Bitki Bakım Takvimi
İlinizi ve ayı seçin; o ay hangi bitkide ne yapılacağını, neyin ertelenmesi gerektiğini görün.
Türkiye geneli için Ekim ayında yapılacaklar
Ev bitkileri57 bitki
Orkide- Orkide gübresini az ve düzenli verin; her dördüncü sulamayı gübresiz yapın.
- Yeni çiçek sapı için bitkiyi birkaç hafta geceleri serin kalan bir odaya alın.
- Yapmayın: Saksıyı tabakta su içinde bırakmayın, suyu yaprakların ortasına kaçırmayın.
Barış Çiçeği- Birkaç haftada bir seyreltik sıvı gübre verin; arada toprağı bol suyla yıkayın.
Aloe Vera- Gece sıcaklıkları 10 °C'ye inmeden saksıyı içeri alın.
Salon Sarmaşığı- Ayda bir, nemli toprağa genel amaçlı sıvı ev bitkisi gübresi verin.
Zamioculcas- Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.
Benjamin- Yapmayın: Bitkinin yerini değiştirmeyin; kalorifer ve cereyandan uzak tutun.
Antoryum- İki haftada bir, nemli toprağa orkide gübresi verin.
Dracaena- Ayda bir, nemli toprağa dengeli sıvı gübre verin.
- Biriken tuzları atmak için saksıyı bol suyla yıkayın, suyun süzülmesini bekleyin.
Bu gruptaki diğer 49 bitki
- Calathea
Ekimden marta kadar gübre vermeyin.
- Keman Yapraklı İncir
Yaz alışkanlığıyla sulamayın; toprağın büyük kısmı kurumadan su vermeyin.
- Afrika Menekşesi
Işık azaldığı için bitkiyi güney ya da batı penceresine taşıyın.
- Kalanşo
Akşamları lamba yanmayan bir odaya alın; tomurcuk için altı hafta boyunca her gece 14 saat karanlık gerekir.
- Areka Palmiyesi
Tamamen kahverengileşen yaşlı yaprakları gövdeye yakın yerden kesin.
- Yucca
Gece sıcaklıkları 10 °C'ye inmeden bitkiyi içeri alın.
- Para ağacı
Çiçek için bitkiyi serin, gece yapay ışık almayan bir odada tutun ve sulamayı kısın.
- Kurdele çiçeği
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı ev bitkisi gübresi verin; fazla gübre yavru bitki oluşumunu azaltır.
- Atatürk çiçeği
Yılbaşında yeniden renklenmesi için Ekimden Aralık başına kadar her gece 15 saat kesintisiz karanlık verin; gündüz aydınlık pencereye alın.
- Siklamen
Yapraklı ve çiçekli dönemde iki haftada bir azotu düşük sıvı gübre verin.
- Ferokaktus
Bitkiyle çalışırken kalın eldiven giyin; kıvrık dikenler derin yara açar.
- Filodendron
Mart'tan Ekim'e ayda bir sıvı yaprak bitkisi gübresi verin; Kasım–Şubat arasında gübrelemeye ara verin.
- Şans bambusu
Suda yetişen bitkinin suyunu haftada bir klorsuz suyla değiştirin; bu sivrisinek üremesini de önler.
- Aglaonema
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre verin, kışın gübrelemeyi kesin.
- Şeflera
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre verin.
- Pachira
Sulamadan sonra tabakta biriken suyu boşaltın.
- Çöl gülü
Dış sıcaklık 13 °C'ye inmeden içeri alın ve sulamayı azaltın.
- Boston eğreltisi
Mart–Ekim arasında ayda bir hafif sıvı gübre verin.
- Kroton
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre verin.
- Paskalya kaktüsü
Yazı dışarıda gölgede geçirdiyse sonbaharda içeri alın ve geceleri yapay ışıktan uzak bir yere koyun.
- Salon palmiyesi
Büyüme döneminde ara ara gübreleyin, kışın hiç gübre vermeyin.
- Maranta
Mart–Ekim arasında ayda bir, etiketteki miktarın altında kalan sıvı gübre verin; fazlası yaprak kenarlarını yakar.
- Ficus ginseng
Mart–Ekim arasında düzenli gübreleyin; incirler gübreyi çok kullanan bitkilerdir.
- Dracaena marginata
Nisan–Ekim arasında seyreltik sıvı gübre verin; fazlası kökleri yakar.
