Bitki Bakım Takvimi
İlinizi ve ayı seçin; o ay hangi bitkide ne yapılacağını, neyin ertelenmesi gerektiğini görün.
Türkiye geneli için Kasım ayında yapılacaklar
Ev bitkileri71 bitki
Orkide- Yeni çiçek sapı için bitkiyi birkaç hafta geceleri serin kalan bir odaya alın.
- Yapmayın: Saksıyı tabakta su içinde bırakmayın, suyu yaprakların ortasına kaçırmayın.
Monstera- Yapmayın: Büyüme yavaşladığı için gübre vermeyin.
- Paşa Kılıcı
- Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.
- Yapmayın: Toprak tamamen kurumadan sulamayın; suyu rozetin ortasına dökmeyin.
Barış Çiçeği- Yapmayın: Büyüme yavaşladığı için gübre vermeyin.
- Yapmayın: Üst toprak kurumadan sulamayın, tabakta su bırakmayın.
- Yapmayın: Soğuk cereyan alan pencere ve kapı önlerinde bırakmayın.
Aloe Vera- Gece sıcaklıkları 10 °C'ye inmeden saksıyı içeri alın.
- Bitkiyi serin ve aydınlık bir pencere önünde, kaloriferden uzakta dinlendirin.
- Yapmayın: Kış dinlenmesinde gübre vermeyin.
- Yapmayın: Kış dinlenmesinde yapraklar büzüşmedikçe sulamayın.
Salon Sarmaşığı- Yapmayın: Toprak hâlâ nemliyken sulamayın, tabakta su bırakmayın.
- Kauçuk
- Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.
- Yapmayın: Toprağın üstü kurumadan sulamayın; kışın toprağı yalnızca hafif nemli tutun.
- Yapmayın: Açılan pencere ve dış kapı yanı gibi soğuk cereyan alan yerlere koymayın.
Zamioculcas- Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.
- Yapmayın: Toprak dibe kadar kurumadan sulamayın; kışın aralığı uzatın.
Bu gruptaki diğer 63 bitki
- Benjamin
Büyüme yavaşladığı için gübre vermeyin.
- Antoryum
Büyüme yavaşladığı için gübre vermeyin.
- Dracaena
Büyüme yavaşladığı için gübre vermeyin.
- Difenbahya
Bitkiyi pencereye yaklaştırın; kış güneşi yaprakları yakmaz.
- Calathea
Isıtma açıkken saksıyı ıslak çakıllı tepsiye koyarak nemi artırın.
- Keman Yapraklı İncir
Büyüme yavaşladığı için gübre vermeyin.
- Afrika Menekşesi
Işık azaldığı için bitkiyi güney ya da batı penceresine taşıyın.
- Kalanşo
Akşamları lamba yanmayan bir odaya alın; tomurcuk için altı hafta boyunca her gece 14 saat karanlık gerekir.
- Areka Palmiyesi
Tamamen kahverengileşen yaşlı yaprakları gövdeye yakın yerden kesin.
- Yucca
Bitki büyümediği için gübre vermeyin.
- Rebutia
Kışı serin ve aydınlık bir yerde, neredeyse hiç sulamadan geçirtin.
- Para ağacı
Çiçek için bitkiyi serin, gece yapay ışık almayan bir odada tutun ve sulamayı kısın.
- Kurdele çiçeği
Florür ve klor yaprak uçlarını yaktığı için sulamada yağmur suyu ya da arıtılmış su kullanın.
- Atatürk çiçeği
Yılbaşında yeniden renklenmesi için Ekimden Aralık başına kadar her gece 15 saat kesintisiz karanlık verin; gündüz aydınlık pencereye alın.
- Gümüş meşale
Dinlenme döneminde hiç sulamayın; bitkiyi aydınlık, geceleri 8–10 °C'ye düşen bir yerde tutun.
- Siklamen
Yapraklı ve çiçekli dönemde iki haftada bir azotu düşük sıvı gübre verin.
- Ferokaktus
Kış boyunca toprağı neredeyse kuru tutun, bitkiyi aydınlık ve serin bir yerde bekletin.
- Şans bambusu
Suda yetişen bitkinin suyunu haftada bir klorsuz suyla değiştirin; bu sivrisinek üremesini de önler.
- Eçeverya
Kışın sulamayı neredeyse kesin ve rozetin ortasına su kaçırmayın.
- Aglaonema
Saksıyı soğuk cam önünden ve kapı ağzından uzak tutun; 10 °C'nin altı yapraklara zarar verir.
