otu bastırır hem de alt dalları ıslak topraktan uzak tutarak çürümeyi önler. Güçlü komşu bitkilerin ya da dökülen yaprakların kekiği örtmesine izin vermeyin. Düzenli hasat bitkiyi sık ve taze sürgünlü tutar; birkaç yılda bir yeni bitki yetiştirmek odunlaşmayı çözer.

  • Kurutmak için büyük hasadı çiçeklenme başlamadan hemen önce yapın.
  • Toprak yüzeyine ince çakıl sermek alt dalları çürümeden korur.
  • Etiketteki bilimsel adı kontrol edin; kekik adıyla farklı cinsler satılır.

Sulama

Bahçeye yerleşmiş kekik kurağa dayanıklıdır ve RHS'ye göre yeni dikildiği dönem ile sıcak, kuru havalarda saksıda yetiştiği durumlar dışında nadiren suya ihtiyaç duyar. Toprağın büyük kısmı kuruyunca sulayın. Penn State Extension, saksıdaki kekiğin sulamalar arasında biraz kurumasını önerir. Asıl tehlike fazla sudur: kökler özellikle kışın ıslak toprakta çürür. Saksı tabağında su bırakmayın.

Sulama kontrol kartı

Sabit gün yok; yazın ~6–9 günde bir toprağı kontrol edin, kışın ~12–18 günde bir toprağı kontrol edin. Toprağın büyük kısmı kuruyunca sulayın.

Toprağı şimdi kontrol edin: nasıl?

Işık

Tam güneş ister; günde en az altı saat doğrudan güneş alan bir yer seçin. Güneye ya da batıya bakan balkon, taşlık bahçe ve yol kenarları uygundur. İçeride yetiştirilecekse Missouri Botanik Bahçesi güneşli bir mutfak penceresini önerir. Penn State Extension, yeterli ışık almayan otların inceldiğini, yapraklarının küçüldüğünü ve kokularının zayıfladığını belirtir.

Toprak

Kuru, kumlu ya da taşlı ve çok iyi drene olan toprakta en iyi gelişir. RHS ve NC State Extension nötr ile alkali arası pH önerir; kireçli toprak kekiğe uygundur. Ağır ya da kışın ıslak kalan toprakta saksı ya da yükseltilmiş yatak kullanın. Saksı en az 15 cm genişliğinde ve 10 cm derinliğinde, bol drenaj delikli olmalı; toprak esaslı karışıma hacmin dörtte birine kadar kum ya da ince çakıl ekleyin.

Nem

Kekik kuru havayı ve iyi hava dolaşımını sever; nemli ve havasız ortamda kök ve gövde çürümesi riski artar. Penn State Extension, içeride yetiştirilen otlarda çok düşük nemin yaprakları kuruttuğunu, fazla nemin ise çürümeye ve mantar sorunlarına yol açtığını belirtir. Kaloriferli odada saksıları bir arada toplayın, havasız bir odada pencereyi aralayarak ya da bir vantilatörle hava akımı sağlayın.

Sıcaklık

Sıcağı ve güneşi seven bir bitkidir. RHS'nin H5 sınıfındadır; −10 ile −15 °C arası kışlara dayanır. Soğuktan çok ıslak kış toprağı zarar verir. Yağışlı bölgelerde bahçedeki bitkiyi kış yağmurundan koruyun, saksıları saçak altına alın. İçeride yetiştirirken Penn State Extension gündüz 18–21 °C, gece 13–16 °C sıcaklık önerir. Tohumlar 15–20 °C'de iyi çimlenir.

Budama

Bitkiyi sık tutmak için ilkbahar ortasından sonuna kadar ve çiçeklenmeden hemen sonra hafifçe kırpın. RHS yaşlı, yapraksız odunsu gövdeye inen sert budamanın riskli olduğunu, bu gövdelerin yeniden sürgün vermeyebileceğini belirtir. Illinois Extension ise birkaç yılda bir ilkbaharda sert kesimle yenilemeyi önerir; bunu deneyecekseniz yedek bitkiyi önceden çelikle hazırlayın. Düzenli hasat da budama işlevi görür.

Saksı Değiştirme

Kökler drenaj deliğinden çıkmaya başladığında saksıyı değiştirin. Penn State Extension en uygun zamanın ilkbahar başı olduğunu belirtir; bitki böylece büyüme döneminde yeni toprağa yerleşir. Yeni saksı eskisinden biraz büyük ve bol delikli olmalıdır. Kışı içeride geçirecek bir bahçe kekiğini Illinois Extension'ın önerdiği gibi sonbaharda saksıya alabilirsiniz; toprağı kuru tarafta tutun.

