Nar Ağacı Bakımı

Nar bakımı kolay bir meyve bitkisidir; asıl iş dipten sürekli çıkan sürgünleri kontrol altında tutmak ve suyu düzenli vermektir. Tek gövdeli ağaç istiyorsanız en güçlü sürgünü seçin, birkaç gövdeli bir çalı istiyorsanız 3–4 gövde bırakın; diğer dip sürgünlerini çıktıkça dipten koparın. Meyve yüklü dallar yere değerse meyve çürür, dal kırılabilir; böyle dalları destekleyin ya da uçlarını alın. Yere düşen meyveleri düzenli toplayın.

Nar sıcak ve kuru havayı, ama nemli ve serin toprağı sever. Gözlerin sürdüğü Şubat–Mart'tan meyvelerin olgunlaştığı Eylül–Ekim'e kadar toprakta sürekli nem olmalıdır; özellikle göz sürmesi, çiçek tomurcuklarının görünmesi ve meyve tutumu dönemlerinde toprağı kurutmayın. Her seferinde benzer miktarda su verin: eksik, aşırı ya da düzensiz sulama meyve kabuğunu çatlatır. Hasattan 10–15 gün önce sulamayı kesin. Damla sulama nar için en uygun yöntemdir. Saksıdaki narı kışın az sulayın.

Nar tam güneşte en çok meyveyi verir; günde en az 6 saat doğrudan güneş alan bir yer seçin. Yarı gölgeye dayanır ve çiçek açar, ama meyve azalır. Sıraları kuzey-güney doğrultusunda dikmek ışıklanmayı ve havalanmayı iyileştirir. Olgunlaşan meyvelerde kabuk güneş yanığı çatlamayı kolaylaştırır; öğle güneşine açık kalan meyveleri yapraklarla gölgelenecek şekilde bırakın.

Nar pek çok meyve ağacından daha geniş bir toprak yelpazesine uyum sağlar: silisli, çakıllı, kumlu, kireçli, killi ve ağır killi topraklarda yetişebilir, tuzluluğa orta derecede dayanır ve aşırı toprak nemine bile bir süre tahammül eder. En iyi gelişme derin, geçirgen, organik maddece zengin tınlı topraklarda olur. Kumlu toprakta verim, ağır killi toprakta meyve rengi düşük kalabilir. Saksıda süzek, toprak esaslı bir karışım kullanın.

Nar kurak bir yazı sever. Yaz yağmurları meyve kalitesini bozar, olgunluğa yakın yağmurlar kabuk çatlamasına yol açar. Meyve olgunlaşırken havanın kuru olması kaliteli meyve için önemlidir. Nemli ve yağışlı bölgelerde yaprak ve meyve lekeleri artar ve nar düzenli meyve vermeyebilir. Soğuk bölgede saksıdaki narı kışın içeri alıyorsanız kaloriferin hemen yanına koymayın.

Nar kışın −10 °C'ye kadar dayanır; −15 °C ve altında dallar, −20 °C civarında bitki zarar görür. Hicaznar'ın yoğun yetiştirildiği Adana'da meyve gelişimi boyunca (Haziran–Ekim) aylık ortalama sıcaklık 22–29 °C arasındadır; meyve olgunlaştırmak için bu tür uzun ve sıcak bir yaz gerekir. Gece ile gündüz arasındaki büyük sıcaklık farkı meyve çatlamasını artırır. Geç çiçek açtığı için ilkbahar geç donlarından zarar görmez, ama geç olgunlaşan çeşitlerde meyveleri sonbaharın ilk donlarından önce toplayın.

Gübreleme toprak ve yaprak analizine göre yapılmalıdır. İyi yanmış çiftlik gübresini sonbahar ya da kış aylarında kök bölgesinin tamamına yayıp çapayla karıştırın; bakla, fiğ gibi bitkilerle yeşil gübreleme de yararlıdır. Azotlu gübreyi ikiye bölün: büyük kısmını Mart'ta, kalanını Haziran–Temmuz'da verin ve gübreden sonra sulayın. Yaz sonunda azot vermeyin; aşırı azot meyve çatlamasını artırır. Fosforlu gübreler kışın taç izdüşümüne gömülür. Saksıdaki nara büyüme döneminde ayda bir dengeli sıvı gübre verin.

İlk 2–3 yılda şekil budaması yapılır: dipten çıkan kuvvetli 3–4 sürgün ana gövde olarak seçilir ve alçak bir taç kurulur. Verim çağında nar yaprak dökümünden erken ilkbaharda gözler sürmeden önceki döneme kadar budanabilir; kışı soğuk geçen yerlerde erken budama önerilmez, bu yüzden Marmara'da Şubat–Mart'ı bekleyin. Dip sürgünlerini ve taç içindeki obur (dikine, hızlı büyüyen) dalları dipten kesin; zayıf, kuru, hastalıklı ve yere değen dalları temizleyin. Çiçekler bir ve iki yaşlı dallarda oluştuğu için sert budamadan kaçının.

Nar en kolay odun çeliğiyle çoğaltılır. Kışın bir önceki yılın sürgünlerinden ya da dip sürgünlerinden 20–25 cm uzunluğunda, kalem kalınlığında çelikler kesin ve 5–7 cm'lik kısımları toprak üstünde kalacak şekilde dikin; köklenme oranı yüksektir. Daldırma ve kökleriyle ayrılan dip sürgünleri de kullanılabilir. Tohumlar kolay çimlenir ama çıkan bitki ana ağaca benzemez.

Nar Akdeniz'de Nisan'da, İç Anadolu gibi serin yerlerde Mayıs'ta çiçeklenmeye başlar ve çiçeklenme Haziran'a kadar sürer. Çiçekler turuncu-kırmızı, buruşuk taç yapraklıdır. Ağaçta iki tip çiçek bulunur: meyve bağlayan dişi çiçekler ve dişi organı gelişmemiş, meyve vermeyen erkek çiçekler; erkek çiçeklerin dökülmesi normaldir. Nar kendine verimlidir, tek ağaç meyve verir. Genç ağaçlarda ilk 3–5 yıl yoğun meyve dökümü görülebilir; aşırı gübre ve su bunu artırır.

Şubat–Mart: budama, dip sürgünü temizliği, azotun ilk kısmı, fidan dikimi. İlkbahar–yaz: göz sürmesinden itibaren toprağı nemli tutun, yeni dip sürgünlerini taze iken koparın, Haziran–Temmuz'da azotun ikinci kısmını verin. Eylül–Kasım: hasattan 10–15 gün önce sulamayı kesin, meyveleri makasla birkaç seferde toplayın. Kış: çiftlik gübresi ve fosfor verin, odun çeliği alın; soğuk yerlerde saksıyı donsuz bir yere taşıyın.