- Pachira
Sulamadan sonra tabakta biriken suyu boşaltın.
- Yıldız kaktüsü
Kışı serin, kuru ve güneşli bir odada geçirtin; dinlenmede hiç sulamayın.
- İnci dizisi
Kışı 13–16 °C'lik serin bir odada, az suyla geçirmesi yaz çiçeklenmesine yardım eder.
- Fil ayağı
Kışın toprağı ıslak tutmayın; bu dönemde bitki çok az su ister.
- Çöl gülü
Dış sıcaklık 13 °C'ye inmeden içeri alın ve sulamayı azaltın.
- Boston eğreltisi
Kaloriferli dönemde saksıyı mutfak ya da banyo gibi nemli bir odaya alın ya da ıslak çakıllı tepsiye oturtun.
- Salon palmiyesi
Pencere, kapı ya da havalandırma ağzından gelen soğuk hava akımından koruyun.
- Maranta
Kaloriferli dönemde saksıyı ıslak çakıllı bir tepsiye oturtun ya da odayı nemlendirin.
- Ficus ginseng
Saksıyı 20 °C'nin altına düşen soğuk pencere önlerinden uzak tutun.
- Bromelya
Rozetin ortasındaki suyu boşaltıp taze, yumuşak suyla yeniden doldurun.
- Amarilis
Soğanı yarısı toprak üstünde kalacak şekilde dikin, bir kez iyice sulayıp filiz çıkana kadar bekleyin.
- Delikli monstera
Bitkiyi soğuk cereyan alan pencere ve kapı önünde bırakmayın.
- Gece kraliçesi
Yazı dışarıda geçirdiyse gece sıcaklığı 10 °C'ye inmeden içeri alın.
- Peperomia
Saksıyı hava akımı alan kapı ve pencere önünden uzak tutun.
- Cereus
Kasım–şubat arasında geceleri 8–10 °C'ye düşen aydınlık bir yerde tutun, su vermeyin.
- Eşek kuyruğu
Kışı 10–20 °C arası serin bir odada geçirmesi çiçeklenmeyi destekler.
- Pilea
Saksıyı kalorifer ve soba yanından, soğuk hava akımı alan pencereden uzak tutun.
- Klivya
Gece sıcaklığı 10 °C'nin altında kalan aydınlık bir yerde bir ay tutun, ardından 6–8 hafta çok az sulayın ve gübre vermeyin.
- Mor yonca
Dinlenmeden sonra yeni sürgün görününce rizomları bölüp taze toprağa dikin.
- Damkoruru
Kışın saksıda ya da çukurda su birikmesin; gerekirse saksıyı saçak altına alın.
- Kalp zinciri
Kalabalık saksıyı sever; gerekmedikçe saksı değiştirmeyin.
- Mammillaria
Kasım–şubat arasında bitkiyi 7–13 °C'lik aydınlık bir yerde tutun ve sulamayı neredeyse kesin; serin kış bahar çiçeğini getirir.
- Ay kaktüsü
Dışarıdaki bitkiyi gece sıcaklığı 10 °C'nin altına inmeden içeri alın.
- Kordilin
Sulamayı azaltın ve bitkiyi 10 °C altına düşen soğuk pencere önünden uzaklaştırın.
- Kuşkonmaz eğreltisi
Dikenli gövdeleri ve meyveleri çocuklar ile evcil hayvanların ulaşamayacağı yerde tutun.
- Kalp hoya
Uzun ve yapraksız sürgünleri kesmeyin; yeni yaprak ve çiçekler bu sürgünlerde oluşur.
- Venüs saçı
Kaloriferli dönemde saksıyı banyo gibi nemli bir odaya alın.
- Fitonya
Kaloriferli dönemde saksıyı hava akımından uzak, nemli bir köşeye ya da ıslak çakıllı tepsiye alın.
- Aspidistra, döküm bitkisi
Kışın sulamayı seyreltin; toprak yüzeyi kurumadan su vermeyin.
- Gloksinya
Yapraklar kuruyunca kesin, yumruyu saksısında 13–16 °C'lik karanlık bir yerde 2–3 ay dinlendirin.
- Kaladyum
Yapraklar solmaya başlayınca sulamayı kesin, yumruyu 13 °C'nin altına düşmeyen kuru bir yerde dinlendirin.
- Aeonium
Gece sıcaklığı 4 °C'ye yaklaşmadan saksıyı içeri alın; kışı yaklaşık 10 °C'lik aydınlık bir yerde geçirin.