Çoğaltma

Tohumdan yetiştirmek mümkündür ama çimlenme düzensizdir ve bitkinin hasada gelmesi yaklaşık bir yıl sürer. Daha kolay yollar çelik, daldırma ve bölmedir. Penn State Extension ilkbahar sonunda genç sürgünlerden 10 cm'lik uç çelikleri alıp kuma dikmeyi önerir. RHS ilkbahar ya da sonbaharda alçak dalları toprağa sabitleyerek daldırmayı ve yerleşmiş bitkileri bölmeyi önerir. Daldırma, dalı ana bitkiden ayırmadan köklendirmektir.

Çiçeklenme

Bahçe kekiği Mayıs–Temmuz arasında sürgün uçlarında küçük lila, pembe ya da beyaz çiçekler açar. Çiçekler arılar ve diğer tozlayıcılar için değerli bir kaynaktır. Yaprakların uçucu yağı çiçeklenmeden hemen önce en yüksek düzeye ulaşır; bu yüzden kurutmak için büyük hasadı o dönemde yapın. Çiçeklenme bitince solmuş uçları hafifçe kırpın. Çiçekler de yenir ve salatalara yaprak gibi koku verir.

Mevsimsel Bakım

Kekik bakım takvimiTürkiye geneli
Kekik bakım takvimi, Türkiye geneli
OcaŞubMarNisMayHazTemAğuEylEkiKasAra
Ocak: ekimŞubat: ekim, dikim, budamaMart: ekim, dikim, budama, çiçeklenme, hasat, saksı değişimiNisan: ekim, dikim, budama, çiçeklenme, hasat, saksı değişimiMayıs: ekim, dikim, budama, çiçeklenme, hasatHaziran: ekim, dikim, budama, çiçeklenme, hasatTemmuz: dikim, budama, çiçeklenme, hasatAğustos: budama, çiçeklenme, hasatEylül (bu ay): budama, hasatEkim: bakım işi yokKasım: bakım işi yokAralık: bakım işi yok
  • Ekim
  • Dikim
  • Budama
  • Çiçeklenme
  • Hasat
  • Saksı değişimi

İlkbaharda tohum ekin, saksı değiştirin ve bitkiyi hafifçe kırpın; Nisan–Haziran arası dikim zamanıdır. Mayısta, çiçeklenme başlamadan önce kurutmak için büyük hasadı yapın. Yaz boyunca taze sürgün kesmeye devam edin ve çiçeklenme sonrası kırpın. Sonbaharda daldırma ve bölme yapabilirsiniz. Kışın toprağı kuru tutun, saksıları yağmur almayan bir yere çekin.

Yaygın Sorunlar

Zararlılar

  • Sümüklü böcek ve salyangoz: RHS'ye göre genç sürgünleri yiyebilir.
  • Biberiye böceği: Yaprakları kemirir; genellikle ciddi zarar vermez.
  • Adaçayı yaprak piresi: Yapraklarda soluk benekler bırakır.

Önce kültürel ve mekanik önlem alın: zararlıyı suyla yıkayın, yoğun bölümleri kesin, bitkiyi diğerlerinden ayırın.

Hastalıklar

  • Kök çürüklüğü: Özellikle kışın ıslak kalan, kötü drene toprakta görülür.

