İçeriğe geç
Filizim

Ekimde Bitki Bakımı

Ekim, yazdan kalanı toplayıp kışın bahçesini kurma ayıdır. Ege'de ve Akdeniz'de zeytin hasadı başlar, Karadeniz'de kestane ve Trabzon hurması dalda renk alır. Ev bitkileri içinse ay bir taşınma haftasıyla eş anlamlıdır. Marmara'da yazı balkonda geçiren monstera, kauçuk ve paşa kılıcı gibi sıcak iklim bitkileri, geceler serinlemeye başladığında içeri girmelidir. Onları asıl üzen şey don değil, arka arkaya gelen soğuk gecelerdir; bu bitkiler termometre sıfırı görmeden çok önce zarar görmeye başlar.

İçeri alınan bitkinin ilk iki haftası belirleyicidir. En aydınlık pencereyi seçin, kalorifer peteğinin önünü değil. Sulamayı toprağa bakarak yapın; ışık azaldıkça bitki suyu yavaş kullanır ve yaz alışkanlığıyla verilen su kökü çürütür. Gübrelemeyi bu ay kesin, bahara kadar da vermeyin. Bahçede ise Ekim, lale ve sarımsak dikiminin başladığı aydır. İç Anadolu'da Kasım'la birlikte don riski başladığı için soğanların bu ay toprağa girmesi gerekir; Antalya ya da Mersin'de aynı işi Kasım'a bırakmak daha doğrudur. Kocaeli takvimi yeni fidan dikimi için sonbahar toprak hazırlığını da bu aya koyar. Meyve fidanı ya da gül almayı düşünüyorsanız dikim çukurlarını şimdi açın.

Son kontrol: Eylül 2026Nasıl hazırlıyoruz?

Bu ayın 3 önceliği

  1. 1

    Önce sıcak iklim bitkileri

    İçeri alma sırasını soğuğa dayanıklılığa göre kurun: önce tropikal yapraklılar, sonra sardunya ve begonya, en son zeytin ve biberiye gibi dayanıklılar.

  2. 2

    Lale ve sarımsak dikimi

    Soğuk bölgelerde ayın ilk yarısında, ılık bölgelerde ay sonunda başlayın. Toprak donmadan kök salabilmeleri gerekir.

  3. 3

    Suyu ve gübreyi azaltın

    Işık azaldıkça su ihtiyacı da düşer. Toprağı yoklamadan sulamayın, gübreyi bahara kadar bırakın.

Bölgeye göre farklar

Kaymalar vejetasyon döneminin başlangıç ve bitişinden, don riski MGM'nin il bazlı don sıklığından (%5 ve üstü) hesaplanır.

  • Akdeniz

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~4 hafta geç
    Don riski:
    Yok

    Sonbaharın asıl ekim ayı burada başlar; ıspanak, marul ve roka ekin. Ekim sonunda nergis ve sümbül dikimine geçebilirsiniz.

  • Ege

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~2 hafta geç
    Don riski:
    Yok

    Sofralık yeşil zeytin hasadı başlar. İlk yağmurlardan sonra toprağı işleyin, lale ve sümbül dikimi için yer hazırlayın.

  • Marmara

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul ile aynı dönemde
    Don riski:
    Yok

    Tropikal ev bitkilerini balkondan içeri alın. Sarımsak dikimine başlayın, laleyi ay sonuna bırakın.

  • Karadeniz

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~1 hafta geç
    Don riski:
    Yok

    Kestane ve Trabzon hurması hasadı sürer. Sonbahar yağmurlarında saksı altlıklarında su bırakmayın, kıyıdaki bahçelerde nergis dikimi için uygun zamandır.

  • İç Anadolu

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~4 hafta erken
    Don riski:
    Yok

    Kasımdaki dondan önceki son hazırlık ayıdır; sardunya, begonya ve saksıdaki limon ay sonuna kadar içeri girsin. Lale ve sarımsağı bu ay dikin.

  • Doğu Anadolu

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul'a göre ~7 hafta erken
    Don riski:
    Var: Ekim

    Don riski sürer; lale ve sarımsak dikimini ayın ilk günlerinde bitirin. Çok yıllık bitkilerin diplerine yaprak ya da saman serin.

  • Güneydoğu Anadolu

    Mevsim:
    Sonbahar İstanbul ile aynı dönemde
    Don riski:
    Yok

    Kışlık sebze ekimi ve soğan dikimi için uygun aydır. Kasımda don riski başladığından hassas saksılar için korunaklı bir yer hazırlayın.

