Nane Bakımı

Nanenin bakımı üç işe dayanır: toprağı nemli tutmak, yayılmasını sınırlamak ve sık kesmek. Genç yaprakları düzenli toplamak bitkiyi toplu ve gür tutar; RHS'ye göre ne kadar çok keserseniz o kadar çok sürgün verir. Saksıdaki nane birkaç yılda bir kök bölünüp yenilenmezse ortası yaşlanır ve verimi düşer. Kışın toprak üstü kısmı kurur; bu doğaldır, kök canlı kalır ve ilkbaharda yeniden sürer. Bahçede yetiştiriyorsanız kabın dışına taşan sürgünleri kök salmadan kesin.

Nane nemli toprağı sever; NC State Extension kuru topraklarda iyi gelişmediğini belirtir. Toprak yüzeyi kurumaya başladığında bol su verin ve saksının altından suyun çıktığını görün. Saksıdaki bitki bahçedekinden çok daha çabuk kurur, yazın kontrolü sıklaştırın; sıcak dalgalarda saksıyı daha gölge bir köşeye almak su ihtiyacını azaltır. Öte yandan sürekli ıslak toprak kök ve yaprak hastalıklarını artırır. Mümkünse yaprakları ıslatmadan dipten sulayın; Utah State University damla sulamayı ve yaprakların geceyi ıslak geçirmemesini önerir.

Nane tam güneşte de yarı gölgede de yetişir. Maryland Üniversitesi yayım servisi en verimli hâlinin tam güneşte olduğunu, ama gölgeye de uyum sağladığını belirtir. Güneye bakan, öğleden sonra kavurucu güneş alan bir balkonda saksı toprağı çok çabuk kurur; doğu ya da batı cephesi hem büyüme hem de su düzeni için daha rahattır. Alacalı yapraklı nanelerde tam güneş yaprak kenarlarını yakabilir.

Nane pratik olarak her toprakta yetişir, yeter ki toprak nemini korusun. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın tıbbi nane raporu pH 4,5–8,3 arasındaki topraklarda yetişebildiğini, Yalova'daki enstitünün broşürü ise en iyi sonucu kumlu-tınlı, organik maddece zengin, iyi drene olan topraklarda verdiğini belirtir. Çamurlu, su tutan topraklar uygun değildir. Saksıda çok amaçlı ya da toprak bazlı bir kompost kullanın ve drenaj deliği olan, 30–40 cm çapında bir kap seçin.

Nane soğuğa çok dayanıklıdır; Utah State University yaklaşık −29 °C'ye kadar dayandığını belirtir. Kışın toprak üstü kısmı kurur, kök toprağın altında canlı kalır. Sıcak ve nemli havaya da dayanıklıdır. Sera denemelerinde bahçe nanesinin en fazla yaprak kütlesi yaklaşık 28–30 °C ortalama sıcaklıkta elde edilmiştir. Kışın da taze nane isterseniz saksıyı sonbaharda güneşli bir pencere önüne alın.

Nane fazla gübre istemez. Utah State University, ilkbaharda büyüme başlarken toprağa karıştırılan tek bir yavaş çözünen, dengeli gübrenin yeterli olduğunu; fazla gübre ve fazla suyun pas hastalığını artırıp uçucu yağ miktarını düşürdüğünü belirtir. Bahçede dikimden önce toprağa iyi yanmış ahır gübresi karıştırmak da işe yarar. Sık kesilen ve saksıda yıllardır aynı toprakta duran bitkide büyüme zayıflarsa gübreyi artırmak yerine önce kök bölüp taze toprağa dikin.

Nanede budama hasatla iç içedir. Genç sürgün uçlarını düzenli kesmek bitkiyi dallandırır. Kurutmalık yaprak için en iyi zaman çiçeklenmenin hemen başıdır; bu dönemde gövdeleri topraktan birkaç santim yukarıdan biçin. RHS, çiçeklenme bittiğinde bitkinin tamamını dipten yaklaşık 5 cm kalacak şekilde kesmeyi önerir; birkaç hafta içinde taze, yumuşak yapraklar çıkar. Kurumuş eski gövdeleri geç sonbahardan ilkbahara, yeni sürgünler çıkmadan önce temizleyin.

Nane saksıyı hızla kökle doldurur. RHS, saksıdaki nanenin birkaç yılda bir, kabın büyüklüğüne göre yenilenmesini önerir: ya daha büyük bir saksıya alın ya da kök kümesini bölüp bir parçasını taze toprakla aynı saksıya geri dikin. En uygun zaman ilkbahar ya da sonbahardır. Saksıyı ters çevirip kökleri çıkarın, ortadaki yaşlı ve kurumuş kısmı atın, dış taraftaki genç ve sağlıklı parçaları kullanın.

Nane çok kolay çoğalır ve tohuma gerek yoktur. Kök kümesini ilkbaharda ya da sonbaharda bıçak veya belle parçalara bölüp ayrı saksılara dikebilirsiniz. Yeni sürgünlerden alınan çelikler bir bardak suda kısa sürede kök salar, sonra saksıya aktarılır. Rizom parçaları da nemli toprağa yatırılıp üstü örtülünce yeni bitki verir. Tohumla çoğaltma pek uygulanmaz; naneler kolay melezlendiği için tohumdan çıkan bitkiler anaç bitkiden farklı koku ve görünümde olabilir.

Bahçe nanesi yaz sonu ile sonbahar başında, gövde uçlarında 2,5–15 cm uzunluğunda sık başaklar halinde küçük beyaz ya da pembe çiçekler açar; NC State Extension bu dönemi temmuz–ekim olarak verir. Çiçekler arıları ve kelebekleri çeker. Çiçeklenen bitkinin yaprak üretimi yavaşlar; yaprak için yetiştiriyorsanız çiçek başaklarını çıktıkça kesin ya da çiçeklenme bitince bitkiyi dipten kesin.

İlkbaharda kurumuş eski gövdeleri temizleyin, gerekiyorsa kök bölün ve bir kez dengeli gübre verin. Mayıstan itibaren sürgün uçlarını düzenli kesin. Yaz boyunca saksı toprağını sık kontrol edin, yaprak altlarında kırmızı örümcek ve pas kabarcıklarına bakın. Çiçeklenme bittiğinde bitkiyi dipten kesin. Sonbahar yeni dikim ve kök bölme için uygundur; kışın taze nane isterseniz saksıyı güneşli bir pencere önüne alın.