- Amarilis
Soğanı yarısı toprak üstünde kalacak şekilde dikin, bir kez iyice sulayıp filiz çıkana kadar bekleyin.
- Gece kraliçesi
Yazı dışarıda geçirdiyse gece sıcaklığı 10 °C'ye inmeden içeri alın.
- Peperomia
Mart–Ekim arasında ayda bir hafif sıvı gübre verin.
- Alokazya
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre verin.
- Pilea
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre verin.
- Klivya
Gece sıcaklığı 10 °C'nin altında kalan aydınlık bir yerde bir ay tutun, ardından 6–8 hafta çok az sulayın ve gübre vermeyin.
- Mor yonca
Yapraklar topluca solarsa sulamayı kesin, ölü yaprakları alıp saksıyı yaklaşık bir ay serin ve karanlık bir yerde dinlendirin.
- Damkoruru
Çiçek açıp kuruyan ana rozeti dipten alın; yerini yavrular doldurur.
- Kalp zinciri
Kalabalık saksıyı sever; gerekmedikçe saksı değiştirmeyin.
- Ay kaktüsü
Dışarıdaki bitkiyi gece sıcaklığı 10 °C'nin altına inmeden içeri alın.
- Taş bitkisi
Yapraklar arasındaki yarık açılmaya başlayınca sulamaya yeniden başlayın.
- Kuşkonmaz eğreltisi
Dikenli gövdeleri ve meyveleri çocuklar ile evcil hayvanların ulaşamayacağı yerde tutun.
- Kalp hoya
Uzun ve yapraksız sürgünleri kesmeyin; yeni yaprak ve çiçekler bu sürgünlerde oluşur.
- Venüs saçı
Mart–Ekim arasında ayda bir, yarı yarıya seyreltilmiş sıvı gübre verin.
- Fitonya
Mart–Ekim arasında ayda bir hafif sıvı gübre verin.
- Gloksinya
Yapraklar kuruyunca kesin, yumruyu saksısında 13–16 °C'lik karanlık bir yerde 2–3 ay dinlendirin.
- Kaladyum
Yapraklar solmaya başlayınca sulamayı kesin, yumruyu 13 °C'nin altına düşmeyen kuru bir yerde dinlendirin.
- Aeonium
Gece sıcaklığı 4 °C'ye yaklaşmadan saksıyı içeri alın; kışı yaklaşık 10 °C'lik aydınlık bir yerde geçirin.
- Aralya
Kış dışında düzenli gübreleyin; Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre yeterlidir.
- Frenk inciri
Saksıdaki bitkiye kış dinlenmesinde su ve gübre vermeyin, yağmurdan korunan bir yere alın.
- Cymbidium orkide
Yaz ve sonbaharda her dört sulamanın üçünde potasyumu yüksek orkide gübresi verin.
- Hasır palmiye
Büyüme döneminde dengeli, yavaş salınımlı bir gübre kullanın.
- Ananas
Yaprakları keskin olduğu için bitkiyi taşırken ve bakarken eldiven takın.
- Streptokarpus
Bir saptaki tüm çiçekler solunca sapı dibinden kesin.
- Yılbaşı kaktüsü
Eylül ortasından tomurcuk görünene kadar bitkiyi 12–15 °C'lik bir odaya alın, suyu azaltın ve geceleri yapay ışıktan uzak tutun.
Balkon ve çiçekler70 bitki
Gül- Çıplak köklü gülleri toprak donmuş ya da çamur değilken dikin.
- Dökülen yaprakları toplayıp atın ya da kalın bir malçla örtün.
- Yapmayın: Yaz sonundan sonra solan çiçekleri kesmeyi bırakın; bitki kışa hazırlansın.
Sardunya- İlk dondan önce bitkiyi saksısıyla aydınlık ve donsuz bir yere alın; yer darsa dalları 10 cm'ye kısaltın.
- Kışlatılan bitkide gri küflü yaprakları temizleyin, ılık günlerde havalandırın.
Ortanca- Toprak donmuş ya da çamur değilken dikin, dikimden sonra bol sulayıp malçlayın.
- Lekeli dökülen yaprakları toplayıp atın.
- Yapmayın: Dalları kısaltmayın; ertesi yılın çiçek gözleri bu dallarda.
Begonvil- Yapmayın: Sonbaharda sert budama yapmayın; bir sonraki çiçeklenme azalır.