Ekim ayında yapılacaklar

Liste bitkilerin bakım kurallarından hesaplanır; ilinizi seçince bölgenize göre kayar.

Türkiye geneli · Ekim

Ev bitkileri57 bitki

  • Orkide
    • Orkide gübresini az ve düzenli verin; her dördüncü sulamayı gübresiz yapın.
    • Yeni çiçek sapı için bitkiyi birkaç hafta geceleri serin kalan bir odaya alın.
    • Yapmayın: Saksıyı tabakta su içinde bırakmayın, suyu yaprakların ortasına kaçırmayın.
  • Barış Çiçeği
    • Birkaç haftada bir seyreltik sıvı gübre verin; arada toprağı bol suyla yıkayın.
  • Aloe Vera
    • Gece sıcaklıkları 10 °C'ye inmeden saksıyı içeri alın.
  • Salon Sarmaşığı
    • Ayda bir, nemli toprağa genel amaçlı sıvı ev bitkisi gübresi verin.
  • Zamioculcas
    • Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.
  • Benjamin
    • Yapmayın: Bitkinin yerini değiştirmeyin; kalorifer ve cereyandan uzak tutun.
  • Antoryum
    • İki haftada bir, nemli toprağa orkide gübresi verin.
  • Dracaena
    • Ayda bir, nemli toprağa dengeli sıvı gübre verin.
    • Biriken tuzları atmak için saksıyı bol suyla yıkayın, suyun süzülmesini bekleyin.

Balkon ve çiçekler70 bitki

  • Gül
    • Çıplak köklü gülleri toprak donmuş ya da çamur değilken dikin.
    • Dökülen yaprakları toplayıp atın ya da kalın bir malçla örtün.
    • Yapmayın: Yaz sonundan sonra solan çiçekleri kesmeyi bırakın; bitki kışa hazırlansın.
  • Sardunya
    • İlk dondan önce bitkiyi saksısıyla aydınlık ve donsuz bir yere alın; yer darsa dalları 10 cm'ye kısaltın.
    • Kışlatılan bitkide gri küflü yaprakları temizleyin, ılık günlerde havalandırın.
  • Ortanca
    • Toprak donmuş ya da çamur değilken dikin, dikimden sonra bol sulayıp malçlayın.
    • Lekeli dökülen yaprakları toplayıp atın.
    • Yapmayın: Dalları kısaltmayın; ertesi yılın çiçek gözleri bu dallarda.
  • Begonvil
    • Yapmayın: Sonbaharda sert budama yapmayın; bir sonraki çiçeklenme azalır.
  • Begonya
    • Gece sıcaklığı 13 °C'ye inmeden bitkiyi kısaltıp saksısıyla aydınlık bir odaya alın.
    • İçeri almadan önce yaprak koltuklarında unlu bit ve trips arayın.
  • Lale
    • Soğanları boylarının üç katı derinliğe, sivri ucu yukarıda dikin; toprak serinledikten sonra dikim yapın.
  • Hercai menekşe
    • Yaz sıcağı kırılıp havalar serinleyince fideleri dikin.
    • Solan çiçekleri koparın; tohum bağlamayan bitki daha uzun açar.
  • Gerbera
    • Gece sıcaklığı 5 °C'nin altına düşmeden saksıyı donsuz, aydınlık bir yere alın.
    • Solan çiçekleri sapıyla birlikte dipten alın.

Sebzeler36 bitki

  • Domates
    • Tam renk almış meyveleri sapıyla birlikte birkaç günde bir toplayın.
  • Biber
    • Parlak ve dolgun meyveleri düzenli toplayın; bitkide bekleyen meyve yeni meyveyi yavaşlatır.
  • Salatalık
    • Meyveleri sararmadan, bıçakla keserek birkaç günde bir toplayın.
  • Çilek
    • Taze fideyi kökleri 8–10 cm'ye kısaltıp kök boğazı toprak seviyesinde kalacak şekilde dikin, can suyu verin.
  • Patlıcan
    • Meyveyi parlaklığını kaybetmeden, sapıyla birlikte makasla kesin.
    • Yaz sonundan sonra bağlayan yeni meyveleri koparın; olgunlaşmaya yetişmezler.
    • Yapmayın: Hasattan sonra sulamayı atlamayın; düzensiz sulama meyveyi acılaştırır.
  • Kabak
    • Kabakları 10–12,5 cm boydayken, çiçeği ucundayken bıçakla kesin; gün aşırı kontrol edin.
  • Fasulye
    • Baklaları taneler belirginleşmeden, kolayca kırılırken birkaç günde bir toplayın.
  • Marul
    • Sonbahar ve kış hasadı için tohumu akşam serinliğinde ekin, soğuk suyla sulayıp gölgeleyin.
    • Sonbahar ve kış ürünü için fideleri Ağustos–Ekim arasında dikin.

