Bitki Bakım Takvimi
İlinizi ve ayı seçin; o ay hangi bitkide ne yapılacağını, neyin ertelenmesi gerektiğini görün.
Türkiye geneli için Mart ayında yapılacaklar
Ev bitkileri80 bitki
Orkide- Orkide gübresini az ve düzenli verin; her dördüncü sulamayı gübresiz yapın.
- Yapmayın: Saksıyı tabakta su içinde bırakmayın, suyu yaprakların ortasına kaçırmayın.
Monstera- Kökler saksıyı doldurduysa bir boy büyük saksıya alın ve desteği yenileyin.
- Yerine sığmayan gövdeleri bir boğumun üstünden kesin; parçaları suda köklendirebilirsiniz.
- Paşa Kılıcı
- Kökler saksıyı doldurduysa yalnızca biraz büyük, delikli bir saksıya alın.
- Kalabalık bitkiyi bölün ya da kenardaki yavru rozetleri ayırıp ayrı saksıya dikin.
Barış Çiçeği- Kökler saksıyı sıkıca doldurduysa birkaç santim büyük saksıya alın.
- Kalabalıklaşan bitkiyi köklü parçalara bölüp ayrı saksılara dikin.
- Yapmayın: Soğuk cereyan alan pencere ve kapı önlerinde bırakmayın.
Aloe Vera- Saksıyı dolduran bitkiyi en fazla iki boy büyük, delikli saksıya kaktüs toprağıyla alın.
- Gece sıcaklıkları 10 °C'nin üstüne yerleşince saksıyı balkona çıkarın; ilk günlerde yarı gölgede tutun.
Salon Sarmaşığı- Uzayıp seyrekleşen gövdeleri bir yaprağın üstünden kesin; uçları suda köklendirin.
- Kökler drenaj deliğinden çıkıyorsa bir boy büyük saksıya alın.
- Kauçuk
- Kökler saksıyı doldurduysa bir boy büyük saksıya alın; gerek yoksa üstteki toprağı tazeleyin.
- Fazla uzayan gövdeyi eldivenle, bir yaprağın hemen üstünden kesin.
- Yapmayın: Açılan pencere ve dış kapı yanı gibi soğuk cereyan alan yerlere koymayın.
Zamioculcas- Rizomlar saksıyı zorluyorsa yalnızca bir boy büyük saksıya alın.
- Yapmayın: Büyüme durduğu için gübre vermeyin.
Bu gruptaki diğer 72 bitki
- Benjamin
Yeni yapraklar küçülüyorsa bir boy büyük saksıya alın.
- Antoryum
Kökler saksıyı doldurduysa bir boy büyük saksıya, asidik ve havadar karışıma alın.
- Dracaena
Fazla uzayan gövdeyi istediğiniz yükseklikten kesin; tepeyi çelik yapın.
- Difenbahya
Ayda bir, nemli toprağa dengeli sıvı gübre verin.
- Calathea
Isıtma açıkken saksıyı ıslak çakıllı tepsiye koyarak nemi artırın.
- Keman Yapraklı İncir
Uzamış dalları bir boğumun üstünden kesin; yaprakların üçte ikisini bırakın.
- Afrika Menekşesi
Üç–dört haftada bir, sulanmış toprağa seyreltilmiş sıvı gübre verin.
- Areka Palmiyesi
Kökler saksıyı doldurduysa kök topunu dağıtmadan bir boy büyük saksıya alın.
- Yucca
Çok uzamış gövdeyi yarı boyuna kadar kesin; üst parçayı çelik yapın.
- Para ağacı
Dalları yan bir dalın hemen üstünden kısaltarak bitkiyi toplu tutun ve gövdenin kalınlaşmasına yardım edin.
- Kurdele çiçeği
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı ev bitkisi gübresi verin; fazla gübre yavru bitki oluşumunu azaltır.
- Atatürk çiçeği
Braktelar solunca gövdeleri topraktan 10–15 cm yüksekte kesin ve gerekiyorsa saksısını değiştirin.
- Siklamen
Yapraklı ve çiçekli dönemde iki haftada bir azotu düşük sıvı gübre verin.
- Ferokaktus
Bitkiyle çalışırken kalın eldiven giyin; kıvrık dikenler derin yara açar.
- Filodendron
Mart'tan Ekim'e ayda bir sıvı yaprak bitkisi gübresi verin; Kasım–Şubat arasında gübrelemeye ara verin.
- Şans bambusu
Suda yetişen bitkinin suyunu haftada bir klorsuz suyla değiştirin; bu sivrisinek üremesini de önler.
- Aglaonema
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre verin, kışın gübrelemeyi kesin.
- Şeflera
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre verin.
- Pachira
Sulamadan sonra tabakta biriken suyu boşaltın.
- Çöl gülü
Geceler 13 °C'nin üstüne çıkınca saksıyı güneşli bir yere çıkarın.
- Boston eğreltisi
Mart–Ekim arasında ayda bir hafif sıvı gübre verin.
- Mum çiçeği
Kalabalık ve zayıf sürgünleri Şubat sonunda seyreltin; çiçek veren kısa sapları bırakın.
- Kroton
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre verin.
- Salon palmiyesi
Büyüme döneminde ara ara gübreleyin, kışın hiç gübre vermeyin.
- Maranta
Mart–Ekim arasında ayda bir, etiketteki miktarın altında kalan sıvı gübre verin; fazlası yaprak kenarlarını yakar.
- Ficus ginseng
Mart–Ekim arasında düzenli gübreleyin; incirler gübreyi çok kullanan bitkilerdir.
- Bromelya
Rozetin ortasındaki suyu boşaltıp taze, yumuşak suyla yeniden doldurun.