Begonya- Gece sıcaklığı 13 °C'ye inmeden bitkiyi kısaltıp saksısıyla aydınlık bir odaya alın.
- İçeri almadan önce yaprak koltuklarında unlu bit ve trips arayın.
- Lale
- Soğanları boylarının üç katı derinliğe, sivri ucu yukarıda dikin; toprak serinledikten sonra dikim yapın.
- Hercai menekşe
- Yaz sıcağı kırılıp havalar serinleyince fideleri dikin.
- Solan çiçekleri koparın; tohum bağlamayan bitki daha uzun açar.
- Gerbera
- Gece sıcaklığı 5 °C'nin altına düşmeden saksıyı donsuz, aydınlık bir yere alın.
- Solan çiçekleri sapıyla birlikte dipten alın.
Bu gruptaki diğer 62 bitki
- Sarkan sardunya
Solan çiçek saplarını hemen koparın, uzayan sürgünlerin uçlarını alın.
- Nergis
Soğanları yaklaşık 20 cm derinliğe, gruplar hâlinde dikin.
- Astilbe
İlkbaharda ya da eylül sonu–ekim ortasında hafif gölgeye dikin ve dibine bol yanmış organik madde serin.
- Yasemin
Çiçeklenme bitince ince, yaşlı sürgünleri seyreltin.
- Şakayık
Kökleri gözlerin ucu en fazla 2,5 cm toprak altında kalacak şekilde dikin; bölmeyi de bu aylarda yapın.
- Zambak
Soğanları yaklaşık 20 cm derinliğe dikin, pulları kırmadan elleyin ve üstüne malç serin.
- Katalpa
İri yaprakları rüzgârda yıprandığı için fidanı rüzgâra kapalı, aydınlık bir yere dikin.
- Sümbül
Soğanları 10 cm derinliğe, aralarında en az 7–8 cm bırakarak dikin; toprak serinlemeden dikmeyin.
- Ayçiçeği
Tohum başlarını ilk dondan önce toplayın ya da kuşlar için bırakın.
- Kadife çiçeği
Solan çiçekleri hemen koparın; ağır çiçek başları sapı kırabilir.
- Forsitya
İlkbaharda ya da sonbaharda dikin; yazın dikerseniz toprağı kurutmayın.
- Aslanağzı
Fideleri ilkbahar başında ya da havalar serinlerken sonbaharda dikin.
- Rudbekya
Solan çiçekleri düzenli kesin; kış görünümü için son çiçeklerin tohum başlarını bırakabilirsiniz.
- Kokulu sardunya
Sürgün uçlarını koparıp bitkiyi dolgun tutun; solan çiçek saplarını kesin.
- Süsen
Çiçeklenmeden altı hafta sonra ile eylül arasında rizomu üst yüzü toprağın hemen altında kalacak şekilde dikin.
- Mavi Ladin
Fidanı açık, güneşli ve havadar bir yere dikin; sıcak ve kapalı köşelerden kaçının.
- Yüksük otu
Toprak nemli ve ılıkken ilkbaharda ya da sonbaharda dikin; fideleri 30–35 cm arayla yerleştirin.
- Dalya
İlk don yaprakları yakınca yumruları sökün, yıkamadan kurutun ve donsuz, serin yerde saklayın.
- Kurtbağrı
Çit için fidanları toprak işlenebilir durumdayken sonbaharda ya da ilkbaharda dikin.
- İpek Ağacı
Döktüğü çiçek, yaprak ve bakla nedeniyle ağacı teras ve araba yolunun üstüne gelmeyecek biçimde dikin.
- Fuşya
İlk dondan önce saksıyı içeri alın, dalları kısaltıp 7–10 °C'lik serin bir yerde az sulayarak kışlatın.
- Zinya
Solan çiçekleri kesin; kesme çiçek alırken yapraklı sap bırakın ki yeni tomurcuk gelsin.
- Hosta
Sonbaharda kendiliğinden solan yaprakları ve eski çiçek saplarını dipten kesin.
- Kamelya
Toprak henüz ılıkken sonbaharda, yarı gölgeli ve kış rüzgârından korunan bir yere dikin.
- Kardelen
Soğanı fidanlıkta üretilmiş olarak alın; doğadan toplanmış soğan almayın. Geceler 4–10 °C'ye inince 7–8 cm derinliğe dikin.
- Ateş Dikeni
Güneşli ya da yarı gölgeli, su birikmeyen bir yere dikin.
