İçeriğe geç
Filizim

Eylülde Bitki Bakımı

Eylül, yılın ikinci ekim mevsimini açar. Toprak yazdan kalan sıcaklığı hâlâ taşır, hava ise serinlemeye başlamıştır; bu ikisi birlikte köklenmeye çok elverişli bir ortam kurar. Nergis soğanları bu ayda dikildiğinde kışa girmeden kök salar, sümbül de hemen ardından gelir. Lale ise acele istemez; toprak iyice soğuyana kadar, çoğu yerde Ekim sonu ile Kasım arasına bırakılır. Ispanak, roka ve marul yaz sıcağında hemen tohuma kaçar, serinleyen havada ise yaprağa döner. Marmara'da ve Ege'de kışlık yeşillikleri ekmek için en rahat ay budur. Seyrelmiş bir çim alanını onarmak ya da serin iklim çimi ekmek için de yılın en uygun haftaları bu aydadır.

Ayın ikinci büyük işi, yazı balkonda geçiren bitkileri içeri almaya hazırlanmaktır. Doğu Anadolu'da, özellikle Erzurum ve Kars çevresinde ilk don bu ay gelebilir; orada sardunya, begonya ve saksıdaki limon ayın başında içeri girmelidir. Diğer bölgelerde acele yok, ama hazırlık şimdi başlar. Yaprak altlarını ve saksı dibini zararlı için kontrol edin, gerekirse yaprakları tazyikli suyla yıkayın. Bitkiyi birkaç gün yarı gölgede tutarak içerinin loş ışığına alıştırın. Sulamayı da yavaş yavaş seyreltin; serinleyen havada toprak eskisi kadar hızlı kurumaz. Kocaeli'nin tarım takvimi yazlık sebze artıklarının bahçeden uzaklaştırılmasını da bu aya yazar. Hastalık görmüş domates ve kabak yapraklarını kompost yığınına atmayın; mantar hastalıkları kışı orada geçirir.

Son kontrol: Eylül 2026Nasıl hazırlıyoruz?

Bu ayın 3 önceliği

  1. 1

    Soğanlı dikimde sıra

    Önce nergisi, ardından sümbülü dikin; laleyi toprak soğuyana kadar bekletin. Soğanı kendi boyunun iki ila üç katı derinliğe yerleştirin.

  2. 2

    Kışlık yeşillik ekimi

    Ispanak, roka, marul ve tereyi serinleyen toprağa ekin. Yaz sıcağında tohuma kaçan bu bitkiler Eylül'de bol yaprak verir.

  3. 3

    İçeri almaya hazırlık

    Balkondaki ev bitkilerini zararlı için gözden geçirin. Birkaç gün yarı gölgede tutarak içerideki düşük ışığa alıştırın.

Bölgeye göre farklar

Kaymalar vejetasyon döneminin başlangıç ve bitişinden, don riski MGM'nin il bazlı don sıklığından (%5 ve üstü) hesaplanır.

  • Akdeniz

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~4 hafta geç
    Don riski:
    Yok

    Hava hâlâ yaz gibidir; soğan dikimini ve kışlık sebze ekimini ay sonuna, hatta Ekim'e bırakın. Balkon bitkileri bu ay dışarıda kalabilir.

  • Ege

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~2 hafta geç
    Don riski:
    Yok

    Sıcaklık ay ortasından sonra yumuşar; nergis ve sümbül için yer hazırlayın, roka ve ıspanak ekimine başlayın. Üzüm ve incir hasadı sürer.

  • Marmara

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul ile aynı dönemde
    Don riski:
    Yok

    Nergis ve sümbül dikiminin, kışlık sebze fidelerinin toprağa girdiği aydır. Ay sonunda tropikal ev bitkilerini içeri almaya hazırlanın.

  • Karadeniz

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~1 hafta geç
    Don riski:
    Yok

    Yağışlar artar; saksıların drenaj deliklerini ve altlıklarını kontrol edin. Fındık hasadının ardından bahçedeki artıkları temizleyip ıspanak ve marul ekin.