- Dendrobium orkide
Sonbahar sonu ve kış başında sulamayı kesin, bitkiyi serin ve aydınlık yerde kuru tutun.
- Frenk inciri
Saksıdaki bitkiye kış dinlenmesinde su ve gübre vermeyin, yağmurdan korunan bir yere alın.
- Kuş yuvası eğreltisi
Saksıyı kalorifer, soba ve hava akımına yakın koymayın.
- Dracaena reflexa
Soğuk cereyan ve ani sıcaklık değişimi olan yerlerde bırakmayın.
- Kayınvalide koltuğu
Sonbahar ve kış boyunca bitkiyi serin, aydınlık bir yerde tutun ve hiç sulamayın.
- Ananas
Yaprakları keskin olduğu için bitkiyi taşırken ve bakarken eldiven takın.
- Dantel aloe
10 °C'nin altındaki soğuktan ve dondan koruyun; kışın soğuk cam kenarından uzak tutun.
- Ctenanthe
Saksıyı cereyandan ve kalorifer peteğinden uzak, sabit sıcaklıktaki bir yerde tutun.
- Streptokarpus
Yaprak ve çiçeklerde gri küf arayın, bulaşan kısmı hemen alın.
- Pachyphytum
Kış dinlenmesinde bitkiyi serin ve aydınlık tutun, harcı neredeyse kuru bırakın.
- Stapelya
Kışın sulamayı kesin; toprağı kuru tutun.
Balkon ve çiçekler63 bitki
Gül- Çıplak köklü gülleri toprak donmuş ya da çamur değilken dikin.
- Dökülen yaprakları toplayıp atın ya da kalın bir malçla örtün.
Sardunya- İlk dondan önce bitkiyi saksısıyla aydınlık ve donsuz bir yere alın; yer darsa dalları 10 cm'ye kısaltın.
- Dışarıda kışlatacaksanız saksıyı yağmur ve rüzgâr almayan aydınlık bir duvar dibine çekin, sulamayı azaltın; don uyarısında içeri alın.
- Kışlatılan bitkide gri küflü yaprakları temizleyin, ılık günlerde havalandırın.
Ortanca- Toprak donmuş ya da çamur değilken dikin, dikimden sonra bol sulayıp malçlayın.
- Lekeli dökülen yaprakları toplayıp atın.
- Yapmayın: Dalları kısaltmayın; ertesi yılın çiçek gözleri bu dallarda.
Begonvil- Dışarıda kışlayacaksa güneye bakan korunaklı duvar dibinde tutun; don gecelerinde örtün.
- Yapmayın: Sonbaharda sert budama yapmayın; bir sonraki çiçeklenme azalır.
- Yapmayın: Kış dinlenmesinde gübre vermeyin.
- Yapmayın: Toprak iyice kurumadan sulamayın; serin gecelerden önce hiç sulamayın.
Begonya- Gece sıcaklığı 13 °C'ye inmeden bitkiyi kısaltıp saksısıyla aydınlık bir odaya alın.
- Dışarıda kışlatacaksanız saksıyı yalnız donsuz, yağmur almayan korunaklı bir köşede tutun, sulamayı azaltın; don uyarısında içeri alın.
Petunya- Kışı dışarıda geçirecekse don almayan, korunaklı bir köşede tutun; don gecelerinde örtün.
- Lale
- Soğanları boylarının üç katı derinliğe, sivri ucu yukarıda dikin; toprak serinledikten sonra dikim yapın.
- Hercai menekşe
- Yaz sıcağı kırılıp havalar serinleyince fideleri dikin.
- Solan çiçekleri koparın; tohum bağlamayan bitki daha uzun açar.
- Sonbahar sonunda ve ilkbahar başında azotu düşük gübre verin.
Bu gruptaki diğer 55 bitki
- Gerbera
Gece sıcaklığı 5 °C'nin altına düşmeden saksıyı donsuz, aydınlık bir yere alın.
- Sarkan sardunya
İlk dondan önce saksıyı içeri alıp aydınlık, serin bir pencere önünde az sulayarak kışlatın ya da yaz sonunda çelik alın.
- Nergis
Soğanları yaklaşık 20 cm derinliğe, gruplar hâlinde dikin.
- Astilbe
İlkbaharda ya da eylül sonu–ekim ortasında hafif gölgeye dikin ve dibine bol yanmış organik madde serin.