- Glayöl
Yapraklar solmadan kormları sökün, kurutup eski kormu ayırın ve serin, donsuz yerde saklayın.
- Akdeniz Servisi
Kökler aktif büyürken, nisan ya da eylülde dikin veya yerini değiştirin.
- Koleus
Genç sürgünlerin uçlarını sık sık koparın; yaz sonunda çıkan çiçek başaklarını kesin.
- İngiliz çimi
Yaz sıcakları geçerken, toprak nemliyken ekin; tohumun üstünü 3–4 mm'den kalın toprakla örtmeyin.
- Agapantus
Solan çiçek saplarını dipten kesin.
- Çarkıfelek
Soğuk bölgelerde gövdenin altını kışın örtüyle sarın.
- Japon Akçaağacı
Fidanı öğleden sonra gölge alan, rüzgâra kapalı bir yere dikin.
- Mine çiçeği
Solan çiçek demetlerini koparın; yaz ortasında çiçek azalırsa bitkiyi dörtte bir oranında kısaltıp sulayın.
- Kozmos
Solan çiçekleri koparın; uzun çeşitlere rüzgârlı yerde destek verin.
- Ağaç Hatmi
Yaprak dökümünden kış sonuna kadar, güneşli bir yere dikin.
- Süs Kirazı
Fidanı su birikmeyen, havadar ve güneşli bir yere dikin.
- Frezya
Kışı dışarıda geçiremeyeceği yerlerde yumruları söküp kuru ve korunaklı bir yerde saklayın.
- Afrika papatyası
Solan çiçekleri koparın; çiçeklenme süresi uzar.
- Gül hatmi
Çiçekleri solan başakları dipten kesin, sezon sonunda ölü yaprakları toplayın.
- Gazanya
Solan çiçekleri koparın; yeni çiçeklenmeyi teşvik eder.
- Alev Çalısı
Toprak donmuş ya da çamur değilken, hava dolaşımı iyi bir yere dikin.
- Anemon
Yumruları sonbaharda 5–8 cm derine, 10–15 cm arayla, süzek toprağa dikin ve yatağı malçla örtün.
- Amerikan sarmaşığı
Yerinden taşan sürgünleri düzenli kesin; bitki hızlı büyür.
- Ranunkulus
Yumruları bir gün suda bekletin, pençeleri aşağı bakacak şekilde 5 cm derine ve 10 cm arayla dikin.
- Sürünen kekik
Çiçeklenme bitince solan çiçekleri hafifçe kırpın.
- Erguvan
Genç bir fidan seçip kalıcı yerine dikin; erguvan sonradan yer değiştirmeyi sevmez.
- Kana
İlk dondan sonra gövdeleri kısaltın; soğuk yerlerde rizomları söküp kuru ortamda, dondan uzakta saklayın.
- Gümüşi Ihlamur
Olgun boyu 20 metreyi aşabileceği için fidanı bol alanı olan bir yere dikin.
- Bermuda çimi
Tohumdan yetişen bermudayı 2,5–4 cm yükseklikte sık biçin; her biçimde yaprağın üçte birinden fazlasını almayın.
- Gelincik
Ekim yapılan yerde kışın su birikmediğinden emin olun; gerekiyorsa drenajı iyileştirin.
- Manolya
Toprak donmuş değilse sonbahar ile ilkbahar arasında, kaplı fidan olarak dikin; yayılan kökler çıplak köklü fidanda zor tutar.
- Leylak
Toprak çok ıslak ya da donmuş değilken sonbahar ile kış sonu arasında dikin.
- Şimşir
Sonbaharda ya da ilkbaharda dikin; kökler dikimden önce kurumamalı.
- Cezayir menekşesi
İlkbaharda ya da sonbaharda 25–30 cm aralıkla, şaşırtmalı dikin.
- Doğu Çınarı
Fidanı geniş bir alana, binalardan ve dar yollardan uzak dikin; kök bölgesini malçla örtün.
- Defne
Sert don beklenen gecelerde bitkiyi örtün, saksıyı soğuktan korunaklı bir yere çekin.
- Dikondra
Aktif büyüme döneminde gübreleyin; yazın en sıcak aylarında gübreyi azaltın.
- Zakkum
Rüzgâr almayan, güneşli ve dondan korunaklı bir yere dikin.