Sık Sorulan Sorular

Kekik ne zaman hasat edilir?
Kekik her dem yeşil olduğu için yıl boyu birkaç dal kesebilirsiniz, ama RHS en lezzetli sürgünlerin ilkbahar sonu ve yazın geldiğini belirtir. Kurutmak için büyük hasadı çiçeklenme başlamadan hemen önce, Marmara'da genellikle Mayısta yapın; yaprakların uçucu yağı bu dönemde en yüksektir. Çiyin kalktığı, öğleden önceki kuru bir saatte kesin. NC State Extension odunsu gövdeleri bırakıp yalnızca üstteki yeşil sürgünleri kesmeyi önerir.
Kekik ile İzmir kekiği aynı bitki mi?
Hayır. Bu sayfadaki bitki bahçe kekiği Thymus vulgaris'tir. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nce yayımlanan ders notlarına göre Türkiye'de uçucu yağında karvakrol ve timol bulunan pek çok tür kekik adıyla anılır; Thymus, Origanum, Satureja, Thymbra ve Coridothymus bu cinslerdir. İzmir kekiği Origanum onites'tir ve Türkiye'nin kekik ihracatında en büyük paya sahiptir. Zahter ise Thymbra spicata'dır.
Kekik kaç günde bir sulanır?
Sabit bir gün yoktur; yazın ~6–9 günde bir, kışın ~12–18 günde bir toprağı kontrol edin ve büyük kısmı kuruduysa sulayın. Bahçeye yerleşmiş kekik kurağa dayanıklıdır ve çoğu zaman yağmurla yetinir. Saksıdaki bitki sıcak ve kuru havada daha çabuk kurur. Kışın toprağı kuruya yakın tutun; ıslak toprak kökleri çürütür. Bahçem'e eklediğinizde kontrol zamanını sizin cevaplarınıza göre ayarlarız.
Kekik kedilere ve köpeklere zararlı mı?
ASPCA bahçe kekiğini, Thymus vulgaris'i, kedi, köpek ve atlar için toksik olmayan bitkiler arasında sayar. Ancak Türkiye'de kekik adıyla satılan bitki bir Origanum türü olabilir. ASPCA, Yunan kekiği de denen Origanum vulgare subsp. hirtum'u kedi ve köpeklerde hafif kusma ve ishale yol açabilen toksik bitkiler arasında gösterir. Bitkinizin bilimsel adını etiketten kontrol edin. Evcil hayvanınızda kusma ya da ishal görürseniz veterinerinize başvurun.
Kekik neden kurur ya da odunlaşır?
Kurumanın en sık nedeni ıslak topraktır; özellikle kışın drenajı kötü toprakta kökler çürür ve bitki kahverengileşir. Toprağı süzek hâle getirin, saksıyı yağmurdan koruyun. Odunlaşma ise yaşla gelen doğal bir süreçtir: birkaç yıl sonra gövdeler kalınlaşır, bitki dağılır ve yaprak azalır. Düzenli hasat ve hafif budama bunu geciktirir. Yaşlı bitkiyi yeniden gençleştirmek yerine çelik ya da daldırmayla yeni bitki yetiştirmek daha iyi sonuç verir.
Kekik nasıl çoğaltılır?
En kolay yollar çelik, daldırma ve bölmedir. Penn State Extension ilkbahar sonunda genç sürgünlerden 10 cm'lik uç çelikleri alıp kuma dikmeyi ve nemli tutmayı önerir. RHS ilkbahar ya da sonbaharda alçak dalları toprağa sabitleyerek köklendirmeyi önerir; bu çoğu zaman kendiliğinden olur, bitkinin kenarındaki köklenmiş dalları ayırıp saksıya alabilirsiniz. Tohum da ekilebilir, ancak çimlenme düzensizdir ve hasat için yaklaşık bir yıl beklemek gerekir.
Kekik saksıda ya da evde yetişir mi?
Evet. RHS tek bir kekik için en az 15 cm genişliğinde ve 10 cm derinliğinde, bol delikli bir saksı önerir; toprağa hacmin dörtte birine kadar kum ya da ince çakıl ekleyin. Missouri Botanik Bahçesi kekiğin güneşli bir mutfak penceresinde de yetişebileceğini belirtir. İçeride Penn State Extension günde altı saat doğrudan güneş ile gündüz 18–21 °C, gece 13–16 °C sıcaklık önerir. Toprağı sulamalar arasında biraz kurutun.

Kekik hakkında

Bu kayıt, bahçe kekiği olarak da bilinen Thymus vulgaris'i anlatır. Güneybatı Avrupa ve güneydoğu İtalya kökenli, nane familyasından (Lamiaceae) odunsu tabanlı, her dem yeşil küçük bir çalıdır. İnce, dört köşeli ve tüylü gövdeleri üzerinde kenarları aşağı kıvrık, gri-yeşil, çok kokulu yapraklar taşır. 15–30 cm yüksekliğinde bir öbek oluşturur ve Mayıs–Temmuz arasında sürgün uçlarında küçük lila ya da beyaz çiçekler açar; bu çiçekler arıları çeker.

Türkiye'de kekik adı tek bir bitkiyi anlatmaz. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden Doç. Dr. Çiğdem Sönmez ve Prof. Dr. Emine Bayram'ın Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nce yayımlanan ders notlarına göre, uçucu yağında karvakrol ve timol bulunan pek çok tür kekik olarak kabul edilir; Thymus, Origanum, Satureja, Thymbra ve Coridothymus cinsleri bu gruptadır. İhracatta en büyük payı Origanum onites, yani İzmir kekiği alır. Kara kekik ya da zahter olarak bilinen Thymbra spicata ve İstanbul kekiği denen Origanum vulgare alt türü de aynı adla satılır. Fidelikte kekik etiketiyle aldığınız bitki bu nedenle farklı bir cinsten olabilir; bilimsel adı etikette kontrol edin.

Bahçe kekiği tam güneş, iyi drene ve nötr ile alkali arası toprak ister; kurağa dayanıklıdır. En sık hata fazla sudur: özellikle kışın ıslak kalan toprakta kökler çürür ve bitki kısa sürede kaybedilir. İkinci sorun yaşlanmadır. Birkaç yıl sonra gövdeler odunlaşır, bitki dağılır ve yaprak azalır; bu noktada çelik ya da daldırmayla yeni bitki yetiştirmek en kolay yoldur. Düzenli hasat bitkiyi sık tutar.

ASPCA Thymus vulgaris'i kedi, köpek ve atlar için toksik olmayan bitkiler arasında sayar. Aynı kaynak Yunan kekiği olarak da bilinen Origanum vulgare subsp. hirtum'u ise kedi ve köpeklerde hafif kusma ve ishale yol açabilen toksik bitkiler arasında gösterir.

Kaynaklar (11)