- Dracaena marginata
Fazla uzayan gövdeyi ilkbaharda kesin; kesimin altından iki ya da daha çok yeni sürgün çıkar.
- Amarilis
Çiçek bittikten sonra yapraklar büyürken ayda bir gübre verin.
- Delikli monstera
Saksının ortasına yosun çubuğu ya da destek koyup sürgünleri ona yönlendirin.
- Gece kraliçesi
İlkbahar başından sonbahara kadar iki haftada bir az miktarda kaktüs gübresi verin.
- Haworthia
İki üç yılda bir taze, iyi süzen harca alın; kök topuna uygun küçük bir saksı seçin.
- Agav
Yavruları ana bitkiden ayırıp kumlu, iyi süzen bir yere; yürüme yollarından en az iki metre uzağa dikin.
- Singonyum
Ok ucu yapraklı çalı görünümünü korumak için uzamaya başlayan sürgünleri kesin.
- Peperomia
Mart–Ekim arasında ayda bir hafif sıvı gübre verin.
- Salon azaleası
Solan çiçekleri koparın; tohum bağlamasın, enerji yeni sürgüne gitsin.
- Gümüş sarmaşık
Dağınık uzayan sürgünlerin uçlarını çimdikleyin; kesilen uçları çelik yapabilirsiniz.
- Alokazya
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre verin.
- Pilea
Mart–Ekim arasında ayda bir sıvı gübre verin.
- Telgraf çiçeği
İlkbaharda uzamış gövdeleri sertçe kısaltın; kestiğiniz uçları çelik olarak köklendirin.
- Filodendron selloum
Saksıya bol suyu akıtıp toprakta biriken tuzu yıkayın.
- Mor yonca
Bitki büyürken ayda bir gübre verin.
- Damkoruru
Yavru rozetleri ayırıp kumlu, iyi süzen toprağa ya da taş aralarına dikin.
- Kalp zinciri
Kalabalık saksıyı sever; gerekmedikçe saksı değiştirmeyin.
- Mammillaria
İki üç yılda bir, ilkbaharda öbeği bir boy büyük saksıya alın; yavruları bu sırada ayırabilirsiniz.
- Anne binlerce
Yaprak kenarlarından düşen yavruları toplayıp iyi süzen toprağa dikin, istemediğiniz saksılara yayılmasını önleyin.
- Kentia palmiyesi
Seyrek gübreleyin; ilkbaharda verilen yavaş salınımlı gübre en uygunudur.
- Taş bitkisi
Eski yaprak çifti tamamen kuruyana kadar sulamayın; yeni çift eskisinin suyunu kullanır.
- Kuşkonmaz eğreltisi
Sararıp kuruyan dalları uçtan kısaltmak yerine dipten kesin; şekil için uçları çimdikleyin.
- Kalp hoya
Uzun ve yapraksız sürgünleri kesmeyin; yeni yaprak ve çiçekler bu sürgünlerde oluşur.
- Afrika süt ağacı
Boyunu sınırlamak için ilkbahar başında eldiven ve gözlükle kesin; kesik yüzeyi ılık suyla yıkayın.
- Venüs saçı
Mart–Ekim arasında ayda bir, yarı yarıya seyreltilmiş sıvı gübre verin.
- Fitonya
Sürgün uçlarını çimdikleyin; bitki daha sık ve dolgun kalır.
- Polka bitkisi
Boy atan sürgünlerin uçlarını çimdikleyin, çiçek başaklarını kesin.
- Mini monstera
Tırmanması için kafes, totem ya da yosun çubuğu verin.
- Aeonium
Gece sıcaklıkları 4 °C'nin üstüne yerleşince saksıyı dışarı çıkarın ve güneşe birkaç haftada alıştırın.
- Aralya
Uzayıp çıplaklaşan gövdeleri kesin; bitki dipten yeni sürgün verir, gelecek yılın çiçekleri de bu yeni büyümede açar.
- Dendrobium orkide
Çiçeği biten gövdeleri gerektikçe dipten kesin; başka budama gerekmez.
- Frenk inciri
Saksıdaki bitkiye kış dinlenmesinde su ve gübre vermeyin, yağmurdan korunan bir yere alın.
- Kürek bitkisi
Çiçek açan rozet ölmeden önce dipte ya da sapta çıkan yavruları ayırıp köklendirin.
- Kuş yuvası eğreltisi
Saksısına sığmayan bitkiyi ilkbaharda, yeni yapraklar çıkmaya başlarken bir boy büyük saksıya alın.
- Kahve bitkisi
İki üç yılda bir ilkbaharda bir boy büyük saksıya alın.
- Zümrüt kuşkonmaz
İlkbaharda yaşlı ve kuru dalları dipten temizleyin.
- Graptopetalum
Daha toplu görünüm için uzayan gövdeleri kısaltın; kesilen rozetleri çelik yapın.
- Stromanthe
Öbek saksıyı doldurunca yeni büyüme başlamadan önce bölerek saksılayın.
- Cymbidium orkide
İki yılda bir, çiçeklenme bitince ve yeni büyüme başlamadan saksısını değiştirin.
- Jöle fasulyesi
Donlar geçince saksıyı güneşli bir balkona çıkarabilirsiniz.
- Hasır palmiye
Büyüme döneminde dengeli, yavaş salınımlı bir gübre kullanın.
- Ananas
Yaprakları keskin olduğu için bitkiyi taşırken ve bakarken eldiven takın.
- Zebra bitkisi
Yeni sürgünler görününce birkaç haftada bir seyreltilmiş gübre verin.
- Streptokarpus
Bir saptaki tüm çiçekler solunca sapı dibinden kesin.
- Yılbaşı kaktüsü
Kökler saksıyı doldurduysa mart sonunda yalnızca bir boy büyük saksıya alın.