- Kaya sedumu
Yer örtücü olarak 30–45 cm aralıkla, taşlı ve süzek bir yere dikin.
- Çin gülü
Gece sıcaklığı 12 °C'nin altına inmeden saksıyı aydınlık bir iç mekâna alın.
- Mayasıl otu
Kümeler sıklaştığında ilkbaharda ya da sonbaharda bölüp seyreltin.
Sebzeler36 bitki
Domates- Tam renk almış meyveleri sapıyla birlikte birkaç günde bir toplayın.
Biber- Parlak ve dolgun meyveleri düzenli toplayın; bitkide bekleyen meyve yeni meyveyi yavaşlatır.
Salatalık- Meyveleri sararmadan, bıçakla keserek birkaç günde bir toplayın.
Çilek- Taze fideyi kökleri 8–10 cm'ye kısaltıp kök boğazı toprak seviyesinde kalacak şekilde dikin, can suyu verin.
Patlıcan- Meyveyi parlaklığını kaybetmeden, sapıyla birlikte makasla kesin.
- Yaz sonundan sonra bağlayan yeni meyveleri koparın; olgunlaşmaya yetişmezler.
- Yapmayın: Hasattan sonra sulamayı atlamayın; düzensiz sulama meyveyi acılaştırır.
Kabak- Kabakları 10–12,5 cm boydayken, çiçeği ucundayken bıçakla kesin; gün aşırı kontrol edin.
- Fasulye
- Baklaları taneler belirginleşmeden, kolayca kırılırken birkaç günde bir toplayın.
Marul- Sonbahar ve kış hasadı için tohumu akşam serinliğinde ekin, soğuk suyla sulayıp gölgeleyin.
- Sonbahar ve kış ürünü için fideleri Ağustos–Ekim arasında dikin.
- Baş sıkılaşınca, sapa kalkmadan toprağa yakın yerden bıçakla kesin.
- Genç fidelerde salyangoz, sümüklü böcek ve yaprak bitine bakın.
- Saksıdaki marula iki haftada bir genel amaçlı sıvı gübre verin.
Bu gruptaki diğer 28 bitki
- Roka
Sonbahar hasadı için tohumu yeniden, doğrudan yerine ekin.
- Bezelye
Sonbahar çeşitlerinin tohumunu Kasım'da doğrudan yerine ekin.
- Üzüm
Fidanı yaprak dökümünden sonra ya da kış sonunda, don olmayan bir günde güneşli, korunaklı yere dikin.
- Soğan
Kışlık taze soğan için tohum ya da fideyi yaz sonu ve sonbaharda yerine ekin.
- Karpuz
Sapın yanındaki kulakçık kuruyup meyveye vurunca tok ses gelince bıçakla kesin.
- Havuç
Tohumu iyi işlenmiş toprağa sıraya ekin, üzerini ince bir harçla kapatıp bastırın.
- Kavun
Sap dibindeki kulakçıklar kuruyup dip kısım kokmaya başlayınca meyveyi sabah serinliğinde kesin.
- Sarımsak
İri ve sağlam dişleri ayırıp sivri ucu yukarı bakacak şekilde, ucu toprak yüzeyine yakın kalacak derinlikte dikin.
- Ispanak
Sonbahar ürünü için tohumu 2–3 cm derine sıraya ya da serpme ekin.
- Lahana
Yaprak altlarında lahana kelebeği yumurta ve tırtıllarını arayın, görünce elle toplayın.
- Pırasa
Pırasaları ihtiyaca göre sökün; sökmeden önce toprağı sulamak işi kolaylaştırır.
- Karnabahar
Taç görününce iç yaprakları kırıp tacın üzerine örtün; güneş gören taç sararır.
- Mısır
Koçanlar dolgunlaşıp püsküller kuruyunca, taneler sütlü kıvamdayken toplayıp bekletmeden tüketin.
- Böğürtlen
Hasattan sonra meyve vermiş eski gövdeleri dipten kesin, yeni gövdeleri tellere bağlayın.
- Kivi
Meyveleri ilk sert dondan önce toplayın, oda sıcaklığında olgunlaştırın.
- Turp
Kışlık turpu yaz sonunda sıraya ekin; ilkbaharda toplanacak fındık turpunu ekimde ekin.
- Brokoli
Yapraklarda lahana kelebeği tırtılı ve emici böcek olup olmadığına bakın.