- Yasemin
Kök bölgesine iyi yanmış kompostla kalın bir malç serin.
- Şakayık
Kökleri gözlerin ucu en fazla 2,5 cm toprak altında kalacak şekilde dikin; bölmeyi de bu aylarda yapın.
- Zambak
Soğanları yaklaşık 20 cm derinliğe dikin, pulları kırmadan elleyin ve üstüne malç serin.
- Katalpa
İri yaprakları rüzgârda yıprandığı için fidanı rüzgâra kapalı, aydınlık bir yere dikin.
- Sümbül
Soğanları 10 cm derinliğe, aralarında en az 7–8 cm bırakarak dikin; toprak serinlemeden dikmeyin.
- Ayçiçeği
Tohum başlarını ilk dondan önce toplayın ya da kuşlar için bırakın.
- Kadife çiçeği
Solan çiçekleri hemen koparın; ağır çiçek başları sapı kırabilir.
- Forsitya
İlkbaharda ya da sonbaharda dikin; yazın dikerseniz toprağı kurutmayın.
- Aslanağzı
Fideleri ilkbahar başında ya da havalar serinlerken sonbaharda dikin.
- Kokulu sardunya
İlk dondan önce saksıyı içeri alın; aydınlık, serin bir pencere önünde seyrek sulayarak kışlatın.
- Mavi Ladin
Fidanı açık, güneşli ve havadar bir yere dikin; sıcak ve kapalı köşelerden kaçının.
- Yüksük otu
Toprak nemli ve ılıkken ilkbaharda ya da sonbaharda dikin; fideleri 30–35 cm arayla yerleştirin.
- Dalya
İlk don yaprakları yakınca yumruları sökün, yıkamadan kurutun ve donsuz, serin yerde saklayın.
- Kurtbağrı
Çit için fidanları toprak işlenebilir durumdayken sonbaharda ya da ilkbaharda dikin.
- İpek Ağacı
Döktüğü çiçek, yaprak ve bakla nedeniyle ağacı teras ve araba yolunun üstüne gelmeyecek biçimde dikin.
- Fuşya
İlk dondan önce saksıyı içeri alın, dalları kısaltıp 7–10 °C'lik serin bir yerde az sulayarak kışlatın.
- Hosta
Sonbaharda kendiliğinden solan yaprakları ve eski çiçek saplarını dipten kesin.
- Kamelya
Toprak henüz ılıkken sonbaharda, yarı gölgeli ve kış rüzgârından korunan bir yere dikin.
- Kardelen
Soğanı fidanlıkta üretilmiş olarak alın; doğadan toplanmış soğan almayın. Geceler 4–10 °C'ye inince 7–8 cm derinliğe dikin.
- Ateş Dikeni
Güneşli ya da yarı gölgeli, su birikmeyen bir yere dikin.
- Glayöl
Yapraklar solmadan kormları sökün, kurutup eski kormu ayırın ve serin, donsuz yerde saklayın.
- Koleus
İlk dondan önce saksıyı içeri alın ya da sevdiğiniz bitkilerden çelik alıp içeride köklendirin.
- İngiliz çimi
Çimi 4–6 cm yükseklikte biçin.
- Agapantus
Saksıdaki agapantusu sonbaharda aydınlık, dondan korunan bir yere taşıyın.
- Çarkıfelek
Soğuk bölgelerde gövdenin altını kışın örtüyle sarın.
- Japon Akçaağacı
Fidanı öğleden sonra gölge alan, rüzgâra kapalı bir yere dikin.
- Ağaç Hatmi
Yaprak dökümünden kış sonuna kadar, güneşli bir yere dikin.
- Şebboy
Ilık ve yağışlı kışlarda gövde dibinde beyaz küf olup olmadığına bakın.
- Süs Kirazı
Fidanı su birikmeyen, havadar ve güneşli bir yere dikin.
- Frezya
Kışı dışarıda geçiremeyeceği yerlerde yumruları söküp kuru ve korunaklı bir yerde saklayın.
- Afrika papatyası
Solan çiçekleri koparın; çiçeklenme süresi uzar.
- Gazanya
Solan çiçekleri koparın; yeni çiçeklenmeyi teşvik eder.
- Alev Çalısı
Toprak donmuş ya da çamur değilken, hava dolaşımı iyi bir yere dikin.
- Anemon
Yumruları sonbaharda 5–8 cm derine, 10–15 cm arayla, süzek toprağa dikin ve yatağı malçla örtün.