Balkon ve çiçekler93 bitki
Gül- Ölü, hastalıklı ve çapraz dalları çıkarın; güçlü dalları dışa bakan bir gözün hemen üstünden kısaltın.
- Çıplak köklü gülleri toprak donmuş ya da çamur değilken dikin.
- Çiçeklenmeden önce gül gübresi verin, kök bölgesini yanmış gübreyle malçlayın.
Sardunya- Son don geçtikten sonra fideleri birkaç gün alıştırıp güneşli balkona ya da bahçeye çıkarın.
- Kışlatılmış bitkiyi sert budayın, uç sürgünleri çimdikleyin.
- Kışlatılan bitkide gri küflü yaprakları temizleyin, ılık günlerde havalandırın.
Ortanca- Solmuş çiçek başlarını ilk ya da ikinci sağlam göz çiftinin üstünden kesin, en yaşlı bir iki dalı dipten çıkarın.
- Toprak donmuş ya da çamur değilken dikin, dikimden sonra bol sulayıp malçlayın.
- Mavi ya da pembe çiçek istiyorsanız toprak pH'ını ölçün; mavi için 5,0–5,5, pembe için 6,0 ve üstü.
- Zayıf bitkiye az miktarda dengeli gübre verin; fazla azot çiçeği azaltır.
- Geç don beklenen gecelerde saksıyı korunaklı bir duvar dibine çekin.
Begonvil- Yeni büyüme başlamadan dağınık ve fazla uzamış dalları kısaltın; kalın eldiven giyin.
- Geceler ısınınca saksıyı güneşli yere çıkarın ya da toprağa dikin.
Begonya- Son don geçip gece sıcaklıkları ısınınca begonyayı alıştırarak balkona ya da bahçeye dikin.
Petunya- Son don geçip toprak ısınınca fideleri alıştırarak dikin; dikimde sürgün ucunu koparın.
- Yapmayın: Don riski geçmeden fideleri dışarı çıkarmayın.
- Lale
- Çiçek solunca sapını kesin, yaprakları sararana kadar bırakın.
- Hercai menekşe
- Solan çiçekleri koparın; tohum bağlamayan bitki daha uzun açar.
- Sonbahar sonunda ve ilkbahar başında azotu düşük gübre verin.
Bu gruptaki diğer 85 bitki
- Kasımpatı
Bitki 15–20 cm olunca sürgün uçlarını alın; ağustos ortasından sonra uç almayı bırakın.
- Gerbera
Geceler düzenli olarak 5 °C'nin üstüne çıkınca dikin; kök boğazı toprak seviyesinde kalsın.
- Sarkan sardunya
Don tehlikesi geçince asma saksı ya da balkon sandığına dikin; çok sıcak cephede öğle gölgesi alan yeri seçin.
- Nergis
Çiçek sapının ucunu tohum bağlamadan alın, yaprakları sararana kadar kesmeyin.
- Astilbe
İlkbaharda ya da eylül sonu–ekim ortasında hafif gölgeye dikin ve dibine bol yanmış organik madde serin.
- Şakayık
Sürgünler 5–8 cm olunca azotu düşük gübreyi az miktarda verin; fazlası çiçeği azaltır.
- Katalpa
İri yaprakları rüzgârda yıprandığı için fidanı rüzgâra kapalı, aydınlık bir yere dikin.
- Sümbül
Çiçek sapını dipten kesin, yaprakları kendiliğinden sararana kadar bırakın.
- Gaillardia
Tohumu son dondan sonra doğrudan yerine ekin ya da fideleri 30–45 cm arayla dikin.
- Camgüzeli
Gece sıcaklıkları 7 °C'nin üstüne çıkınca fideleri gölgelik yere dikin; çok sık dikilen bitki uzayıp seyrelir.
- Ayçiçeği
Son dondan sonra tohumu doğrudan yerine ekin; uzun çeşitleri rüzgâr almayan yere koyun.
- Mor salkım
Şubatta aynı sürgünleri 2–3 göz kalacak kadar yeniden kısaltın.
- Kadife çiçeği
Don tehlikesi geçip toprak ısınınca tohumu doğrudan yerine ekin ya da fideyi dikin.
- Koreopsis
Bordürdeki öbekleri gücünü koruması için iki üç yılda bir erken ilkbaharda bölün.
- Hanımeli
Odun çeliklerini şubatta alın, ilkbaharda dikene kadar nemli kumda saklayın.
- Duvar sarmaşığı
Nisanda fazla uzayan sürgünleri kısaltın; oluk ve pencere çerçevesine ulaşanları kesin.
- Forsitya
Çiçekler döküldükten hemen sonra, çiçek açmış dalları aşağıdaki güçlü sürgünlere kadar kesin.
- Aslanağzı
Fideleri ilkbahar başında ya da havalar serinlerken sonbaharda dikin.
- Rudbekya
Tohumdan yetiştirilen fideleri alıştırıp son donlardan sonra yerlerine dikin.
- Kokulu sardunya
Don tehlikesi geçince saksıyı güneşli balkona çıkarın ya da bitkiyi süzek toprağa dikin.
- Süsen
İlkbahar başında az gübre verin, gübrenin rizoma değmemesine dikkat edin.
- Mavi Ladin
Fidanı açık, güneşli ve havadar bir yere dikin; sıcak ve kapalı köşelerden kaçının.
- Yüksük otu
Toprak nemli ve ılıkken ilkbaharda ya da sonbaharda dikin; fideleri 30–35 cm arayla yerleştirin.
- Dalya
Yumruları don tehlikesi geçince yaklaşık 8 cm derinliğe dikin; uzun çeşitlere kazıkla destek verin.