- Bal kabağı
Yapraklar ve meyve sapı kuruyunca meyveleri sapıyla kesin; sonbahar yağmurları başlamadan toplayın.
- Ahududu
Yaz meyveli çeşitlerde hasattan hemen sonra meyve vermiş gövdeleri toprak hizasından kesin.
- Bamya
Meyveleri küçükken her gün ya da gün aşırı eldivenle toplayın; geciken bamya sertleşir.
- Yaban mersini
Olgunlaşan meyveleri kuşlardan korumak için bitkiyi file ile örtün ve tamamen mavileşenleri toplayın.
- Pazı
Önce en dıştaki iri yaprakları dipten koparın; ortadaki genç yapraklar büyümeye devam eder.
- Kereviz
Hava soğuyup yapraklar sararmaya başlayınca yumruları koflaşmadan sökün.
- Kırmızı pancar
Kökler 4–7 cm çapa gelince sökün; iri ve bekleyen kökler odunlaşır.
- Bakla
Hazırlanan toprağa ocak usulü 1–2 tohum atıp üzerini 5–6 cm toprakla kapatın.
- Tere
Tohumu tava ya da sıraya 1 cm'yi geçmeyecek derinlikte ekin, üzerine ince toprak serip bolca sulayın; sıcak yaz aylarında ekmeyin.
- Frenk üzümü
Çıplak köklü fidanı kış boyunca, toprak donmuş ya da çamur değilken dikin.
- Altın çilek
Zarfı kuruyup meyve turuncuya dönünce toplayın; yeşil meyveleri yemeyin.
Meyve ağaçları28 bitki
Limon Ağacı- Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
- Meyvelerin iriliğini ve kabuk rengini kontrol edin; olgunları kuru havada makasla kısa sapıyla kesin, dondan önce toplayın.
- Sürgün uçlarını boylarının üçte biri kadar kısaltın; kuru, hastalıklı ve gövdeden çıkan obur dalları dipten alın.
- Yaprağı düşüp sapı dalda kalan, uçtan kuruyan sürgün arayın; kuruyan dalı kuru yerin 20 cm altından kesin.
- Yapmayın: Aşırı azotlu gübre vermeyin; taze sürgünler odunlaşmadan kışa girer ve hastalığa açık olur.
- Zeytin Ağacı
- Zeytinleri sırıkla dal dövmeden, elle ya da tarakla sıyırarak toplayın.
- Fidanı güneşli, süzek ve taban suyu derinde olan bir yere dikin; iri fidanı kazığa bağlayın.
- Yapmayın: Ağustos'tan sonra budamayın; yeni sürgün kışa kadar odunlaşmaz.
Portakal Ağacı- Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
- Meyve saplarında ve birbirine değen meyvelerin arasında unlu bit, dallarda kabuklu bit arayın.
- Olgun meyveleri yağmursuz, çiğ kalkmış saatlerde makasla kesin; önce alt dallardan başlayın.
- Yapmayın: Azotlu gübre vermeyin; taze sürgünler odunlaşmadan kışa girer.
Mandalina Ağacı- Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
- Taze sürgünlerde yaprak biti, meyve sapında unlu bit, yaprak altında kırmızı örümcek arayın.
- Olgunlaşan meyveleri bekletmeden, kuru havada makasla kesin; Satsuma ağaçta bekletilirse puflaşır.
- Yapmayın: Azotlu gübre vermeyin; taze sürgünler kışa odunlaşmadan girer.
- Yapmayın: Sonbaharda budamayın; çıkan taze sürgünler kış soğuğuna hassaslaşır.
Elma Ağacı- Yaprak döküldükten sonra kuru, hastalıklı, birbirine sürten ve tacın içine dönen dalları çıkarın.
- Fidanı aşı yeri toprağın 10 cm üstünde kalacak şekilde dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
- Meyveyi avucunuza alıp hafifçe çevirin; sapıyla kolayca geliyorsa toplayın, zedelemeden kasaya koyun.
- Dökülen hastalıklı yaprakları toplayıp bahçeden uzaklaştırın; karaleke kışı bu yapraklarda geçirir.
- Yapmayın: Kışı sert geçen yerlerde yaz sulamasını sonbahara uzatmayın; sürgünler odunlaşmadan kışa girer.
İncir Ağacı- Kabuğu yumuşayıp dalından sarkan incirleri sabah çiğ kalkınca, sapını burkarak koparın.