  • İç Anadolu

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~4 hafta erken
    Don riski:
    Yok

    Geceler hızla serinler; ay sonunda sardunya, begonya ve saksı narenciye için içeride yer ayırın. Nergis ve sümbülü bu ay dikebilirsiniz.

  • Doğu Anadolu

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~7 hafta erken
    Don riski:
    Var: Eylül

    Don riski bu ay başlar; soğuğa hassas saksıları ayın ilk haftasında içeri alın. Domates ve biberi don haberinden önce toplayın, yeşil olanları içeride olgunlaştırın.

  • Güneydoğu Anadolu

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul ile aynı dönemde
    Don riski:
    Yok

    Sıcak ay sonuna kadar sürer; kışlık sebze ekimi için Ekim'i bekleyin. Nar ve üzüm hasadı devam ederken sulamayı toprak kuruluğuna göre azaltın.

Eylül ayında yapılacaklar

Liste bitkilerin bakım kurallarından hesaplanır; ilinizi seçince bölgenize göre kayar.

Türkiye geneli · Eylül

Ev bitkileri90 bitki

  • Orkide
    • Orkide gübresini az ve düzenli verin; her dördüncü sulamayı gübresiz yapın.
    • Yapmayın: Saksıyı tabakta su içinde bırakmayın, suyu yaprakların ortasına kaçırmayın.
  • Monstera
    • Ayda bir, nemli toprağa dengeli sıvı gübre verin.
  • Paşa Kılıcı
    • Ayda bir, nemli toprağa sıvı ev bitkisi ya da kaktüs gübresi verin.
  • Barış Çiçeği
    • Birkaç haftada bir seyreltik sıvı gübre verin; arada toprağı bol suyla yıkayın.
    • Solan çiçek saplarını ve sararan yaprakları dipten kesin.
  • Aloe Vera
    • Gece sıcaklıkları 10 °C'ye inmeden saksıyı içeri alın.
    • Rozetin dibinde unlu bit, yapraklarda kabuklu bit arayın.
    • Yapmayın: Balkondaki saksıyı yağmur alan açık bir yere koymayın.
  • Salon Sarmaşığı
    • Ayda bir, nemli toprağa genel amaçlı sıvı ev bitkisi gübresi verin.
  • Benjamin
    • Yaprak altlarında kırmızı örümcek ağı ve kabuklu bit arayın.
    • Yapmayın: Bitkinin yerini değiştirmeyin; kalorifer ve cereyandan uzak tutun.
  • Antoryum
    • İki haftada bir, nemli toprağa orkide gübresi verin.

Balkon ve çiçekler83 bitki

  • Gül
    • Çıplak köklü gülleri toprak donmuş ya da çamur değilken dikin.
    • Yapraklarda mor-siyah lekeye ve beyaz pudralı küfe bakın; lekeli yaprakları koparıp atın.
    • Yapmayın: Yaprakları ıslatarak ya da akşamları sulamayın; suyu gövde dibine verin.
  • Sardunya
    • Çiçeklenme boyunca iki haftada bir potasyumu yüksek sıvı gübre verin.
    • İlk dondan önce bitkiyi saksısıyla aydınlık ve donsuz bir yere alın; yer darsa dalları 10 cm'ye kısaltın.
  • Ortanca
    • Toprak donmuş ya da çamur değilken dikin, dikimden sonra bol sulayıp malçlayın.
    • Yapmayın: Dalları kısaltmayın; ertesi yılın çiçek gözleri bu dallarda.
  • Begonvil
    • Düzenli aralıklarla fosforu yüksek çiçeklendirici gübre verin; azotlu gübreden kaçının.
    • Yapmayın: Sonbaharda sert budama yapmayın; bir sonraki çiçeklenme azalır.
  • Begonya
    • İki haftada bir potasyumu yüksek sıvı gübreyi nemli toprağa verin.
    • Gece sıcaklığı 13 °C'ye inmeden bitkiyi kısaltıp saksısıyla aydınlık bir odaya alın.
  • Petunya
    • Ayda bir, nemli toprağa dengeli gübre verin.
    • Uzayıp çiçeği azalan sürgünleri yarı boylarına kadar kesin, ardından gübre verip sulayın.
  • Lale
    • Soğanları boylarının üç katı derinliğe, sivri ucu yukarıda dikin; toprak serinledikten sonra dikim yapın.
  • Hercai menekşe
    • Yaz sıcağı kırılıp havalar serinleyince fideleri dikin.
    • Solan çiçekleri koparın; tohum bağlamayan bitki daha uzun açar.