- Kurtbağrı
Çiti büyüme mevsimi boyunca iki üç kez budayın; kuş yuvası varsa bekleyin.
- İpek çiçeği
Toprak ısınıp don tehlikesi geçince tohumu doğrudan ekin ya da fideleri dikin; ince tohumu kumla karıştırıp serpin.
- Lupen
Fideleri ilkbaharda güneşli, suyu iyi süzen bir yere saksıdaki derinliğinde dikin; kök bozulmasını sevmediği için sık yer değiştirmeyin.
- İpek Ağacı
Döktüğü çiçek, yaprak ve bakla nedeniyle ağacı teras ve araba yolunun üstüne gelmeyecek biçimde dikin.
- Fuşya
Don tehlikesi geçince öğleden sonra gölge alan, rüzgârdan korunan bir yere yerleştirin.
- Zinya
Son dondan sonra tohumu doğrudan yerine ekin, bitkiler arasında hava dolaşacak kadar boşluk bırakın.
- Hosta
Büyük öbekleri erken ilkbaharda, yapraklar açılmadan önce keskin bir belle bölün.
- Kamelya
İlkbaharda asit seven bitkilere uygun gübre verin.
- Kardelen
Kalabalık kümeleri çiçeklenmeden sonra yapraklar henüz yeşilken bölüp hemen yeniden dikin.
- Ekinezya
Ekinezyayı ilkbaharda dikin; sonbaharda dikilenler ağır ve ıslak toprakta kışın çürümeye daha yatkındır.
- Ateş Dikeni
Serbest büyüyen bitkide ilkbahar ortasında yalnız istenmeyen, zarar görmüş ve hastalıklı dalları kesin; kalın eldiven giyin.
- Glayöl
Kormları toprak ısınınca 8–15 cm derinliğe dikin; iki haftada bir yeni parti dikerek çiçeklenmeyi yayın.
- Akdeniz Servisi
Kökler aktif büyürken, nisan ya da eylülde dikin veya yerini değiştirin.
- Koleus
Son dondan sonra yarı gölgeye dikin; ilk 7–10 gün kök topunu nemli tutun.
- İngiliz çimi
Çimi 4–6 cm yükseklikte biçin.
- Agapantus
Mart sonu–nisan arasında güneşli, süzek bir yere dikin; öbekleri de bu dönemde bölün.
- Çarkıfelek
Soğuklar tamamen geçince güneşli, korunaklı bir yere dikin.
- Japon Akçaağacı
Fidanı öğleden sonra gölge alan, rüzgâra kapalı bir yere dikin.
- Mine çiçeği
Son dondan sonra güneşli yere dikin; genç bitkilerin uçlarını koparıp dallanmasını sağlayın.
- Kozmos
Don geçip toprak ısınınca tohumu yüzeye serpip tırmıkla hafifçe örtün; derine gömmeyin.
- Çan çiçeği
Çok yıllık türlerin öbeklerini üç–dört yılda bir bölün.
- Trompet çiçeği
Kış sonunda yan sürgünleri ana iskelete yakın kısaltın (mahmuz budaması); çiçekler yeni sürgünlerde açar.
- Ağaç Hatmi
İlkbaharda budayın; çiçekler yeni sürgünlerde açtığı için bu hem çiçek sayısını hem iriliğini artırır.
- Şebboy
Tohumu doğrudan yerine ya da son dondan 6–8 hafta önce içeride ekin; iki haftada bir yeni ekim yaparak çiçeklenmeyi uzatın.
- Unutma beni
Yayılmasını sınırlamak istiyorsanız çiçek salkımlarını açma biter bitmez kesin.
- Süs Kirazı
Fidanı su birikmeyen, havadar ve güneşli bir yere dikin.
- Frezya
Yumruları sivri ucu yukarıda, 5 cm derinliğe, güneşli ve rüzgârsız bir yere dikin; ince dallarla destek verin.
- Afrika papatyası
Son dondan sonra güneşli, süzek bir yere dikin.
- Gül hatmi
Tohumu mayıs–haziranda doğrudan yerine ekin ya da nisanda saksıda çimlendirin; ilk yıl yalnız yaprak, ikinci yıl çiçek verir.
- Yıldız yasemini
İlkbaharda, büyüme başlamadan güneşli ve korunaklı bir yere dikin.
- Gazanya
Son dondan sonra güneşli, süzek bir yere dikin.
- Yıldız çiçeği
Mart–mayıs başında dikin ve toprağı nemli tutmak için dibine malç serin.
- Alev Çalısı
Toprak donmuş ya da çamur değilken, hava dolaşımı iyi bir yere dikin.
- Anemon
Kış sonunda yatağın üzerindeki malçı kaldırın.
- Amerikan sarmaşığı
Yerinden taşan sürgünleri düzenli kesin; bitki hızlı büyür.
- Kalibrakoa
Son dondan sonra güneşli yere dikin; dikim toprağına yavaş çözünen gübre karıştırın.
- Ranunkulus
Solan çiçekleri kesin; yeni tomurcuk açmasını destekler.
- Sürünen kekik
Basamak taşlarının arasına ya da kenarlara 20–30 cm aralıkla dikin.
- Erguvan
Genç bir fidan seçip kalıcı yerine dikin; erguvan sonradan yer değiştirmeyi sevmez.
- Alisum
Tohumu son dondan birkaç hafta önce doğrudan yere serpin, üstünü çok ince örtün; ışıkta çimlenir.
- Kana
Son don geçince rizomları 10–15 cm derine, güneşli ve korunaklı bir yere dikin, üzerini malçla örtün.
- Gümüşi Ihlamur
Olgun boyu 20 metreyi aşabileceği için fidanı bol alanı olan bir yere dikin.