- Soğuk yerlerde genç ağacın dallarını samanla doldurup örtüyle sarın, ilkbaharda yavaş yavaş açın.
- Saksıdaki inciri ilk dondan önce ısıtılmayan, donsuz bir yere alın.
Kiraz Ağacı- Fidanı söküldüğü derinlikte dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
- Yapmayın: Kışın budamayın; kesik yerlerinden gümüş yaprak ve bakteriyel kanser girer.
Kayısı Ağacı- Fidanı aşı yeri topraktan en az 10 cm yukarıda kalacak şekilde, soğuk hava birikmeyen bir yere dikin.
- Yapmayın: Yağışlı sonbahar ve kış günlerinde budamayın; yaralardan bakteriyel kanser girer.
Bu gruptaki diğer 20 bitki
- Şeftali Ağacı
Kendi rengini alan, sapa yakın eti yumuşayan meyveleri avucunuza alıp kaldırarak toplayın.
- Nar Ağacı
Rengini alan, taç uçları dışa açılan narları makasla, birkaç seferde toplayın.
- Ceviz
Sonbaharda sulamayı azaltarak kesin; geç sulama yeni sürgün çıkarır ve erken donda zarar görür.
- Armut
Fidanı aşı yeri toprağın üstünde kalacak şekilde dikin; tozlanma için yakına aynı dönemde çiçek açan başka bir armut çeşidi dikin.
- Erik
Ağacı kış uykusunda ya da sonbaharda budamayın; bu dönemde açılan kesiklerden gümüş yaprak hastalığı ve bakteriyel kanser girer.
- Dut
Budamayı sonbahar sonunda ya da kışın yapın; büyüme döneminde kesilen dallardan bol süt özsuyu akar.
- Vişne
Fidanı kış dinlenmesindeyken derin, iyi drene olan toprağa dikin; vişne kendine verimlidir, tek ağaç yeterlidir.
- Fındık
Sonbaharda budayın; ocak içindeki kurumuş, sıklaşmış dalları ve dipten çıkan kök sürgünlerini kesin.
- Ayva
Fidanı aşı yeri toprağın üstünde kalacak şekilde kış dinlenmesinde dikin; toprağı yüzeyden fazla derin işlemeyin.
- Badem
Kışı ılık geçen yerlerde fidanı sonbaharda dikin; tüplü fidan tercih edin ve birbirini dölleyen iki çeşidi yakın dikin.
- Trabzon hurması
Dikimden sonraki ilk üç yıl kışın şekil budaması yapın; gövde üzerinde düzgün aralıklı 3–5 ana dal bırakın.
- Avokado
Yazın toprağı yoklayarak sulayın, sabah erken ya da akşamüstünü seçin; ağır toprakta su birikmesine izin vermeyin.
- Kestane
Aşılı fidanı kış dinlenmesinde, en az 40–50 cm genişlik ve derinlikte açtığınız çukura dikin.
- Antep fıstığı
Son sulamayı Ağustos içinde yapın; hasat Ağustos sonu–Eylül başında başlar.
- Greyfurt
Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı içeri alın; kış boyunca 10 °C'nin altına inmeyen aydınlık bir yerde tutun.
- Kumkuat
Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı içeri alın; kışı 7 °C'nin altına inmeyen aydınlık ve serin bir yerde geçirsin.
- Muşmula
Meyveleri Ekim–Kasım'da sertken toplayın; serin bir yerde koyu kahverengi ve yumuşak olana kadar birkaç hafta bekletin.
- Turunç
Soğuk bölgelerde saksıdaki ağacı gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca aydınlık, serin bir iç mekâna alın.
- İğde
Meyveler gümüşi renkten kırmızıya döndüğünde toplayın.
- Hünnap
Meyveleri yeşilden kırmızı-kahverengiye dönmeye başladığında toplayın; açık yeşil renge dönmeden koparmayın.
Aromatikler15 bitki
Lavanta- Çiçekler solunca solmuş sapları ve yaklaşık 2,5 cm yapraklı sürgünü kesin.
- Yapmayın: Kışın dikim yapmayın; genç bitki soğuk ve ıslak toprakta çürür.
Fesleğen- Her bitkiden birkaç sürgün ucu alarak hasat edin, bitkiyi çıplak bırakmayın.
- Geceler 10 °C'nin altına inmeden son hasadı yapın ya da saksıyı içeri alın.
Nane- Köklü sürgünleri ya da bölünmüş kök parçalarını sonbaharda nemli toprağa dikin.
