Kiraz Ağacı Bakımı

Kiraz ağacının bakımı hasat takvimine göre döner: ilkbaharda çiçeği dondan, yaz başında olgunlaşan meyveyi yağmur ve kuşlardan korumak, hasattan hemen sonra da budamak. RHS, meyve renk almaya başlamadan ağacın ağla örtülmesini, ağın gergin ve sağlam bağlanmasını önerir ki kuşlar takılmasın. Çimenlik alana dikilen ağacın çevresinde en az 1 metrelik bir çember açın. Eğirdir enstitüsü hasatta ağaçta hiç meyve bırakılmamasını, yere dökülen kurtlu meyvelerin toplanmasını önerir; kiraz sineği bu meyvelerle çoğalır.

MEB'in kiraz modülüne göre kiraz, yaprak alanı geniş olduğu için suyu çok kullanır ve kuru toprak ile kuru havadan hoşlanmaz; ancak topraktaki aşırı suyu da sevmez. Toprak ne kupkuru kalmalı ne çamurlaşmalıdır. Kritik dönem çekirdeğin sertleşmeye başladığı dönemdir: bu sırada susuz kalan ağaç meyvesini sonradan sulansa da büyütemez. Meyvenin renk almaya başladığı dönemden hasada 4–5 gün kalana kadar toprağı hafifçe nemli tutun. RHS, olgunlaşma sırasında aşırı sulamanın meyveyi çatlattığını hatırlatır. Yerleşmiş bahçe ağacı çoğu yıl sulama istemez; genç ve saksıdaki ağaç düzenli su ister.

Tatlı kiraz tam güneş ister; NC State Extension yalnızca tam güneşi uygun görür. RHS en tatlı meyveler için güneşli bir yer, duvar dibinde yetiştirilecekse güneye ya da güneybatıya bakan bir duvar önerir. Rüzgârdan korunaklı bir yer hem tozlayıcı böceklerin çiçeğe ulaşmasını kolaylaştırır hem de çiçeği korur. Soğuk havanın biriktiği çukurlar, dar vadi tabanları ve hâkim rüzgârı doğrudan alan yerler kiraz için uygun değildir.

MEB'e göre kiraz için en uygun toprak iyi drene olan, derin, havalanabilen, yazın düzenli sulanabilen, pH'sı 6–7 arasında ve organik maddesi %2'nin üzerinde olan topraktır; RHS pH 6,5–6,7'yi ideal bulur. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın çiftçi kitabı yüksek kireçli, kumlu ve kıraç topraklarda kiraz bahçesi kurulmamasını önerir. Eğirdir enstitüsü kiraz köklerinin aşırı nemli topraklara çok hassas olduğunu, drenajı zayıf toprakta kök çürüklüğüyle ağaç ölümlerinin arttığını belirtir. Saksıda RHS toprak esaslı bir harç ya da grit karıştırılmış çok amaçlı harç önerir.

Kirazda yağış ve nemin zamanlaması, miktarından daha önemlidir. MEB'e göre çiçeklenme sırasında yağan yağmur döllenmeyi güçleştirir, olgunlaşma sırasında yağan yağmur ise meyveleri çatlatarak pazar değerini düşürür. Çiçeklenmede hava 12 °C'nin altındaysa arılar çalışmaz ve meyve tutumu azalır. Eğirdir enstitüsü kanadı noktalı sirke sineğinin yüksek nemli ve ılıman koşullarda arttığını belirtir. Bu yüzden bahçe, havanın dolaştığı eğimli ve açık yerlere kurulur.

Kiraz serin yazları sever; MEB 35 °C'nin üzerindeki sıcaklıkların kirazı olumsuz etkilediğini belirtir. Çiçeklenmede 12 °C'nin altındaki havada arılar çalışmaz. Dinlenmedeki ağaç −20/−26 °C'ye dayanır, ama kışın sık sık −20 °C ve altına düşen yerlerde yetiştirilmesi önerilmez. Çiçek tomurcukları −2,4 °C'ye, açmış çiçekler −2 °C'ye, küçük meyveler −1,1 °C'ye dayanır. Çoğu çeşit düzenli çiçek için kışın 7,2 °C'nin altında 1100–1700 saat soğuklama ister. Eğirdir enstitüsü, tomurcuk oluşurken yüksek yaz sıcaklarının ikiz meyveye yol açtığını yazar.