- Lobelya
Son dondan sonra fideleri dikin; sıcak bölgelerde öğleden sonra gölge alan yeri seçin.
- Bermuda çimi
Toprak ısındıktan sonra tohum ekin ya da rulo çim serin; çimin serin havalardan önce yerleşmesi gerekir.
- Gelincik
Ekim yapılan yerde kışın su birikmediğinden emin olun; gerekiyorsa drenajı iyileştirin.
- Manolya
Toprak donmuş değilse sonbahar ile ilkbahar arasında, kaplı fidan olarak dikin; yayılan kökler çıplak köklü fidanda zor tutar.
- Leylak
Toprak çok ıslak ya da donmuş değilken sonbahar ile kış sonu arasında dikin.
- Şimşir
Sonbaharda ya da ilkbaharda dikin; kökler dikimden önce kurumamalı.
- Cezayir menekşesi
İlkbaharda ya da sonbaharda 25–30 cm aralıkla, şaşırtmalı dikin.
- Doğu Çınarı
Fidanı geniş bir alana, binalardan ve dar yollardan uzak dikin; kök bölgesini malçla örtün.
- Gümüş dikondra
Tohumu içeride 24 °C civarında çimlendirin; üstünü çok ince örtüp toprağı ve havayı nemli tutun.
- Ateş çiçeği
Fideleri son don geçtikten sonra, toprak ısınınca güneşli yastıklara ya da saksılara dikin.
- Defne
Toprak ısınmaya başladığında, ilkbaharda sıcak ve rüzgâr almayan bir yere dikin.
- Bakopa
Son dondan sonra asma saksıya, balkon sandığına ya da bordür kenarına dikin.
- Çuha çiçeği
Kalabalıklaşan öbekleri çiçeklenmeden sonra ilkbaharda bölüp yeniden dikin.
- Dikondra
Üzerinde sık yürünen yollara ve oyun alanlarına dikmeyin; çiğnenmeye dayanmaz.
- Zakkum
Kış geçince dondan zarar görmüş ve kurumuş dalları kesin; eldiven giyin, budama artıklarını yakmayın.
- Kaya sedumu
Yer örtücü olarak 30–45 cm aralıkla, taşlı ve süzek bir yere dikin.
- Skaevola
Son dondan sonra, toprak sıcaklığı 18 °C'ye ulaşınca dikin.
- Çin gülü
Geçen yılın sürgünlerini şubat–mart başında kısaltın; çiçek yeni sürgünlerde açar.
- Mayasıl otu
Kümeler sıklaştığında ilkbaharda ya da sonbaharda bölüp seyreltin.
Sebzeler37 bitki
Domates- Tohumu viyole ya da küçük saksılara, korumalı ve ılık bir ortamda 1–2 cm derine ekin.
- Fideyi son don geçtikten sonra, ilk yaprakları toprak üstünde kalacak kadar derine dikin ve can suyu verin.
Biber- Tohumu viyole korumalı ve ılık bir ortamda ekin; çimlenme için 18–21 °C sağlayın.
- Fideyi son don geçip geceler 12 °C'nin üstüne çıkınca, viyolde durduğu derinlikte dikin.
- Yapmayın: Fazla azotlu gübre vermeyin; meyvelerin olgunlaşması gecikir.
- Yapmayın: Sulama suyunu gövdeye ve kök boğazına değdirmeyin.
Salatalık- Tohumu viyole korumalı ortamda ya da son dondan sonra doğrudan toprağa, yan yatırarak 1–2 cm derine ekin.
- Fideyi 4–5 yapraklıyken, hava 12 °C'nin üstüne oturunca kök topunu bozmadan dikin.
Çilek- Kızaran meyveleri sabah serinliğinde, sapından tutarak toplayın.
- Saksıdaki çileğe iki haftada bir sıvı gübre verin; tomurcuklarda potasyumlu gübreye geçin.
- Yapmayın: Don beklenen gecelerde çiçekli bitkileri açıkta bırakmayın; üzerini örtün.
Patlıcan- Tohumu viyole korumalı ve sıcak bir ortamda ekin; çimlenme için en az 21 °C sağlayın.
- Fideyi ilkbahar donları tamamen bittikten sonra, 3–4 gerçek yapraklıyken dikin ve can suyu verin.
Kabak- Tohumu viyole korumalı ortamda ya da toprak 15 °C'ye ısınınca doğrudan yerine, yan yatırarak ekin.
- Fideyi son don geçip hava 10 °C'nin üstüne çıkınca, kök topunu bozmadan dikin.
- Arı yoksa erkek çiçeğin tozunu fırçayla dişi çiçeğe taşıyın.
- Fasulye
- Toprak ısınıp don riski geçince tohumu 5 cm derine doğrudan yerine ekin.
- Yapmayın: Toprak 10 °C'ye ısınmadan tohum ekmeyin; soğuk toprakta tohum çimlenmez.
Marul- 5–6 yapraklı fideleri büyüme ucu toprağın üstünde kalacak şekilde dikin.
- Baş sıkılaşınca, sapa kalkmadan toprağa yakın yerden bıçakla kesin.
- Genç fidelerde salyangoz, sümüklü böcek ve yaprak bitine bakın.
- Saksıdaki marula iki haftada bir genel amaçlı sıvı gübre verin.
Bu gruptaki diğer 29 bitki
- Roka
Tohumu 0,5–1 cm derine seyrek ekin; birkaç haftada bir yeni sıra ekin.
- Bezelye
Toprak işlenebilir hale gelince tohumu 3–5 cm derine doğrudan yerine ekin.
- Üzüm
Asma dinlenmedeyken, gözler uyanmadan kış budamasını tamamlayın.
- Soğan
Şubat ikinci yarısından itibaren toprak tava gelince arpacıkları sıra hâlinde dikin.