- Ranunkulus
Yumruları bir gün suda bekletin, pençeleri aşağı bakacak şekilde 5 cm derine ve 10 cm arayla dikin.
- Sürünen kekik
Basamak taşlarının arasına ya da kenarlara 20–30 cm aralıkla dikin.
- Erguvan
Genç bir fidan seçip kalıcı yerine dikin; erguvan sonradan yer değiştirmeyi sevmez.
- Kana
İlk dondan sonra gövdeleri kısaltın; soğuk yerlerde rizomları söküp kuru ortamda, dondan uzakta saklayın.
- Gümüşi Ihlamur
Olgun boyu 20 metreyi aşabileceği için fidanı bol alanı olan bir yere dikin.
- Gelincik
Ekim yapılan yerde kışın su birikmediğinden emin olun; gerekiyorsa drenajı iyileştirin.
- Manolya
Toprak donmuş değilse sonbahar ile ilkbahar arasında, kaplı fidan olarak dikin; yayılan kökler çıplak köklü fidanda zor tutar.
- Leylak
Toprak çok ıslak ya da donmuş değilken sonbahar ile kış sonu arasında dikin.
- Şimşir
Sonbaharda ya da ilkbaharda dikin; kökler dikimden önce kurumamalı.
- Cezayir menekşesi
İlkbaharda ya da sonbaharda 25–30 cm aralıkla, şaşırtmalı dikin.
- Doğu Çınarı
Fidanı geniş bir alana, binalardan ve dar yollardan uzak dikin; kök bölgesini malçla örtün.
- Defne
Sert don beklenen gecelerde bitkiyi örtün, saksıyı soğuktan korunaklı bir yere çekin.
- Dikondra
Üzerinde sık yürünen yollara ve oyun alanlarına dikmeyin; çiğnenmeye dayanmaz.
- Zakkum
Rüzgâr almayan, güneşli ve dondan korunaklı bir yere dikin.
- Kaya sedumu
Yer örtücü olarak 30–45 cm aralıkla, taşlı ve süzek bir yere dikin.
- Çin gülü
Gece sıcaklığı 12 °C'nin altına inmeden saksıyı aydınlık bir iç mekâna alın.
- Mayasıl otu
Kümeler sıklaştığında ilkbaharda ya da sonbaharda bölüp seyreltin.
Sebzeler24 bitki
Çilek- Taze fideyi kökleri 8–10 cm'ye kısaltıp kök boğazı toprak seviyesinde kalacak şekilde dikin, can suyu verin.
Marul- İlkbahar hasadı için tohumu korunaklı yastığa ya da viyole 1–2 cm derine ekin.
- Sonbahar ve kış ürünü için fideleri Ağustos–Ekim arasında dikin.
- Baş sıkılaşınca, sapa kalkmadan toprağa yakın yerden bıçakla kesin.
- Roka
- Sonbahar hasadı için tohumu yeniden, doğrudan yerine ekin.
- Genç yaprakları toprağın 1–2 cm üstünden kesin, yaşlanmaya bırakmayın.
- Bezelye
- Sonbahar çeşitlerinin tohumunu Kasım'da doğrudan yerine ekin.
- Yapmayın: Bezelye yerine taze çiftlik gübresi vermeyin; bitki yaprağa kaçar.
- Üzüm
- Asma dinlenmedeyken, gözler uyanmadan kış budamasını tamamlayın.
- Fidanı yaprak dökümünden sonra ya da kış sonunda, don olmayan bir günde güneşli, korunaklı yere dikin.
- Salkımlar tam renk alıp tatlandığında makasla kesin.
- Soğan
- Kışlık taze soğan için tohum ya da fideyi yaz sonu ve sonbaharda yerine ekin.
- Havuç
- Kökler normal iriliğe ulaşınca sertleşmeden sökün; bir gün önce sulamak sökümü kolaylaştırır.
- Sarımsak
- İri ve sağlam dişleri ayırıp sivri ucu yukarı bakacak şekilde, ucu toprak yüzeyine yakın kalacak derinlikte dikin.
Bu gruptaki diğer 16 bitki
- Ispanak
Sonbahar ürünü için tohumu 2–3 cm derine sıraya ya da serpme ekin.
- Lahana
Sıkılaşan başları toprak seviyesinden bıçakla kesin.
- Pırasa
Pırasaları ihtiyaca göre sökün; sökmeden önce toprağı sulamak işi kolaylaştırır.