Sebzeler38 bitki

  • Domates
    • Sırık domateste yaprak koltuklarından çıkan sürgünleri 4–5 cm boydayken koparın.
    • İlk meyveler irileşince 10–14 günde bir potasyumca zengin sıvı gübre verin.
    • Yapmayın: Toprağı kupkuru bırakıp birden bol su vermeyin; nem dalgalanması meyveyi çatlatır.
  • Biber
    • Çiçeklenme başlayınca haftada bir potasyumca zengin sıvı gübre verin.
    • Parlak ve dolgun meyveleri düzenli toplayın; bitkide bekleyen meyve yeni meyveyi yavaşlatır.
    • Yapmayın: Toprağı kurumaya bırakmayın; susuz kalan biber tomurcuklarını döker.
  • Salatalık
    • 10–14 günde bir sıvı gübre verin; çiçeklenmeden sonra potasyumca zengin gübreye geçin.
    • Meyveleri sararmadan, bıçakla keserek birkaç günde bir toplayın.
    • Yapmayın: Yaprakları ıslatarak sulamayın; suyu bitkinin dibine verin.
  • Çilek
    • Taze fideyi kökleri 8–10 cm'ye kısaltıp kök boğazı toprak seviyesinde kalacak şekilde dikin, can suyu verin.
    • Meyve için yetiştirdiğiniz bitkide kolları görür görmez keskin makasla kesin.
  • Patlıcan
    • İlk çiçekler görününce iki haftada bir potasyumca zengin sıvı gübre verin.
    • Meyveyi parlaklığını kaybetmeden, sapıyla birlikte makasla kesin.
    • Yapmayın: Hasattan sonra sulamayı atlamayın; düzensiz sulama meyveyi acılaştırır.
  • Kabak
    • Kabakları 10–12,5 cm boydayken, çiçeği ucundayken bıçakla kesin; gün aşırı kontrol edin.
    • İlk meyveler irileşince 10–14 günde bir potasyumca zengin sıvı gübre verin.
    • Yapmayın: Yaprakları ıslatarak sulamayın; suyu bitkinin dibine verin.
  • Fasulye
    • Baklaları taneler belirginleşmeden, kolayca kırılırken birkaç günde bir toplayın.
  • Marul
    • Sonbahar ve kış hasadı için tohumu akşam serinliğinde ekin, soğuk suyla sulayıp gölgeleyin.
    • Sonbahar ve kış ürünü için fideleri Ağustos–Ekim arasında dikin.
    • Yapmayın: Yaz sıcağında marulu tam güneşe dikmeyin; öğle gölgesi olmayan yerde tohuma kaçar.