- Patates
Toprak 8 °C'yi geçince gözleri uyanmış tohumluk yumruları dikin.
- Karpuz
Toprak 12 °C'yi geçip don tehlikesi bitince tohumu ekin ya da fideleri can suyuyla dikin.
- Havuç
Tohumu iyi işlenmiş toprağa sıraya ekin, üzerini ince bir harçla kapatıp bastırın.
- Kavun
Don tehlikesi geçip toprak 15 °C'yi aşınca tohumu yerine ekin ya da fideyi dikin.
- Sarımsak
İri ve sağlam dişleri ayırıp sivri ucu yukarı bakacak şekilde, ucu toprak yüzeyine yakın kalacak derinlikte dikin.
- Ispanak
İlkbahar ürünü için ekimi erken yapın; geciken ekim sıcakla birlikte çiçeğe kalkar.
- Lahana
Sıkılaşan başları toprak seviyesinden bıçakla kesin.
- Pırasa
Pırasaları ihtiyaca göre sökün; sökmeden önce toprağı sulamak işi kolaylaştırır.
- Karnabahar
Taç normal iriliğini alıp gevşemeden, 4–5 yaprakla birlikte bıçakla kesin.
- Mısır
Toprak 10 °C'nin üzerine ısınınca tohumu birkaç sıralık blok hâlinde ekin.
- Böğürtlen
Fidanları kış sonunda, toprak işlenebilir olduğunda tel destek sırası boyunca dikin.
- Kivi
Kış budamasını uyku döneminde, bitkiye su yürümeden bitirin.
- Turp
Kökler hasat iriliğine gelince sökün; fındık turpu uygun koşulda 4–5 haftada hazır olur.
- Bal kabağı
Toprak 10–12 °C'yi geçince ocaklara 2–4 tohum ekin; kol atacağı için ocaklar arasında geniş mesafe bırakın.
- Ahududu
Dinlenmedeki fidanları şubat ortasından nisan başına kadar, kökler 5 cm'den derine inmeyecek şekilde dikin.
- Bamya
Nisan sonundan itibaren toprak en az 15 °C'ye ısınınca tohumu yerine ekin.
- Yaban mersini
Şubat sonu ya da mart başında yaşlı, çapraz ve zayıf gövdelerin bir kısmını dipten çıkarın.
- Pazı
Tohumu 1 cm kadar derine ekin, 3–4 yapraklı olunca sıra üzerinde 15 cm aralık bırakacak şekilde seyreltin.
- Kırmızı pancar
Toprak ısınınca tohumu 1–2 cm derine ekin; sürekli hasat için birkaç hafta arayla küçük partiler halinde ekin.
- Bakla
Bakla sıralarını çapalayıp yabancı otları temizleyin.
- Enginar
Köklü dip sürgünlerini 1 m aralıklarla hazırlanmış masuralara dikin.
- Tere
Tohumu tava ya da sıraya 1 cm'yi geçmeyecek derinlikte ekin, üzerine ince toprak serip bolca sulayın; sıcak yaz aylarında ekmeyin.
- Frenk üzümü
Çıplak köklü fidanı kış boyunca, toprak donmuş ya da çamur değilken dikin.
- Altın çilek
Tohumu son dondan 6–8 hafta önce içeride ekin, fideleri don geçince güneşli yere dikin.
- Bektaşi üzümü
Kışın ortası açık bir çalı biçimini koruyacak şekilde budayın.
Meyve ağaçları23 bitki
Limon Ağacı- Yaprak altlarında, meyve saplarında ve birbirine değen meyvelerin arasında unlu bit, kabuklu bit ve kırmızı örümcek arayın.
- Nemli toprağa turunçgil gübresi verin; gübreyi gövdeye değdirmeden taç izdüşümüne yayın.
- Meyvelerin iriliğini ve kabuk rengini kontrol edin; olgunları kuru havada makasla kısa sapıyla kesin, dondan önce toplayın.
- Sık dalları seyreltin, biçimi bozan ve boylu boyunca uzamış sürgünleri kısaltın.
- Fidanı kök boğazı toprağın birkaç parmak üstünde kalacak şekilde dikin, toprağı bastırıp can suyu verin.
- Kökler drenaj deliğinden çıktıysa kök topunu dağıtmadan bir boy büyük saksıya alın.
- Zeytin Ağacı
- Soğuklar geçince kuru, hastalıklı ve iç içe dalları çıkarın; tacın ortasına ışık girsin.
- Fidanı güneşli, süzek ve taban suyu derinde olan bir yere dikin; iri fidanı kazığa bağlayın.
- Son don geçince saksıyı dışarıya, güneşli ve rüzgârsız bir köşeye çıkarın.
- Üst 5 cm toprağı taze karışımla değiştirin; kökler saksıyı doldurduysa bir boy büyük saksıya alın.
- Yapraklarda halkayla çevrili koyu lekelere bakın; dökülen lekeli yaprakları toplayıp uzaklaştırın.
Portakal Ağacı- Turunçgil gübresini nemli toprağa, taç izdüşümüne verin ve ardından sulayın.
- Olgun meyveleri yağmursuz, çiğ kalkmış saatlerde makasla kesin; önce alt dallardan başlayın.
- Hasattan sonra, ilkbahar sürgünü başlamadan kuru ve obur dalları alın, toprağa değen etek dallarını kesin.
- Toprak ısınınca fidanı torbadaki seviyesinden birkaç santim yukarıda dikin, çanak açıp can suyu verin.
- Kökler saksıyı doldurduysa kök topunu dağıtmadan biraz büyük saksıya alın.
Mandalina Ağacı- Turunçgil gübresini nemli toprağa, gövdeye değdirmeden taç izdüşümüne verin.