- Genç sürgün uçlarını düzenli kesin; kurutmalık için çiçeklenme başlarken biçin.
- Çiçeklenme bitince bitkinin tamamını dipten 5 cm kalacak şekilde kesin.
- Saksıyı dolduran kök kümesini bölün, genç bir parçayı taze toprakla geri dikin.
- Yapmayın: Naneyi bahçe toprağına saksısız dikmeyin; tabansız bir kaba koyup kenarını topraktan taşırın.
Maydanoz- Dış saplardan birkaçını toprağın 1–2 cm üstünden kesin, ortadaki genç yaprakları bırakın.
- Yaşlı yapraklarda küçük kahverengi lekeler görürseniz bu yaprakları toplayıp atın.
- Soğuk gecelerden önce saksıyı aydınlık, serin ve dondan korunaklı bir yere alın.
Dereotu- Sonbahar hasadı için yaz sonunda yeniden ekin.
- Ekimden altı hafta sonra yaprak kesmeye başlayın, bitkinin en az üçte birini bırakın.
- Kahverengileşen tohum tepelerini kesip kese kâğıdında ters asarak kurutun.
- Kişniş
- Birkaç haftada bir az miktarda tohum ekin; sürekli taze yaprak alırsınız.
- Bitkiler 10–15 cm olunca her birinden birkaç yaprak alın, sonra iki hafta toparlanmasını bekleyin.
- Melisa
- Birkaç yılda bir kümeyi kökünden bölerek küçültün.
- En genç yaprakları ve sürgün uçlarını çiçeklenmeden önce toplayın.
- İzmir kekiği
- Bitki yarı yarıya çiçeklendiğinde sürgünleri toprak yüzeyinden 10–15 cm yukarıdan kesin.
Bu gruptaki diğer 7 bitki
- Rezene
Kendi kendine yayılmasını istemiyorsanız çiçek başlarını tohum bağlamadan kesin.
- Frenk soğanı
Yaprakları dipten birkaç santim yukarıdan makasla kesin; sık kestikçe yenisi gelir.
- Isırgan otu
Toplarken ve keserken eldiven giyin; yakıcı tüyler deriyi dakikalarca yakar.
- Mercanköşk
Soğuklar başlamadan saksıyı içeri alın; mercanköşk soğuğa hassastır.
- Limon otu
Hava 13 °C'nin altına inmeden saksıyı aydınlık bir iç mekâna alın.
- Stevya
Çiçeklenme başlarken gövdeleri topraktan yaklaşık 15 cm yukarıdan kesip kurutun.
- Zahter
Gölgede ya da sürekli ıslak kalan toprakta yetiştirmeyin; doğada kurak, güneşli yamaçlarda yaşar.
Tarihler nasıl hesaplanıyor?
Her bitkinin ekim, dikim, budama, gübreleme ve hasat ayları; ziraat fakülteleri ve üniversitelerin tarım yayım servisleri, İl Tarım ve Orman Müdürlükleri ve RHS gibi bahçecilik kuruluşlarının yayımladığı takvimlerden alınır. Bu takvimlerin çoğu Marmara kıyısını ya da ılıman bir iklimi esas alır. “Türkiye geneli” seçiliyken gördüğünüz aylar bunlardır.
İl seçtiğinizde ilin iklim bölgesi devreye girer. Her bölge için ilkbaharın ve sonbaharın İstanbul'a göre kaç gün erken ya da geç geldiğini, günlük ortalama sıcaklığın 8 °C'yi geçtiği ve altına indiği tarihlerden hesapladık. Dışarıda yetişen bitkilerin ilkbahar işleri bu farka göre kayar; sonbahar işleri sonbahar farkıyla. Tek yıllık sebzelerde bütün sezon ilkbahar farkıyla kayar, böylece soğuk bölgelerde hasat dikimden önceye düşmez.
Ayrıca Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün il bazlı don verilerinden, don görülme sıklığı yüzde 5 ve üstü olan aylar belirlendi. Bu aylarda dışarıya ekim ve dikim önerilmez; iş ilk donsuz aya ertelenir. İç mekân bitkilerinde bölge farkı uygulanmaz.
Hesabın ayrıntılarını ve kaynak listesini Metodoloji sayfasında, ekim ayının öncelikli işlerini Ekim bitki bakımı rehberinde bulabilirsiniz.