Meyve ağaçları29 bitki

  • Limon Ağacı
    • Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
    • Kuru rüzgârlı günlerde ağacın dibindeki toprağı 30–40 cm derinden yoklayın; avuçta dağılıyorsa sulayın.
    • Yapmayın: Aşırı azotlu gübre vermeyin; taze sürgünler odunlaşmadan kışa girer ve hastalığa açık olur.
  • Zeytin Ağacı
    • Zeytinleri sırıkla dal dövmeden, elle ya da tarakla sıyırarak toplayın.
    • Yapmayın: Ağustos'tan sonra budamayın; yeni sürgün kışa kadar odunlaşmaz.
  • Portakal Ağacı
    • Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
    • Meyve saplarında ve birbirine değen meyvelerin arasında unlu bit, dallarda kabuklu bit arayın.
    • Yapmayın: Azotlu gübre vermeyin; taze sürgünler odunlaşmadan kışa girer.
  • Mandalina Ağacı
    • Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
    • Bahçedeki ağacın dibinden 30–40 cm derinden toprak alıp sıkın; avuçta dağılıyorsa sulayın.
    • Yapmayın: Azotlu gübre vermeyin; taze sürgünler kışa odunlaşmadan girer.
  • Elma Ağacı
    • Tele ya da duvara eğitilmiş ağaçlarda bu yılın uzun sürgünlerini kısaltın.
    • Fidanı aşı yeri toprağın 10 cm üstünde kalacak şekilde dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
    • Yapmayın: Kışı sert geçen yerlerde yaz sulamasını sonbahara uzatmayın; sürgünler odunlaşmadan kışa girer.
  • İncir Ağacı
    • Kabuğu yumuşayıp dalından sarkan incirleri sabah çiğ kalkınca, sapını burkarak koparın.
    • Soğuk yerlerde genç ağacın dallarını samanla doldurup örtüyle sarın, ilkbaharda yavaş yavaş açın.
  • Kiraz Ağacı
    • Hasat biter bitmez kuru bir günde budayın; hastalıklı dalı sağlam kısmın 25–30 cm altından kesin.
    • Fidanı söküldüğü derinlikte dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
    • Yapmayın: Kışın budamayın; kesik yerlerinden gümüş yaprak ve bakteriyel kanser girer.
  • Kayısı Ağacı
    • Hasattan sonra da toprağı kurumaya bırakmayın; gelecek yılın çiçek gözleri bu dönemde oluşur.
    • Fidanı aşı yeri topraktan en az 10 cm yukarıda kalacak şekilde, soğuk hava birikmeyen bir yere dikin.

Aromatikler19 bitki

  • Lavanta
    • Çiçekler solunca solmuş sapları ve yaklaşık 2,5 cm yapraklı sürgünü kesin.
    • Yapmayın: Kışın dikim yapmayın; genç bitki soğuk ve ıslak toprakta çürür.
  • Kekik
    • Çiçeklenme bitince solmuş çiçekli uçları kırpın.
    • Yapmayın: Yerleşmiş bitkiye gübre vermeyin.
  • Fesleğen
    • Çiçek tomurcuklarını görür görmez koparın, uzayan sürgünlerin ucunu bir yaprak çiftinin üstünden alın.
    • Her bitkiden birkaç sürgün ucu alarak hasat edin, bitkiyi çıplak bırakmayın.
    • Yapmayın: Akşam yapraklara su dökmeyin; sabah, doğrudan toprağa sulayın.
  • Nane
    • Köklü sürgünleri ya da bölünmüş kök parçalarını sonbaharda nemli toprağa dikin.
    • Genç sürgün uçlarını düzenli kesin; kurutmalık için çiçeklenme başlarken biçin.
    • Yapmayın: Naneyi bahçe toprağına saksısız dikmeyin; tabansız bir kaba koyup kenarını topraktan taşırın.
  • Maydanoz
    • Sonbahar ve kış hasadı için tohumu yaz sonunda yeniden ekin.
    • Dış saplardan birkaçını toprağın 1–2 cm üstünden kesin, ortadaki genç yaprakları bırakın.
    • Yapmayın: Saksıyı öğleden sonra güneşinde bırakmayın; sıcak günlerde yarı gölgeye çekin.
  • Dereotu
    • Sonbahar hasadı için yaz sonunda yeniden ekin.
    • Ekimden altı hafta sonra yaprak kesmeye başlayın, bitkinin en az üçte birini bırakın.
  • Adaçayı
    • Solan çiçek saplarını yaz sonunda dipten kesin.
  • Kişniş
    • Birkaç haftada bir az miktarda tohum ekin; sürekli taze yaprak alırsınız.
    • Bitkiler 10–15 cm olunca her birinden birkaç yaprak alın, sonra iki hafta toparlanmasını bekleyin.
Bütün bitkilerin listesi: Bakım Takvimi