Meyve ağaçları28 bitki

  • Limon Ağacı
    • Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
    • Meyvelerin iriliğini ve kabuk rengini kontrol edin; olgunları kuru havada makasla kısa sapıyla kesin, dondan önce toplayın.
    • Yapmayın: Aşırı azotlu gübre vermeyin; taze sürgünler odunlaşmadan kışa girer ve hastalığa açık olur.
  • Zeytin Ağacı
    • Zeytinleri sırıkla dal dövmeden, elle ya da tarakla sıyırarak toplayın.
    • Fidanı güneşli, süzek ve taban suyu derinde olan bir yere dikin; iri fidanı kazığa bağlayın.
    • Yapmayın: Ağustos'tan sonra budamayın; yeni sürgün kışa kadar odunlaşmaz.
  • Portakal Ağacı
    • Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
    • Meyve saplarında ve birbirine değen meyvelerin arasında unlu bit, dallarda kabuklu bit arayın.
    • Yapmayın: Azotlu gübre vermeyin; taze sürgünler odunlaşmadan kışa girer.
  • Mandalina Ağacı
    • Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
    • Taze sürgünlerde yaprak biti, meyve sapında unlu bit, yaprak altında kırmızı örümcek arayın.
    • Yapmayın: Azotlu gübre vermeyin; taze sürgünler kışa odunlaşmadan girer.
  • Elma Ağacı
    • Yaprak döküldükten sonra kuru, hastalıklı, birbirine sürten ve tacın içine dönen dalları çıkarın.
    • Fidanı aşı yeri toprağın 10 cm üstünde kalacak şekilde dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
    • Yapmayın: Kışı sert geçen yerlerde yaz sulamasını sonbahara uzatmayın; sürgünler odunlaşmadan kışa girer.
  • İncir Ağacı
    • Kabuğu yumuşayıp dalından sarkan incirleri sabah çiğ kalkınca, sapını burkarak koparın.
    • Soğuk yerlerde genç ağacın dallarını samanla doldurup örtüyle sarın, ilkbaharda yavaş yavaş açın.
  • Kiraz Ağacı
    • Fidanı söküldüğü derinlikte dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
    • Yapmayın: Kışın budamayın; kesik yerlerinden gümüş yaprak ve bakteriyel kanser girer.
  • Kayısı Ağacı
    • Fidanı aşı yeri topraktan en az 10 cm yukarıda kalacak şekilde, soğuk hava birikmeyen bir yere dikin.
    • Yapmayın: Yağışlı sonbahar ve kış günlerinde budamayın; yaralardan bakteriyel kanser girer.

Aromatikler15 bitki

  • Lavanta
    • Çiçekler solunca solmuş sapları ve yaklaşık 2,5 cm yapraklı sürgünü kesin.
    • Yapmayın: Kışın dikim yapmayın; genç bitki soğuk ve ıslak toprakta çürür.
  • Fesleğen
    • Her bitkiden birkaç sürgün ucu alarak hasat edin, bitkiyi çıplak bırakmayın.
    • Geceler 10 °C'nin altına inmeden son hasadı yapın ya da saksıyı içeri alın.
  • Nane
    • Köklü sürgünleri ya da bölünmüş kök parçalarını sonbaharda nemli toprağa dikin.
    • Genç sürgün uçlarını düzenli kesin; kurutmalık için çiçeklenme başlarken biçin.
    • Yapmayın: Naneyi bahçe toprağına saksısız dikmeyin; tabansız bir kaba koyup kenarını topraktan taşırın.
  • Maydanoz
    • Dış saplardan birkaçını toprağın 1–2 cm üstünden kesin, ortadaki genç yaprakları bırakın.
    • Yaşlı yapraklarda küçük kahverengi lekeler görürseniz bu yaprakları toplayıp atın.
  • Dereotu
    • Sonbahar hasadı için yaz sonunda yeniden ekin.
    • Ekimden altı hafta sonra yaprak kesmeye başlayın, bitkinin en az üçte birini bırakın.
  • Kişniş
    • Birkaç haftada bir az miktarda tohum ekin; sürekli taze yaprak alırsınız.
    • Bitkiler 10–15 cm olunca her birinden birkaç yaprak alın, sonra iki hafta toparlanmasını bekleyin.
  • Melisa
    • Birkaç yılda bir kümeyi kökünden bölerek küçültün.
    • En genç yaprakları ve sürgün uçlarını çiçeklenmeden önce toplayın.
  • İzmir kekiği
    • Bitki yarı yarıya çiçeklendiğinde sürgünleri toprak yüzeyinden 10–15 cm yukarıdan kesin.
Bütün bitkilerin listesi: Bakım Takvimi