- Karnabahar
Taç görününce iç yaprakları kırıp tacın üzerine örtün; güneş gören taç sararır.
- Kivi
Meyveleri ilk sert dondan önce toplayın, oda sıcaklığında olgunlaştırın.
- Turp
Kışlık turpu yaz sonunda sıraya ekin; ilkbaharda toplanacak fındık turpunu ekimde ekin.
- Brokoli
Ana başı tomurcuklar açmadan kesin; yan başları birkaç günde bir toplamaya devam edin.
- Bal kabağı
Yapraklar ve meyve sapı kuruyunca meyveleri sapıyla kesin; sonbahar yağmurları başlamadan toplayın.
- Pazı
Önce en dıştaki iri yaprakları dipten koparın; ortadaki genç yapraklar büyümeye devam eder.
- Kereviz
Hava soğuyup yapraklar sararmaya başlayınca yumruları koflaşmadan sökün.
- Kırmızı pancar
Kökler 4–7 cm çapa gelince sökün; iri ve bekleyen kökler odunlaşır.
- Bakla
Hazırlanan toprağa ocak usulü 1–2 tohum atıp üzerini 5–6 cm toprakla kapatın.
- Tere
Tohumu tava ya da sıraya 1 cm'yi geçmeyecek derinlikte ekin, üzerine ince toprak serip bolca sulayın; sıcak yaz aylarında ekmeyin.
- Frenk üzümü
Çıplak köklü fidanı kış boyunca, toprak donmuş ya da çamur değilken dikin.
- Altın çilek
Zarfı kuruyup meyve turuncuya dönünce toplayın; yeşil meyveleri yemeyin.
- Bektaşi üzümü
Kışın ortası açık bir çalı biçimini koruyacak şekilde budayın.
Meyve ağaçları26 bitki
Limon Ağacı- Don beklenen gecelerde bahçedeki ağacın tacını battaniye ya da çuval beziyle örtün, gövdenin aşı yerini sarın.
- Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
- Çiftlik gübresini fosforlu ve potaslı gübreyle birlikte taç izdüşümüne açtığınız sığ banda gömüp sulayın.
- Meyvelerin iriliğini ve kabuk rengini kontrol edin; olgunları kuru havada makasla kısa sapıyla kesin, dondan önce toplayın.
- Sürgün uçlarını boylarının üçte biri kadar kısaltın; kuru, hastalıklı ve gövdeden çıkan obur dalları dipten alın.
- Yaprağı düşüp sapı dalda kalan, uçtan kuruyan sürgün arayın; kuruyan dalı kuru yerin 20 cm altından kesin.
- Yapmayın: İçerideki saksıda toprak yüzeyi kurumadan sulamayın, tabakta su bırakmayın.
- Zeytin Ağacı
- Zeytinleri sırıkla dal dövmeden, elle ya da tarakla sıyırarak toplayın.
- Fidanı güneşli, süzek ve taban suyu derinde olan bir yere dikin; iri fidanı kazığa bağlayın.
- Saksıdaki zeytini kışın 4–10 °C'lik aydınlık, donsuz bir yere alın; kaloriferin önüne koymayın.
- Yapmayın: Ağustos'tan sonra budamayın; yeni sürgün kışa kadar odunlaşmaz.
Portakal Ağacı- Don beklenen gecelerde bahçedeki ağacın tacını battaniye ya da çuval beziyle örtün, aşı yerini sarın; soğuktan birkaç gün önce toprağı iyice sulayın.
- Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
- Olgun meyveleri yağmursuz, çiğ kalkmış saatlerde makasla kesin; önce alt dallardan başlayın.
- Yapmayın: İçerideki saksıda toprak yüzeyi kurumadan sulamayın, tabakta su bırakmayın.
Mandalina Ağacı- Aşı yerini korumak için bahçedeki ağacın gövde dibine toprak doldurun, Mart ortasında açın; don gecelerinde tacı örtün.
- Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı aydınlık, serin bir odaya alın; toprağı kontrol edip sulamayı azaltın.
- Olgunlaşan meyveleri bekletmeden, kuru havada makasla kesin; Satsuma ağaçta bekletilirse puflaşır.
- Yapmayın: Sonbaharda budamayın; çıkan taze sürgünler kış soğuğuna hassaslaşır.
Elma Ağacı- Yaprak döküldükten sonra kuru, hastalıklı, birbirine sürten ve tacın içine dönen dalları çıkarın.