Eğirdir enstitüsü azotlu gübrelemeye erken ilkbaharda, çiçek tomurcukları kabarmadan başlanmasını, fosfor ve potasyumun da azotla birlikte verilmesini önerir; kumlu topraklarda gübre bölünerek verilir. Fazla potasyum kalsiyum ve magnezyum alımını azaltır. Hasattan yaprak dökümüne kadar olan dönemde ağaç bir sonraki yılın meyve gözlerini beslediği için hasat sonrası beslemeye de dikkat edilmelidir. RHS, malçlanan toprakta ek gübreye çoğu zaman gerek olmadığını, saksıdaki ağaca Nisan–Ağustos arasında iki haftada bir potasyumu yüksek sıvı gübre verilmesini önerir. Miktarı toprak analizine göre belirleyin.

RHS, kirazın her yıl, hasat biter bitmez, genellikle Temmuz sonu ya da Ağustos'ta budanmasını önerir; bu dönemde gümüş yaprak ve bakteriyel kanser hastalıklarının bulaşma riski düşüktür. Genç ağaçların biçim budaması erken ilkbaharda yapılabilir. Budamayı kuru bir günde, ardından en az iki gün kuru hava beklenirken yapın. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın kiraz-vişne çiftçi kitabı genç ağaçların hafif, yaşlıların biraz daha sert budanmasını, bakteriyel kanserli dalların hasattan sonra Temmuz–Ağustos'ta sağlam kısmın 25–30 cm altından kesilmesini ve aletlerin dezenfekte edilmesini önerir.

Kiraz aşı ya da göz aşısıyla anaç üzerine çoğaltılır. RHS, tohumdan ya da çelikten yetiştirilen kirazın anaca aşılı ağaçtan çok daha büyük bir ağaca dönüştüğünü ve geç meyveye yattığını, market meyvesinin çekirdeğinin de hastalık riski taşıdığını belirtir. Ağacın boyunu anaç belirler: RHS'ye göre yarı bodur Gisela 5 anacına aşılı ağaç 3–4 metrede kalır ve saksıya da uygundur, Colt anacında 6–8 metreye çıkar. Evde çoğaltmak yerine anacı belirtilmiş sertifikalı bir fidan almak daha kolaydır.

Kiraz ilkbaharda, yapraklarla birlikte beyaz, beş taç yapraklı çiçekler açar. Eğirdir enstitüsüne göre çiçeklenmeden hasada kadar geçen süre yalnızca 2–2,5 aydır. Birçok tatlı kiraz çeşidi kendi çiçek tozuyla meyve bağlayamaz ve aynı zamanda çiçek açan uyumlu bir tozlayıcı çeşit ister; RHS, kendine verimli çeşitlerin bile yakınında bir tozlayıcıyla daha fazla ürün verdiğini belirtir. Tek ağaç dikecekseniz kendine verimli bir çeşit seçin. Don beklenen gecelerde küçük ağacı tülbent örtüyle örtüp gündüz açın.

Kışın dinlenen ağacı budamayın; yeni fidanları Kasım–Mart arasında dikin ve kış sonunda malç serin. İlkbaharda çiçeği geç dondan koruyun, bahçede gübrelemeye tomurcuklar kabarmadan başlayın. Mayıs'tan itibaren meyveler renk almadan ağacı ağla örtün, toprağı hafif nemli tutun ve kiraz sineğine karşı dikkatli olun. Hasadı kuru havada tamamlayın, ağaçta meyve bırakmayın. Hasattan hemen sonra, Temmuz sonu–Ağustos'ta budayın.