Sık Sorulan Sorular

Bahçedeki zeytini ne zaman toplamalıyım?
Ne yapacağınıza bağlıdır. Yeşil salamura için zeytin, tam büyüklüğüne ulaşıp rengi dönmeye başlamadan toplanır; Ege'de ve Akdeniz'de bu çoğunlukla Ekim'e denk gelir. Siyah sofralık zeytin ve yağlık zeytin tam olgunlukta, genellikle Kasım ile Aralık arasında toplanır. Çeşit ve bölge bu zamanı birkaç hafta kaydırabilir. Toplarken dalları sopayla dövmeyin; bu, gelecek yılın meyve verecek sürgünlerini kırar. Elle ya da tırmıkla toplamak ağaca daha az zarar verir.
Sardunyayı kışın nasıl saklarım?
İki yol var. Birincisi, bitkiyi dondan önce içeri alıp serin ve aydınlık bir pencere önünde tutmaktır. Uzun dalları kısaltın, toprağı hafif nemli tutun, gübre vermeyin. Isıtılan, loş bir odada sardunya boy atar ve cılızlaşır. İkincisi, yazın aldığınız çelikleri küçük saksılarda kışlatmaktır; az yer kaplarlar ve baharda daha canlı başlarlar. Hangisini seçerseniz seçin, kışın en sık yapılan hata fazla sulamadır. Toprağın üstü kuruduktan sonra sulayın.
Saksıdaki limon ağacını ne zaman içeri almalıyım?
Limon, narenciyelerin soğuğa en hassas olanlarındandır. İç Anadolu'da Ekim sonuna kadar, Marmara'da Kasım içinde içeri alın. Ege'de ve Akdeniz'de kuzey rüzgârı almayan, duvar dibinde bir köşede kışı dışarıda geçirebilir. İçeride en aydınlık yeri seçin, ama kalorifer peteğinin ve sıcak hava üfleyen bir cihazın önüne koymayın. Serin bir oda, sıcak bir salondan daha iyidir. Işık azaldığı için sulamayı seyreltin ve toprağın üstü kurumadan su vermeyin.
Sonbaharda gül budanır mı?
Asıl budama kış sonu ile bahar başındadır. Sonbaharda yapılacak iş, rüzgârda sallanıp kökü gevşetecek kadar uzun dalları üçte bir kadar kısaltmaktır. Böylece kış fırtınası bitkiyi yerinden oynatmaz. Kara leke görmüş güllerin yere düşen yapraklarını toplayıp bahçeden uzaklaştırın, çünkü hastalık kışı bu yapraklarda geçirir. Bu yaprakları kompost yığınına atmayın. Ayrıca bu aydan sonra güle gübre vermeyin; yeni sürgün kışın soğuğunda zarar görür.
İçeri aldığım bitkilerin çevresinde küçük sinekler uçuşuyor, neden?
Bunlar büyük olasılıkla mantar sinekleridir. Larvaları sürekli nemli kalan toprağın üst katmanında yaşar. İçeri alınan bitki yaz alışkanlığıyla sulanınca toprak kurumaz ve sinekler çoğalır. Önce sulamayı azaltın: toprağın üst birkaç santimi iyice kurumadan su vermeyin, altlıkta su bırakmayın. Kuru bir üst katman larvaların gelişmesini keser. Sarı yapışkan tuzaklar uçan erginleri yakalar ve sorunun ne kadar sürdüğünü izlemenizi sağlar. Çoğu durumda sulamayı düzeltmek yeterlidir.
Kaynaklar (17)

Dikim

Hastalik

Zararlılar