- Donlar geçince, ilkbahar sürgünü başlamadan kuru, sık ve obur dalları alın, aşırı uzamış yan dalları kısaltın.
- Olgunlaşan meyveleri bekletmeden, kuru havada makasla kesin; Satsuma ağaçta bekletilirse puflaşır.
- Toprak ısınınca fidanı kök boğazı toprağın üstünde kalacak şekilde dikin, bastırıp can suyu verin.
- Kökler saksıyı doldurduysa biraz büyük saksıya, kök boğazı toprak üstünde kalacak şekilde alın.
Elma Ağacı- Yaprak döküldükten sonra kuru, hastalıklı, birbirine sürten ve tacın içine dönen dalları çıkarın.
- Fidanı aşı yeri toprağın 10 cm üstünde kalacak şekilde dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
- Ürün zayıfsa erken ilkbaharda ağacın dibine gübre serpin; malçlanan toprakta genellikle gerekmez.
- Saksıdaki ağacı bir boy büyük kaba alın ya da üstteki toprağı taze harçla değiştirin.
İncir Ağacı- Çok soğuk olmayan bir günde kırık, kuru, çatal ve üst üste binen dalları kesin; eldiven takın.
- Soğuk yerlerde genç ağacın dallarını samanla doldurup örtüyle sarın, ilkbaharda yavaş yavaş açın.
- İki yılda bir bir boy büyük saksıya alın; aradaki yıllarda üst toprağı yenileyin.
- Azotlu gübreyi iki parçaya bölerek verin.
- Fidanı güneye bakan, duvar önü gibi korunaklı ve süzek bir yere dikin.
Kiraz Ağacı- Tam olgun meyveleri kuru havada, meyveye değil sapa tutarak toplayın; ağaçta meyve bırakmayın.
- Fidanı söküldüğü derinlikte dikin, kazıkla destekleyip can suyu verin.
- Don beklenen gecelerde çiçekteki küçük ağacı tülbent örtüyle örtün, gündüz açın.
- Tomurcuklar kabarmadan ağacın taç izdüşümüne gübre verin, gövdeye değdirmeyin.
- Ağaçta kalan mumya meyveleri ve kurumuş çiçek dallarını toplayıp kuru dalları sağlam kısımdan kesin.
- Yapmayın: Kışın budamayın; kesik yerlerinden gümüş yaprak ve bakteriyel kanser girer.
Kayısı Ağacı- Kuru bir günde yalnız kuru, hastalıklı ve iç içe geçmiş dalları kesin; kalın dalları tek yılda almayın.
- Çiçek açıkken don beklenen gecelerde ağacı örtüyle koruyun, gündüz örtüyü açın.
- Çiçek monilyasıyla kuruyan çiçekli sürgünleri sağlam kısımdan kesip bahçeden uzaklaştırın.
- Çekirdek sertleşmeye başlarken küçük meyveleri koparın; aralarında 4–8 cm kalsın.
- Gübreyi tomurcuk patlamasında başlatıp birkaç parçaya bölün, en geç Ağustos ortasında bitirin.
- Fidanı aşı yeri topraktan en az 10 cm yukarıda kalacak şekilde, soğuk hava birikmeyen bir yere dikin.
Bu gruptaki diğer 15 bitki
- Şeftali Ağacı
Saksıdaki ağaca iki haftada bir potasyumca zengin sıvı gübre verin.
- Nar Ağacı
Göz sürmeden önce dip sürgünlerini ve taç içindeki obur dalları dipten kesin; kuru ve yere değen dalları temizleyin.
- Armut
Serbest duran ağacı kışın, yapraklar döküldükten sonra budayın; birbirini kesen ve tacı sıklaştıran dalları çıkarın.
- Erik
Çiçeklenme sırasında don beklenen gecelerde ağacı tülbent örtüyle örtün.
- Fındık
Azotlu gübrenin yarısını fındıklar uyanmadan, Şubat sonu ile Mart başında verin; kalanını Mayıs sonu–Haziran başında uygulayın.
- Ayva
Yerleşik ağacı kışın hafifçe budayın; meyveler dal uçlarında oluştuğu için uçları kesmeyin.
- Trabzon hurması
Dikimden sonraki ilk üç yıl kışın şekil budaması yapın; gövde üzerinde düzgün aralıklı 3–5 ana dal bırakın.
- Avokado
Soğuk tehlikesi geçince ilkbaharın başında dikin; aşı yerini toprak üstünde bırakın, derin dikmeyin ve hemen can suyu verin.
- Antep fıstığı
Genç ağaca ilk yıllarda kış dinlenmesinde şekil budaması yapın; iskelet dallar oturduktan sonra yalnızca hafif kesimler yeterlidir.
- Yenidünya
Meyveyi iri almak için salkımlardaki çiçek ya da genç meyvelerin bir kısmını elle seyreltin.
- Greyfurt
İlkbahar donları geçtikten sonra, ilkbahar sürgünleri başlamadan hemen önce budayın; obur dalları her zaman alabilirsiniz.
- Kızılcık
Dipten çıkan kök sürgünlerini görür görmez kesin; aksi hâlde bitki çevreye yayılır.
- Muşmula
Gerekiyorsa ağacı kış dinlenmesinde budayın; genç yaşta iyi şekil verilen ağaç sonra az budama ister.
- Turunç
İlkbahar donları geçtikten sonra, yeni sürgünler başlamadan önce budayın; dikenli dallara karşı eldiven kullanın.
- İğde
Ağacın çevresinde çıkan kök sürgünlerini ve fideleri söküp yayılmasını sınırlayın.
Aromatikler19 bitki
Lavanta- Toprak ısınınca güneşli, süzek bir yere dikin; ilk yaz toprağı düzenli kontrol edin.