- Fidanı aşı yeri toprağın 10 cm üstünde kalacak şekilde dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
- Meyveyi avucunuza alıp hafifçe çevirin; sapıyla kolayca geliyorsa toplayın, zedelemeden kasaya koyun.
- Dökülen hastalıklı yaprakları toplayıp bahçeden uzaklaştırın; karaleke kışı bu yapraklarda geçirir.
İncir Ağacı- Kabuğu yumuşayıp dalından sarkan incirleri sabah çiğ kalkınca, sapını burkarak koparın.
- Soğuk yerlerde genç ağacın dallarını samanla doldurup örtüyle sarın, ilkbaharda yavaş yavaş açın.
- Saksıdaki inciri ilk dondan önce ısıtılmayan, donsuz bir yere alın.
Kiraz Ağacı- Fidanı söküldüğü derinlikte dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
- Yapmayın: Kışın budamayın; kesik yerlerinden gümüş yaprak ve bakteriyel kanser girer.
Kayısı Ağacı- Fidanı aşı yeri topraktan en az 10 cm yukarıda kalacak şekilde, soğuk hava birikmeyen bir yere dikin.
- Yapmayın: Yağışlı sonbahar ve kış günlerinde budamayın; yaralardan bakteriyel kanser girer.
Bu gruptaki diğer 18 bitki
- Şeftali Ağacı
Duvara yaslı ya da saksıdaki ağacın üstünü Mayıs ortasına kadar yağmura kapatın, yanlarını açık bırakın.
- Nar Ağacı
Rengini alan, taç uçları dışa açılan narları makasla, birkaç seferde toplayın.
- Ceviz
Sonbaharda sulamayı azaltarak kesin; geç sulama yeni sürgün çıkarır ve erken donda zarar görür.
- Armut
Fidanı aşı yeri toprağın üstünde kalacak şekilde dikin; tozlanma için yakına aynı dönemde çiçek açan başka bir armut çeşidi dikin.
- Erik
Ağacı kış uykusunda ya da sonbaharda budamayın; bu dönemde açılan kesiklerden gümüş yaprak hastalığı ve bakteriyel kanser girer.
- Dut
Budamayı sonbahar sonunda ya da kışın yapın; büyüme döneminde kesilen dallardan bol süt özsuyu akar.
- Vişne
Fidanı kış dinlenmesindeyken derin, iyi drene olan toprağa dikin; vişne kendine verimlidir, tek ağaç yeterlidir.
- Fındık
Sonbaharda budayın; ocak içindeki kurumuş, sıklaşmış dalları ve dipten çıkan kök sürgünlerini kesin.
- Ayva
Fidanı aşı yeri toprağın üstünde kalacak şekilde kış dinlenmesinde dikin; toprağı yüzeyden fazla derin işlemeyin.
- Badem
Kışı ılık geçen yerlerde fidanı sonbaharda dikin; tüplü fidan tercih edin ve birbirini dölleyen iki çeşidi yakın dikin.
- Trabzon hurması
Dikimden sonraki ilk üç yıl kışın şekil budaması yapın; gövde üzerinde düzgün aralıklı 3–5 ana dal bırakın.
- Kestane
Aşılı fidanı kış dinlenmesinde, en az 40–50 cm genişlik ve derinlikte açtığınız çukura dikin.
- Antep fıstığı
Genç ağaca ilk yıllarda kış dinlenmesinde şekil budaması yapın; iskelet dallar oturduktan sonra yalnızca hafif kesimler yeterlidir.
- Greyfurt
Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı içeri alın; kış boyunca 10 °C'nin altına inmeyen aydınlık bir yerde tutun.
- Kumkuat
Gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca saksıyı içeri alın; kışı 7 °C'nin altına inmeyen aydınlık ve serin bir yerde geçirsin.
- Muşmula
Meyveleri Ekim–Kasım'da sertken toplayın; serin bir yerde koyu kahverengi ve yumuşak olana kadar birkaç hafta bekletin.
- Turunç
Soğuk bölgelerde saksıdaki ağacı gece sıcaklıkları düşmeye başlayınca aydınlık, serin bir iç mekâna alın.
- İğde
Meyveler gümüşi renkten kırmızıya döndüğünde toplayın.
Aromatikler17 bitki
Lavanta- Yapmayın: Kışın dikim yapmayın; genç bitki soğuk ve ıslak toprakta çürür.
- Yapmayın: Kışın saksıyı yağmurdan koruyun, tabakta su bırakmayın.