Sık Sorulan Sorular

Lale soğanlarını Eylül'de dikebilir miyim?
Dikebilirsiniz ama beklemek daha iyi sonuç verir. Lale, ılık toprağa erken dikildiğinde lale yanıklığı denen mantar hastalığına daha açık olur. RHS bu yüzden laleyi diğer soğanlılardan sonra, toprak soğuduğunda dikmeyi önerir. Türkiye'nin çoğu yerinde bu Ekim sonu ile Kasım arasına denk gelir. Doğu Anadolu'da ise toprak donmadan kök salabilmesi için Ekim başında dikin. Beklerken soğanları kâğıt torbada, serin, kuru ve havadar bir yerde saklayın; nemli ortamda küflenirler.
Balkondaki ev bitkilerini ne zaman içeri almalıyım?
Doğru zaman bölgeye göre değişir, ama kural aynıdır: don beklenmeden, geceler belirgin soğumaya başladığında. Monstera, kauçuk ve difenbahya gibi tropikal bitkiler dondan çok önce, uzun süren serin gecelerde zarar görmeye başlar. Doğu Anadolu'da bu Eylül başıdır. İç Anadolu'da Ekim içinde, Marmara'da Ekim ile Kasım arasında taşınma yapılır. Akdeniz kıyısında birçok bitki kışı korunaklı bir balkonda geçirebilir. İçeri almadan önce yaprak altlarını ve toprak yüzeyini zararlı için kontrol edin.
İçeri aldığım bitki yapraklarını döküyor, bu normal mi?
Çoğu zaman normaldir. Dışarının bol ışığından içerinin loş ortamına geçen bitki, taşıyamayacağı yaprakları bırakır. Benjamin bu konuda en hassas olanlardandır ve yer değişikliğinden sonra birkaç hafta yaprak dökebilir. Bitkiyi evin en aydınlık penceresine koyun ve sık sık yerini değiştirmeyin. Sulamayı azaltın, çünkü az ışıkta su tüketimi düşer. Gübre vermeyin. Yeni yaprakların sağlıklı çıkması, bitkinin yeni yerine alıştığını gösterir.
Eylülde çim ekilir mi?
İngiliz çimi gibi serin iklim çimleri için sonbahar başı yılın en iyi ekim zamanıdır. Toprak hâlâ ılıktır, tohum hızlı çimlenir, hava serinlediği için genç çim sıcak stresi yaşamaz ve kışa kadar kök yapar. Marmara'da ve Ege'de Eylül ortasından Ekim'e kadar ekim yapılabilir. İç Anadolu'da ayın ilk yarısı daha uygundur. Bermuda çimi gibi sıcak iklim çimleri ise sonbaharda büyümeyi yavaşlatır; onları baharda ekin. Ekimden sonra toprak yüzeyini çimlenene kadar nemli tutun.
Sarımsağı ne zaman dikmeliyim?
Sarımsak sonbaharda dikildiğinde kışın soğuğunu alır ve bu soğuk dönem, başın dişlere ayrılmasına yardım eder. Doğu Anadolu'da Eylül sonu ile Ekim başı, İç Anadolu'da Ekim, Marmara'da ve Ege'de Ekim ile Kasım uygun aralıktır. Akdeniz kıyısında Kasım'a kadar beklenebilir. Dişleri sivri uçları yukarıda kalacak şekilde, uçları toprağın birkaç santim altında kalacak derinliğe dikin. Süzek, güneş alan bir yer seçin; su tutan toprakta dişler çürür.
Meyve ağaçlarını Eylül'de sulamaya devam etmeli miyim?
Bahçeye dikili, kökleri yerleşmiş ağaçlarda Eylül genellikle son sulamanın yapıldığı aydır. Kocaeli'nin tarım takvimi de meyve bahçelerinin bu ay son kez sulandığını not eder. Hava kurak gidiyorsa hasattan sonra bir kez derin sulama yapın, sonbahar yağmurları başladığında bırakın. Bu yıl dikilen fidanlar ve saksıdaki ağaçlar ise farklıdır; onların toprağını yoklamaya devam edin ve üst katman kuruduğunda sulayın. Saksıdaki bir limon, bahçedeki bir elmadan çok daha çabuk kurur.
Kaynaklar (18)

Dikim

Ev bitkileri