- Yapmayın: Kışın dikim yapmayın; genç bitki soğuk ve ıslak toprakta çürür.
Kekik- Fideleri güneşli, süzek bir yere dikin; ağır toprakta saksı ya da yükseltilmiş yatak kullanın.
- Kurutmak için çiçeklenme başlamadan hemen önce üstteki yeşil sürgünleri kesin; odunsu kısmı bırakın.
- Bitkiyi sık tutmak için hafifçe kırpın; yapraksız odunsu gövdeye inmeyin.
Fesleğen- Tohumu içeride, sıcak ve aydınlık bir pencere önünde küçük saksılara ya da viyollere ekin.
- Geceler sürekli 10 °C'nin üstüne çıkınca fideleri alıştırarak dışarı dikin.
- Yapmayın: Fideleri don riski geçmeden ve geceler ısınmadan dışarıda bırakmayın.
Nane- İlkbahar dikimini geciktirmeyin; köklü parçaları yeni sürgünler çıkmadan dikin.
- Genç sürgün uçlarını düzenli kesin; kurutmalık için çiçeklenme başlarken biçin.
- Saksıyı dolduran kök kümesini bölün, genç bir parçayı taze toprakla geri dikin.
- Büyüme başlarken bir kez dengeli, yavaş çözünen gübre verin; fazlasından kaçının.
- Yapmayın: Naneyi bahçe toprağına saksısız dikmeyin; tabansız bir kaba koyup kenarını topraktan taşırın.
Maydanoz- Tohumu 1 cm derinliğe doğrudan yerine ya da saksısına ekin, çimlenene kadar toprak yüzeyini kurutmayın.
- Dış saplardan birkaçını toprağın 1–2 cm üstünden kesin, ortadaki genç yaprakları bırakın.
Dereotu- Tohumu 1 cm derinliğe doğrudan yerine ekin, birkaç haftada bir yeni sıra ekleyin.
- Ekimden altı hafta sonra yaprak kesmeye başlayın, bitkinin en az üçte birini bırakın.
- Yapmayın: Fideyi kazık kökü geliştikten sonra yerinden oynatmayın; gerekirse ekimden dört hafta içinde dikin.
- Biberiye
- Çiçekler solunca sürgünleri hafifçe kısaltın; yapraksız yaşlı odunlu kısma kadar kesmeyin.
- Toprak ısınınca güneşli ve süzek bir yere dikin; köklerin üstünü ince bir toprakla örtün.
- Adaçayı
- Yeni sürgünler başlarken bitkiyi hafifçe budayın; yapraksız yaşlı gövdelere inmeyin, oradan sürgün vermeyebilir.
Bu gruptaki diğer 11 bitki
- Kişniş
Birkaç haftada bir az miktarda tohum ekin; sürekli taze yaprak alırsınız.
- Papatya
Tohumu toprağın üstüne seyrek serpin, üzerini örtmeyin; çimlenmek için ışık ister.
- Melisa
Birkaç yılda bir kümeyi kökünden bölerek küçültün.
- İzmir kekiği
Bitki yarı yarıya çiçeklendiğinde sürgünleri toprak yüzeyinden 10–15 cm yukarıdan kesin.
- Rezene
Tohumu doğrudan yerine ekin, fideleri 30 cm aralığa seyreltin.
- Frenk soğanı
Yaprakları dipten birkaç santim yukarıdan makasla kesin; sık kestikçe yenisi gelir.
- Isırgan otu
Toplarken ve keserken eldiven giyin; yakıcı tüyler deriyi dakikalarca yakar.
- Mercanköşk
Çiçekler açmadan sürgün uçlarını kesin; bitki sıklaşır.
- Tarhun
İlkbaharda yeni sürgünler başlamadan eski gövdeleri toprak seviyesine kadar kesin.
- Anason
Tohumu donlar geçtikten sonra doğrudan yerine ekin; olgunlaşması uzun ve sıcak bir mevsim ister.
- Zahter
Gölgede ya da sürekli ıslak kalan toprakta yetiştirmeyin; doğada kurak, güneşli yamaçlarda yaşar.
Tarihler nasıl hesaplanıyor?
Her bitkinin ekim, dikim, budama, gübreleme ve hasat ayları; ziraat fakülteleri ve üniversitelerin tarım yayım servisleri, İl Tarım ve Orman Müdürlükleri ve RHS gibi bahçecilik kuruluşlarının yayımladığı takvimlerden alınır. Bu takvimlerin çoğu Marmara kıyısını ya da ılıman bir iklimi esas alır. “Türkiye geneli” seçiliyken gördüğünüz aylar bunlardır.
İl seçtiğinizde ilin iklim bölgesi devreye girer. Her bölge için ilkbaharın ve sonbaharın İstanbul'a göre kaç gün erken ya da geç geldiğini, günlük ortalama sıcaklığın 8 °C'yi geçtiği ve altına indiği tarihlerden hesapladık. Dışarıda yetişen bitkilerin ilkbahar işleri bu farka göre kayar; sonbahar işleri sonbahar farkıyla. Tek yıllık sebzelerde bütün sezon ilkbahar farkıyla kayar, böylece soğuk bölgelerde hasat dikimden önceye düşmez.
Ayrıca Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün il bazlı don verilerinden, don görülme sıklığı yüzde 5 ve üstü olan aylar belirlendi. Bu aylarda dışarıya ekim ve dikim önerilmez; iş ilk donsuz aya ertelenir. İç mekân bitkilerinde bölge farkı uygulanmaz.
Hesabın ayrıntılarını ve kaynak listesini Metodoloji sayfasında, mart ayının öncelikli işlerini Mart bitki bakımı rehberinde bulabilirsiniz.