Kekik- Yapmayın: Kışın toprağı ıslak bırakmayın; saksıyı yağmur almayan duvar dibine çekin.
Fesleğen- Her bitkiden birkaç sürgün ucu alarak hasat edin, bitkiyi çıplak bırakmayın.
- Geceler 10 °C'nin altına inmeden son hasadı yapın ya da saksıyı içeri alın.
Nane- Köklü sürgünleri ya da bölünmüş kök parçalarını sonbaharda nemli toprağa dikin.
- Genç sürgün uçlarını düzenli kesin; kurutmalık için çiçeklenme başlarken biçin.
- Yapmayın: Naneyi bahçe toprağına saksısız dikmeyin; tabansız bir kaba koyup kenarını topraktan taşırın.
Maydanoz- Dış saplardan birkaçını toprağın 1–2 cm üstünden kesin, ortadaki genç yaprakları bırakın.
- Yaşlı yapraklarda küçük kahverengi lekeler görürseniz bu yaprakları toplayıp atın.
- Soğuk gecelerden önce saksıyı aydınlık, serin ve dondan korunaklı bir yere alın.
Dereotu- Ekimden altı hafta sonra yaprak kesmeye başlayın, bitkinin en az üçte birini bırakın.
- Kahverengileşen tohum tepelerini kesip kese kâğıdında ters asarak kurutun.
- Biberiye
- Yapmayın: Kışın saksıyı tabakta su içinde bırakmayın; ıslak toprakta kökler çürür.
- Adaçayı
- Kış yağmurları kökleri çürütebilir; saksıyı saçak altı ya da duvar dibi gibi yağmur almayan bir yere çekin.
Bu gruptaki diğer 9 bitki
- Kişniş
Birkaç haftada bir az miktarda tohum ekin; sürekli taze yaprak alırsınız.
- Melisa
Birkaç yılda bir kümeyi kökünden bölerek küçültün.
- İzmir kekiği
Bitki yarı yarıya çiçeklendiğinde sürgünleri toprak yüzeyinden 10–15 cm yukarıdan kesin.
- Frenk soğanı
Yaprakları dipten birkaç santim yukarıdan makasla kesin; sık kestikçe yenisi gelir.
- Mercanköşk
Soğuklar başlamadan saksıyı içeri alın; mercanköşk soğuğa hassastır.
- Limon otu
Hava 13 °C'nin altına inmeden saksıyı aydınlık bir iç mekâna alın.
- Stevya
İlk dondan önce saksıyı aydınlık bir iç mekâna alın; stevya dona dayanmaz.
- Tarhun
Kışın saksıyı yağmurdan ve soğuktan korunan bir yere alın; ıslak ve soğuk toprakta kökler çürür.
- Zahter
Gölgede ya da sürekli ıslak kalan toprakta yetiştirmeyin; doğada kurak, güneşli yamaçlarda yaşar.
Tarihler nasıl hesaplanıyor?
Her bitkinin ekim, dikim, budama, gübreleme ve hasat ayları; ziraat fakülteleri ve üniversitelerin tarım yayım servisleri, İl Tarım ve Orman Müdürlükleri ve RHS gibi bahçecilik kuruluşlarının yayımladığı takvimlerden alınır. Bu takvimlerin çoğu Marmara kıyısını ya da ılıman bir iklimi esas alır. “Türkiye geneli” seçiliyken gördüğünüz aylar bunlardır.
İl seçtiğinizde ilin iklim bölgesi devreye girer. Her bölge için ilkbaharın ve sonbaharın İstanbul'a göre kaç gün erken ya da geç geldiğini, günlük ortalama sıcaklığın 8 °C'yi geçtiği ve altına indiği tarihlerden hesapladık. Dışarıda yetişen bitkilerin ilkbahar işleri bu farka göre kayar; sonbahar işleri sonbahar farkıyla. Tek yıllık sebzelerde bütün sezon ilkbahar farkıyla kayar, böylece soğuk bölgelerde hasat dikimden önceye düşmez.
Ayrıca Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün il bazlı don verilerinden, don görülme sıklığı yüzde 5 ve üstü olan aylar belirlendi. Bu aylarda dışarıya ekim ve dikim önerilmez; iş ilk donsuz aya ertelenir. İç mekân bitkilerinde bölge farkı uygulanmaz.
Hesabın ayrıntılarını ve kaynak listesini Metodoloji sayfasında, kasım ayının öncelikli işlerini Kasım bitki bakımı rehberinde bulabilirsiniz.